Tarif maliyeti hesaplama aracı nedir?
Tarif maliyeti hesaplama aracı, bir yemeğin gerçekte kaça mal olduğunu ortaya koyar. Satın aldığınız paketlerin fiyatlarını, tarifte kullandığınız miktarların maliyetine çevirir. Ardından toplam maliyeti porsiyonlara böler ve hedeflediğiniz gıda maliyeti yüzdesine göre bir menü fiyatı önerir. Restoranlar, pastaneler, catering firmaları ve yemek satan ev aşçıları bu aracı, ürünlerini kâr edecek şekilde fiyatlamak için kullanır.
Nasıl kullanılır?
Her malzeme için satın aldığınız paketin fiyatını, paket miktarını ve tarifte kullanılan miktarı girin. Paket miktarı ile kullanılan miktar aynı birimde olmalı; örneğin gram, mililitre veya adet. Yağ, baharat ya da ambalaj gibi küçük ek masrafları ekleyin, sonra porsiyon sayısını ve hedef gıda maliyeti yüzdenizi girin. Birçok restoran yüzde 25 ile 35 arasını hedefler.
Formül
$$C_{\text{serving}} = \frac{\sum_i P_i \times \frac{U_i}{S_i} + E}{N}$$Burada \(P_i\) paket fiyatını, \(S_i\) paket miktarını, \(U_i\) kullanılan miktarı, \(E\) ek masrafları ve \(N\) porsiyon sayısını gösterir. Önerilen menü fiyatı \(M = C_{\text{serving}} / (f/100)\) şeklindedir; burada \(f\) hedef gıda maliyeti yüzdesidir. Porsiyon başına brüt kâr ise \(G = M - C_{\text{serving}}\) olarak hesaplanır.
Örnek hesaplama
Diyelim ki 5 porsiyonluk bir parti, kilogramı 10 dolar olan bir malzemeden 2 kg kullanıyor; buna 3 adetlik, 6 dolarlık bir paketten 1 adet ve 3 dolarlık ek masraf ekleniyor. Hedef gıda maliyeti %25.
$$C_{\text{total}} = 10 \times \tfrac{2}{1} + 6 \times \tfrac{1}{3} + 3 = 25$$$$C_{\text{serving}} = \tfrac{25}{5} = 5, \quad M = \tfrac{5}{0.25} = 20, \quad G = 20 - 5 = 15$$Yani her porsiyon 5 dolara mal oluyor, yaklaşık 20 dolara satılmalı ve porsiyon başına 15 dolar brüt kâr bırakıyor.
Paket Boyutu ve Kullanılan Miktarı Eşleştirmek için Mutfak Birim Dönüşümleri
Hesap makinesi her malzemenin maliyetini \(\text{Fiyat} \times \text{Kullanılan} \div \text{Boyut}\) formülüyle hesaplar. Doğru sonuç için paket boyutu ile kullanılan miktarın aynı birimde olması gerekir. Paket libre (lb) cinsinden etiketlenmişse ve tarif gram kullanıyorsa, önce birini diğerine çevirin. Aşağıdaki kilogram ve libre dönüşümleri tanım gereği kesindir. Ons, galon ve fincan değerleri yuvarlanmıştır. Galon, kuart, fincan, sıvı ons ve kaşıklar ABD geleneksel ölçü birimleridir. İngiltere imperial ve metrik fincan ile kaşıklar farklı boyutlardadır.
| Birim | Eşdeğeri |
|---|---|
| Kütle | |
| 1 kg | 1000 g |
| 1 lb (libre) | 16 oz = 453.592 g |
| 1 oz (avoirdupois ağırlık birimi) | 28.3495 g |
| Hacim | |
| 1 L | 1000 mL |
| 1 ABD galonu | 3.785 L |
| 1 ABD kuartı | 946.4 mL |
| 1 ABD fincanı | 236.6 mL |
| 1 ABD sıvı ons | 29.57 mL |
| 1 yemek kaşığı (ABD) | 14.79 mL |
| 1 çay kaşığı (ABD) | 4.93 mL |
| Adet | |
| 1 düzine | 12 adet |
Hacimden ağırlığa: Hacmi ağırlığa çevirmek için tek bir sabit katsayı kullanamazsınız. Sonuç malzemenin yoğunluğuna bağlıdır. Bir fincan un, bir fincan su ya da bir fincan şekerden çok daha hafif gelir. Paket ağırlıkla satılıyor ama tarif hacimle ölçülüyorsa, gerçekten kullanacağınız miktarı tartın ya da o malzemeye özgü bir yoğunluk değeri kullanın.
Örnek: Bir tarif 5 lb'lik torbadan 300 g kullanır. Önce torbayı grama çevirin: \(5 \times 453.592 = 2267.96 \approx 2268\ \text{g}\). Bu durumda torbanın kullanılan oranı
$$\frac{300\ \text{g}}{2268\ \text{g}} \approx 0.132$$Bu, torbanın yaklaşık %13.2'sidir. Hesap makinesinde paket boyutu olarak 2268, kullanılan miktar olarak 300 girin; böylece ikisi de gram cinsinden olur.
Sıkça Sorulan Sorular
Hangi gıda maliyeti yüzdesini kullanmalıyım?
Tam hizmet veren restoranlar genellikle yüzde 28 ile 35 arasını hedefler. Kafeler ve pastaneler içeceklerde daha düşük, premium ürünlerde daha yüksek oranlara gidebilir. Daha düşük yüzdeler, daha yüksek fiyat ve kâr marjı anlamına gelir.
Fire ve ayıklama kaybını dahil etmeli miyim?
Evet. Ayıklamadan önce satın aldığınız miktarı kullanılan miktar olarak girin ya da ek masraflara bir fire payı ekleyin; böylece maliyet gerçeği yansıtır.
İşçilik ve kira bu hesaba dahil mi?
Hayır. Yalnızca malzeme (gıda) maliyetini kapsar. Menü fiyatı ile gıda maliyeti arasındaki fark; işçilik, genel giderler ve kârı karşılamak zorundadır.