DART Oranı Nedir?
DART oranı (İngilizce "Days Away, Restricted, or Transferred" ifadesinin kısaltması; yani iş günü kaybı, kısıtlı görev veya iş değişikliğiyle sonuçlanan vakalar), ABD'de OSHA tarafından kullanılan bir iş güvenliği metriğidir. İşyerinde meydana gelen ve çalışanın işe gelememesine, görevinin kısıtlanmasına ya da başka bir işe kaydırılmasına yol açan yaralanma ve hastalıkların sayısını ölçer. Bir şirketin güvenlik performansını gösteren en yakından izlenen göstergelerden biridir ve genellikle ABD Çalışma İstatistikleri Bürosu'nun (BLS) yayımladığı sektör ortalamalarıyla karşılaştırılır. Bu hesaplama aracı, standart OSHA kayıt tutma kurallarına uygundur. Türkiye'de iş kazası ve meslek hastalığı kayıtları SGK ve İSG mevzuatına göre tutulur; dolayısıyla DART, ABD'ye özgü bir gösterge olsa da uluslararası firmalar ve çok uluslu projeler için yararlı bir kıyaslama aracıdır.
Bu Aracı Nasıl Kullanırsınız?
İlgili dönemde kaydedilen DART kapsamındaki olay sayısını ve aynı dönemde tüm çalışanların toplam çalışma saatini girin. Hesapla düğmesine tıkladığınızda DART oranınız, tam zamanlı 100 çalışan başına ifade edilmiş şekilde görüntülenir. Olay sayısı için OSHA 300 Kayıt Defteri'ndeki verileri, toplam çalışma saati için ise bordro kayıtlarınızı kullanın.
Formülün Açıklaması
DART oranı şu şekilde hesaplanır:
$$\text{DART Oranı} = \frac{\text{DART olay sayısı} \times 200{,}000}{\text{Toplam çalışılan saat}}$$Sabit sayı olan 200.000, 100 çalışanın bir yılda çalışacağı saat sayısını temsil eder (100 çalışan × haftada 40 saat × 50 hafta). Bu baz değerle çarpmak, oranı standartlaştırır; böylece farklı büyüklükteki şirketler eşit zeminde karşılaştırılabilir.
Örnek Hesaplama
Diyelim ki bir tesiste yıl boyunca 3 DART olayı kaydedildi ve çalışanlar toplamda 200.000 saat çalıştı. DART oranı
$$\frac{3 \times 200{,}000}{200{,}000} = 3{,}0$$olur. Bu da tam zamanlı 100 çalışan başına yaklaşık 3 DART vakası yaşandığı anlamına gelir.
Sıkça Sorulan Sorular
DART ile TRIR arasındaki fark nedir? TRIR (Toplam Kayda Değer Olay Oranı) kayda değer tüm vakaları sayarken, DART yalnızca iş günü kaybı, kısıtlı görev veya iş değişikliği içeren vakaları sayar; yani kayda değer olayların bir alt kümesidir.
İyi bir DART oranı kaç olmalıdır? Düşük olması iyidir. Sonucunuzu, sektörünüz için BLS tarafından yayımlanan ortalamayla (NAICS koduna göre) karşılaştırın; sektör ortalamasının altında bir oran genellikle iyi kabul edilir.
Hangi dönemi esas almalıyım? Genellikle takvim yılı kullanılır; ancak olaylar ile çalışma saatleri aynı zaman dilimini kapsadığı sürece tutarlı herhangi bir dönem de uygundur.
