Bu Brüt Maaş Hesaplayıcı Ne İşe Yarar?
Maaş araçlarının çoğu ileri yönde çalışır: brüt bir rakam girersiniz, size cebinize ne kadar gireceğini söyler. Bu hesaplayıcı tam tersini yapar. Gerçekten elinize geçmesini istediğiniz net tutardan yola çıkarsınız ve hesaplayıcı, vergi ile kesintiler düşüldükten sonra o tutara ulaşmak için pazarlık etmeniz ya da teklif vermeniz gereken brüt maaşı söyler. Bu da onu ücretini belirleyen serbest çalışanlar (freelancer), iş teklifini değerlendiren çalışanlar veya hedef net gelire göre bütçe yapan herkes için kullanışlı kılar. Vergi sistemleri ülkeden ülkeye değiştiği için hesaplayıcı, ülkeye özgü dilimler yerine sizin gireceğiniz tek bir sabit vergi oranını kullanır; dolayısıyla efektif oranınızı bildiğiniz sürece her yerde çalışır.
Üç Temel Veri
- İstenen Net Maaş — vergi ve kesintiler düşüldükten sonra elinize geçmesini istediğiniz tutar.
- Vergi Oranı (%) — brüt maaşa uygulanan efektif vergi oranınız; yüzde olarak girilir (ör. %20 için 20).
- Diğer Kesintiler — brüt maaştan düşülen, yüzde üzerinden hesaplanan vergi olmayan sabit tutarlar; emeklilik primi, sigorta veya sendika aidatı gibi.
Formül
Hesaplayıcı, alışılmış kesinti sürecini tersine çevirir. Vergi, brütün bir yüzdesi olarak ele alınırken diğer kesintiler sabit bir tutardır; dolayısıyla gereken brüt şöyledir:
$$\text{Brüt Maaş} = \frac{\text{Net Maaş} + \text{Kesintiler}}{1 - \dfrac{\text{Vergi Oranı}}{100}}$$
Ardından iki ek rakam türetilir: vergi tutarı = \(\text{Brüt} \times \dfrac{\text{Vergi Oranı}}{100}\) ve eline geçen oranı = \(\dfrac{\text{Net Maaş}}{\text{Brüt}} \times 100\). Bu son değer, brütün ne kadarının gerçekten cebinizde kaldığını gösterir.
Örnek Hesaplama
Diyelim ki 40.000 net maaş istiyorsunuz, efektif vergi oranınız %25 ve 2.000 tutarında diğer kesintiniz var.
- $$\text{Brüt} = \frac{40.000 + 2.000}{1 - 0{,}25} = \frac{42.000}{0{,}75} = \mathbf{56.000}$$
- $$\text{Vergi tutarı} = 56.000 \times 0{,}25 = \mathbf{14.000}$$
- $$\text{Eline geçen oranı} = \frac{40.000}{56.000} \times 100 = \mathbf{\%71{,}4}$$
Yani %25 vergi ve 2.000 kesintiden sonra elinize 40.000 geçmesi için brüt maaşınızın 56.000 olması gerekir.
Sıkça Sorulan Sorular
Kesinti neden bölme işleminden önce nete ekleniyor? Sabit kesintiler brüt maaştan çıktığı için, hem hedef netinizi hem de bu kesintileri birlikte "brüte yükseltmeniz" (gross up), ardından yüzdesel vergiyi hesaba katmanız gerekir.
Hangi vergi oranını kullanmalıyım? En üst marjinal diliminizi değil, efektif (ortalama) oranınızı kullanın; çünkü bu, kademeli değil sabit oranlı bir modeldir.
Bunu herhangi bir para birimi veya ülke için kullanabilir miyim? Evet — yerleşik bir ülke vergi tablosu içermez; dolayısıyla gerçekçi bir sabit vergi oranı girdiğiniz sürece her para biriminde çalışır. Türkiye'de gelir vergisinin kademeli (artan oranlı) olduğunu unutmayın; buradaki tek bir efektif oran yalnızca yaklaşık bir sonuç verir.
