Bu hesaplama aracı ne işe yarar?
Kâr Marjı Hesaplama Aracı, zaten elinizde olan iki rakamı — satış fiyatı ve maliyet fiyatı — ürün fiyatlandırmasında en çok önem taşıyan üç sonuca dönüştürür: birim başına net kâr (TL/para cinsinden), ciroya oranla kâr marjı (yüzde) ve maliyete oranla kârlılık oranı (markup, yüzde). Yalnızca bu iki tutar arasındaki ilişkiyle ilgilendiği için her para biriminde çalışır; dolayısıyla perakendecilere, serbest çalışanlara, bayilere ve fiyat belirleyen herkese uygundur.
Gireceğiniz değerler
- Satış Fiyatı — müşterinin bir birim için size ödediği tutar.
- Maliyet Fiyatı — o birimi almanın ya da üretmenin size maliyeti.
Her iki değeri de aynı temelde girin (tek birim başına ya da parti başına — yeter ki tutarlı olsun).
Kullanılan formüller
Hesaplama üç kısa adımdan oluşur:
- Kâr = \(\text{Satış Fiyatı} - \text{Maliyet Fiyatı}\)
- Marj % = \((\text{Kâr} \div \text{Satış Fiyatı}) \times 100\)
- Kârlılık Oranı % = \((\text{Kâr} \div \text{Maliyet Fiyatı}) \times 100\)
Buradaki kilit fark paydadadır: marj, kârın satış fiyatına oranıdır; kârlılık oranı (markup) ise aynı kârın maliyete oranıdır. Bu yüzden belirli bir satışta kârlılık oranı her zaman bu iki yüzdeden büyük olan değerdir.
Örnek hesaplama
Diyelim ki size 60'a mal olan bir ürünü 100'e satıyorsunuz:
- Kâr = \(100 - 60 =\) 40
- Marj = \((40 \div 100) \times 100 =\) %40
- Kârlılık Oranı = \((40 \div 60) \times 100 =\) %66,67
Yani aynı 40 birimlik kâr, %40 marj ama %66,67 kârlılık oranı anlamına gelir. Tedarikçiniz "markup" (maliyet üzerine ekleme) ile konuşurken muhasebeniz "marj" raporladığında bu farkı bilmek işinize yarar.
Sık sorulan sorular
Marj ile kârlılık oranı (markup) arasındaki fark nedir? Marj, cironuzun ne kadarının kâr olduğunu gösterir; kârlılık oranı ise maliyetin üzerine ne kadar eklediğinizi gösterir. İkisi de aynı kâr rakamından çıkar ama farklı paydalar kullanır.
Marj negatif olabilir mi? Evet. Maliyet fiyatınız satış fiyatınızdan yüksekse kâr negatif olur; dolayısıyla marj da kârlılık oranı da eksiye düşer. Bu, zararına sattığınızın açık bir işaretidir.
Kârlılık oranı neden %100'ü aşabiliyor da marj aşamıyor? Marj, kârın satış fiyatına oranı olduğu için maliyet sıfır olmadıkça asla %100'e ulaşamaz. Kârlılık oranı ise kârı maliyetle karşılaştırır ve bu kolayca aşılabilir; maliyetinizi ikiye katlamak %100 kârlılık oranı demektir.
Kâr Marjından Kâr Oranına Dönüşüm Tablosu
Kâr marjı satış fiyatına göre, kâr oranı (markup) ise maliyete göre ölçülür. Dolayısıyla aynı kâr, her biri için farklı bir yüzde verir. Tablo, yaygın kâr marjlarını eşdeğer kâr oranına çevirir.
| Kâr Marjı % | Eşdeğer Kâr Oranı % |
|---|---|
| 10 | 11.11 |
| 20 | 25 |
| 25 | 33.33 |
| 30 | 42.86 |
| 33.33 | 50 |
| 40 | 66.67 |
| 50 | 100 |
| 60 | 150 |
| 75 | 300 |
Dönüşüm formülleri
Kâr marjından kâr oranına:
$$\text{Kâr Oranı \%} = \frac{\text{Kâr Marjı \%}}{100 - \text{Kâr Marjı \%}} \times 100$$
Kâr oranından kâr marjına:
$$\text{Kâr Marjı \%} = \frac{\text{Kâr Oranı \%}}{100 + \text{Kâr Oranı \%}} \times 100$$
Hedef kâr marjından satış fiyatı (marj ondalık olarak yazılır, ör. %40 için 0.40):
$$\text{Fiyat} = \frac{\text{Maliyet}}{1 - \text{Marj}}$$
Örnek: Bir ürünün maliyeti 60 $ ve %40 kâr marjı istiyorsunuz. Fiyat = \(60 / (1 - 0.40) = 60 / 0.60 = 100\), yani 100 $ fiyatla satmalısınız. Maliyet olan 60 $'a %40 kâr oranı eklemek ise yalnızca 84 $ verir ve bu, yaklaşık %28.57 kâr marjına denk gelir.
Temel Terimler: Maliyet, Gelir, Kâr, Kâr Marjı ve Kâr Oranı
- Satış fiyatı
- Müşterinin birim başına ödediği tutar. Satılan birim sayısıyla çarpıldığında gelir elde edilir.
- Maliyet fiyatı (SMM)
- Ürünü edinmek veya üretmek için yapılan doğrudan maliyet; satın alma fiyatı, malzemeler ve doğrudan işçilik gibi. Muhasebede buna satılan malın maliyeti (SMM) denir.
- Brüt kâr
- Satış fiyatı eksi maliyet fiyatı. Genel giderleri karşılamak ve ideal olarak net kâr bırakmak için kalan tutardır.
- Brüt kâr marjı
- Brüt kârın satış fiyatına oranı yüzde olarak: (Fiyat − Maliyet) ÷ Fiyat × 100.
- Kâr oranı (markup)
- Brüt kârın maliyete oranı yüzde olarak: (Fiyat − Maliyet) ÷ Maliyet × 100. Fiyata ulaşmak için maliyetin üzerine eklenen yüzdedir.
- Başabaş fiyatı
- Kârın sıfır olduğu fiyat; dolayısıyla kâr marjı ve kâr oranı ikisi de %0'dır. Birim düzeyinde bu, maliyet fiyatına eşittir; genel giderler dahil edildiğinde ise birim başına düşen genel gider payı eklenmiş maliyettir.
Not: Bu hesap makinesi yalnızca brüt rakamlarla çalışır. Genel giderleri, vergileri, ödeme veya pazar yeri komisyonlarını, kargo ücretlerini, indirimleri veya iadeleri düşmez; bu nedenle gerçek net kârınız gösterilen marjdan daha düşük olacaktır.