Bu hesaplayıcı ne yapar?
Şekil verilmiş bir bagel, aslında bir hamur halkasıdır; geometrik olarak buna torus denir. Hamur parçasının ağırlığını (örneğin 3 oz ya da 85 g) girdiğinizde bu hesaplayıcı hamur ipinin ne kadar kalın olacağını, bagelin toplam çapını ve deliğin büyüklüğünü tahmin eder. Hesap, mayalanma, haşlama ve pişirme öncesindeki ham, yeni şekillendirilmiş bagel için yapılır; bu aşamaların hepsi bagelin boyutunu büyütür.
Nasıl kullanılır?
Hamur ağırlığını girin ve ons ya da gram birimini seçin. Yoğunluğu, düşük hidrasyonlu tipik bir bagel hamuru için 1,1 g/cm³ olarak bırakabilirsiniz. Bu değer ekmek hamurundan yüksektir; çünkü bagel hamuru sıkıdır ve içinde az hava barındırır. Halka oranı, deliğin merkezinden hamur ipinin merkezine olan mesafenin ip yarıçapına bölünmesiyle bulunur. 1,6 civarındaki bir değer orta büyüklükte delikli bir bagel verir; daha büyük değerler daha geniş delik ve daha ince bir halka demektir.
Formül açıklaması
Bir torusun hacmi şöyledir:
$$V = 2\pi^2 R r^2$$Burada \(R\) merkez yarıçapı, \(r\) ise hamur ipinin yarıçapıdır. \(R = k r\) ve \(V = \text{ağırlık} / \text{yoğunluk}\) alındığında ip yarıçapı şöyle bulunur:
$$r = \sqrt[3]{\frac{V}{2\pi^2 k}}$$Kalınlık \(t = 2r\), dış çap \(D = 2r(k+1)\) ve delik çapı \(d = 2r(k-1)\) olur.
Çözümlü örnek
100 g hamur, 1 g/cm³ yoğunluk ve \(k = 2\) alalım. Bu durumda \(V = 100\ \text{cm}^3\) olur.
$$r = \sqrt[3]{\frac{100}{2\pi^2 \times 2}} = \sqrt[3]{2.533} \approx 1.363\,\text{cm}$$$$t = 2r \approx 2.73\,\text{cm},\quad D = 2r \times 3 \approx 8.18\,\text{cm}$$1,1 g/cm³ yoğunlukta ve \(k = 1{,}6\) için 3 oz'luk (85,05 g) bir parçada sonuç yaklaşık 2,70 cm kalınlık ve 7,01 cm (2,76 inç) çap eder.
Sık sorulan sorular
Pişmiş bagelim neden daha büyük?
Mayalanma, haşlama ve fırında kabarma hacmi artırır ve etkin yoğunluğu düşürür. Bu yüzden pişmiş bagel, ham halkadan genellikle %20-40 daha geniş olur. Bunu yaklaşık olarak yansıtmak için yoğunluk değerini düşürebilirsiniz.
Hangi halka oranını kullanmalıyım?
Çoğu şekillendirilmiş bagel için 1,4 ile 2,0 arası uygundur. Elinizdeki örnek bir bageli ölçün ve sonuç tutana kadar değeri ayarlayın.
Sonuç tam olarak doğru mu?
Hayır. Elle şekillendirilen bageller kusursuz torus değildir; bu yüzden sonucu planlama amaçlı bir tahmin olarak değerlendirin.
Simit Boyutu: Hamur Ağırlığı ve Halka Oranına Göre
Tablo, 1,1 g/cm³ hamur yoğunluğuna sahip simit (torus) modelini kullanır. Hacim \(V = m/\rho\), halka kalınlığı (kesit yarıçapı) \(r = \sqrt[3]{V/(2\pi^2 k)}\), kalınlık \(t = 2r\), dış çap \(D = 2r(k+1)\) ve delik çapı \(d = 2r(k-1)\) ile hesaplanır. Ağırlıklar tam olarak dönüştürülmüştür (1 oz = 28,3495 g), bu nedenle 2 oz, yuvarlanmış 57 g yerine 56,7 g'dır. Halka oranı k = 1,4 küçük bir delik, 1,6 tipik bir delik, 2,0 ise geniş ve açık bir halka verir. Bunlar pişmemiş hamur şekilleridir; pişirme ve haşlama son boyutu değiştirir.
| Hamur ağırlığı | Halka oranı k | Kalınlık (cm) | Kalınlık (inç) | Dış çap (cm) | Dış çap (inç) | Delik çapı (cm) | Delik çapı (inç) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 2 oz (57 g) | 1,4 | 2,46 | 0,97 | 5,91 | 2,33 | 0,98 | 0,39 |
| 2 oz (57 g) | 1,6 | 2,35 | 0,93 | 6,12 | 2,41 | 1,41 | 0,56 |
| 2 oz (57 g) | 2,0 | 2,19 | 0,86 | 6,56 | 2,58 | 2,19 | 0,86 |
| 3 oz (85 g) | 1,4 | 2,82 | 1,11 | 6,76 | 2,66 | 1,13 | 0,44 |
| 3 oz (85 g) | 1,6 | 2,70 | 1,06 | 7,01 | 2,76 | 1,62 | 0,64 |
| 3 oz (85 g) | 2,0 | 2,50 | 0,99 | 7,51 | 2,96 | 2,50 | 0,99 |
| 4 oz (113 g) | 1,4 | 3,10 | 1,22 | 7,44 | 2,93 | 1,24 | 0,49 |
| 4 oz (113 g) | 1,6 | 2,97 | 1,17 | 7,71 | 3,04 | 1,78 | 0,70 |
| 4 oz (113 g) | 2,0 | 2,75 | 1,08 | 8,26 | 3,25 | 2,75 | 1,08 |
| 4,5 oz (128 g) | 1,4 | 3,23 | 1,27 | 7,74 | 3,05 | 1,29 | 0,51 |
| 4,5 oz (128 g) | 1,6 | 3,09 | 1,21 | 8,02 | 3,16 | 1,85 | 0,73 |
| 4,5 oz (128 g) | 2,0 | 2,86 | 1,13 | 8,59 | 3,38 | 2,86 | 1,13 |
| 5 oz (142 g) | 1,4 | 3,34 | 1,32 | 8,02 | 3,16 | 1,34 | 0,53 |
| 5 oz (142 g) | 1,6 | 3,20 | 1,26 | 8,31 | 3,27 | 1,92 | 0,75 |
| 5 oz (142 g) | 2,0 | 2,97 | 1,17 | 8,90 | 3,50 | 2,97 | 1,17 |
3 oz ve k = 1,6 için kontrol hesabı: \(m = 3 \times 28.3495 = 85.05\) g, bu nedenle \(V = 85.05/1.1 = 77.32\) cm³. Sonra \(r = \sqrt[3]{77.32/(19.739 \times 1.6)} = \sqrt[3]{2.448} \approx 1.348\) cm, bu da \(t = 2.70\) cm, \(D = 2 \times 1.348 \times 2.6 = 7.01\) cm ve \(d = 2 \times 1.348 \times 0.6 = 1.62\) cm verir.
Boyut, hamur ağırlığının küp kökü ile ölçeklendiğinden, hamur ağırlığını iki katına çıkarmak her boyutu yalnızca yaklaşık %26 artırır (21/3 ≈ 1,26).
Simit Geometri Terimleri
- Torus: simidi modellemek için kullanılan simit biçimli katı cisim. Hacmi \(V = 2\pi^2 R r^2\), cm³ cinsindendir.
- Halka yarıçapı r (cm): hamur halkasının dairesel kesitinin yarıçapı, yani hamur ipinin kalınlığının yarısı.
- Merkez yarıçapı R (cm): delik merkezi ile hamur ipinin merkezi arasındaki mesafe. Halkanın merkez çizgisinin yarıçapıdır.
- Halka oranı k = R/r (birimsiz): halkanın ne kadar açık olduğunu tanımlar. 1'e yakın değerler neredeyse hiç delik bırakmazken, büyük değerler daha geniş bir delik ve daha ince görünen bir halka verir. 1 veya daha küçük bir oran deliğin kaybolmasına ya da kendi üzerine binmesine neden olur, bu yüzden k 1'den büyük olmalıdır.
- Hamur kalınlığı t (cm): simidin yüksekliği, hamur ipinin çapına eşittir, \(t = 2r\).
- Dış çap D (cm): simidin tam genişliği, \(D = 2(R + r) = 2r(k+1)\).
- Delik çapı d (cm): merkez açıklığının genişliği, \(d = 2(R - r) = 2r(k-1)\).
- Hamur yoğunluğu ρ (g/cm³): pişmemiş hamurun birim hacim başına kütlesi, \(V = m/\rho\) formülünde kullanılır. Sıkı, az su içeren hamur yoğunluğu daha yüksek, kabarmış ve gaz tutmuş hamur ise daha düşüktür. Burada kullanılan 1,1 g/cm³ sabit bir değer değil, ayarlanabilir bir varsayımdır.
Ons ve Gram Hamur Ağırlığı Dönüşümleri
1 oz = 28,3495 g (avoirdupois ons) kullanın. Gramı ons'a çevirmek için 28,3495'e bölün.
| Ons (oz) | Gram (g) |
|---|---|
| 2 | 56,70 |
| 3 | 85,05 |
| 3,5 | 99,22 |
| 4 | 113,40 |
| 4,5 | 127,57 |
| 5 | 141,75 |
| 6 | 170,10 |
Tariflerde kullanılan yuvarlatılmış gram ağırlıkları geri çevrildiğinde: 57 g ≈ 2,01 oz, 85 g ≈ 3,00 oz, 113 g ≈ 3,99 oz, 128 g ≈ 4,52 oz ve 142 g ≈ 5,01 oz.
Uzunluk: 1 inç = tam olarak 2,54 cm. Santimetreyi inça çevirmek için 2,54'e bölün. Örneğin, 7,01 cm ÷ 2,54 ≈ 2,76 inç. İnçi santimetreye çevirmek için 2,54 ile çarpın.