Nedir?
Bitki Su İhtiyacı Hesaplayıcı, bir bitkinin her gün ne kadar sulama suyuna gereksinim duyduğunu tahmin eder. Bulunduğunuz yerin ikliminden gelen referans evapotranspirasyon değerini, bitkinin içinde bulunduğu gelişme dönemine ait bitki katsayısıyla birleştirir; ardından etkili yağışı düşer ve sulama randımanı ile parsel büyüklüğünü hesaba katar. Böylece çiftçiler, ziraat mühendisleri ve sulama planlamacıları sulama zamanını doğru kurgulayabilir, pompa kapasitesini doğru seçebilir ve su israfını azaltabilir. Hesaplama, dünya genelinde kabul gören FAO-56 yaklaşımına dayanır; bu nedenle Türkiye dahil her ülkede kullanılabilir, ancak Kc değerleri ve etkili yağış oranları bölge, iklim ve çeşide göre değişebilir.
Formülün açıklaması
Bitki su tüketimi, referans değerin bitki katsayısıyla ölçeklenmesiyle bulunur:
$$\text{ET}_c = \text{ET}_0 \times K_c$$Burada \(\text{ET}_0\) = mm/gün cinsinden referans evapotranspirasyon, \(K_c\) = bitki katsayısıdır (başlangıç döneminde yaklaşık 0.4, orta mevsimde ise kabaca 1.15 düzeyine çıkar). Brüt sulama suyu hacmi şöyle hesaplanır:
$$V = \frac{\text{ET}_c - P_e}{E_a} \times A \times 10$$Burada \(P_e\) = etkili yağış (mm/gün), \(E_a\) = ondalık olarak sulama randımanı ve \(A\) = hektar cinsinden parsel alanıdır. \(10\) katsayısı, 1 hektarlık alandaki 1 mm'lik su yüksekliğini 10 metreküpe çevirir.
Nasıl kullanılır?
Önce referans evapotranspirasyon değerinizi girin, \(K_c\) katsayısını belirlemek için gelişme dönemini seçin; ardından etkili yağış, sulama randımanı ve parsel alanını ekleyin. Hesaplayıcı size bitki su tüketimini, net ve brüt sulama suyu yüksekliğini ve günlük toplam su hacmini verir.
Örnek hesaplama
\(\text{ET}_0 = 5\) mm/gün, orta mevsim \(K_c = 1.15\), yağış \(1\) mm/gün, randıman \(70\%\) ve alan \(2\) hektar olduğunda:
$$\text{ET}_c = 5 \times 1.15 = 5.75\ \text{mm/gün}$$$$V = \frac{5.75 - 1}{0.70} \times 2 \times 10 \approx 135.71\ \text{m}^3/\text{gün}$$Sık sorulan sorular
Bitki katsayısı (Kc) nedir? Referans evapotranspirasyonu belirli bir bitkiye ve gelişme dönemine uyarlayan orandır.
Etkili yağış ne demek? Yağışın yüzey akışı ve derine sızmayla kaybolmayan, kök bölgesinde tutulup bitkinin gerçekten yararlanabildiği kısmıdır.
Neden randımana bölüyoruz? Uygulanan suyun bir bölümü yüzey akışı, buharlaşma ve derine sızmayla kaybolduğu için tarlaya, bitkinin tükettiğinden daha fazla su verilmesi gerekir.