Bu hesaplayıcı ne işe yarar?
Bu araç, seçtiğiniz bir yüzde oranında bir sayıyı küçültür. Başlangıç değerini ve düşürmek istediğiniz yüzdeyi girdiğinizde, hem yeni (daha küçük) değeri hem de çıkarılan tam tutarı gösterir. İndirimli fiyatlar, kampanyalar, kilo takibi, bütçe kısıntıları, vergi düşüşleri ve herhangi bir şeyin yüzdesel olarak azaldığı her durumda işinize yarar.
Nasıl kullanılır?
İlk kutuya başlangıç sayınızı yazın (örneğin 250 liralık bir fiyat). İkinci kutuya çıkarmak istediğiniz yüzdeyi girin (örneğin 15). Hesaplayıcı, sayınızı "1 eksi yüzdenin ondalık karşılığı" ile çarpar ve sonucu anında gösterir; ayrıca orijinal değerin ne olduğunu ve ne kadarının düşüldüğünü ayrı ayrı listeler.
Formülün açıklaması
Temel denklem şudur: $$\text{yeni} = x \times \left(1 - \frac{y}{100}\right)$$ Yüzdeyi 100'e bölmek onu ondalık bir kesre dönüştürür. Bu kesri 1'den çıkarmak, geriye kalan payı verir. Orijinal sayıyı bu kalan oranla çarptığınızda azaltılmış değeri elde edersiniz. Çıkarılan tutar ise basitçe \(x \times y/100\) ile bulunur.
Örnek hesaplama
Diyelim ki bir mont 250 lira ve %15 indirimde. İndirim tutarı $$250 \times 0{,}15 = 37{,}50$$ olur. Yeni fiyat ise $$250 \times (1 - 0{,}15) = 250 \times 0{,}85 = 212{,}50$$ olarak hesaplanır. Yani 212,50 ödersiniz ve 37,50 tasarruf edersiniz.
Ortak Yüzde Azalışlarının Karşılaştırması
Aşağıdaki tablo, aynı başlangıç sayısı olan 200'e çeşitli yaygın yüzde azalışlarını uygular. Kalan çarpan \(1 - \frac{\text{yüzde}}{100}\) ve yeni değer, 200'ün bu çarpanla çarpılmasıyla bulunur.
| Yüzde azalış | Çıkarılan miktar | Yeni değer | Kalan çarpan |
|---|---|---|---|
| 5% | 10 | 190 | 0.95 |
| 10% | 20 | 180 | 0.90 |
| 15% | 30 | 170 | 0.85 |
| 20% | 40 | 160 | 0.80 |
| 25% | 50 | 150 | 0.75 |
| 50% | 100 | 100 | 0.50 |
| 75% | 150 | 50 | 0.25 |
%20 satırı için yerine koyma örneği: \(200 \times (1 - \frac{20}{100}) = 200 \times 0.80 = 160\). Çıkarılan miktar \(200 - 160 = 40\)'tır.
Sonucu Yorumlamak
Yüzde her zaman başlangıç sayısından alınır. Sonuç, azalıştan sonra kalan payı gösterir; azalış miktarı ise başlangıç sayısından sonucun çıkarılmasıyla bulunur. Örneğin, 200'ün %25 azalması 50'yi çıkarır ve orijinalin %75'ini, yani 150'yi bırakır.
Ardışık azalışlar bileşik olarak etki eder. Her sonraki yüzde, orijinal sayıya değil, zaten azaltılmış olan değere uygulanır. %20'lik bir azalışın ardından gelen %10'luk bir azalış, toplamda %30'luk bir azalış anlamına gelmez. Çarpanlar birbiriyle çarpılır:
$$0.80 \times 0.90 = 0.72$$
0.72'lik bir çarpan, %72'nin kaldığı anlamına gelir; dolayısıyla toplam azalış %28'dir. 100'den başlayarak ilk adım 80, ikinci adım ise 72 verir.
Bir azalışı geri almak için daha büyük bir yüzde gerekir. Azalıştan sonra uygulanan yüzde artışı, daha küçük bir tabana uygulanır. Orijinale dönmek için gereken artış \(\frac{1}{\text{çarpan}} - 1\)'dir. %20'lik bir azalış için çarpan 0.80'dir, dolayısıyla:
$$\frac{1}{0.80} - 1 = 1.25 - 1 = 0.25$$
Bu, %25'lik bir artıştır. Kontrol: \(100 \times 0.80 = 80\) ve \(80 \times 1.25 = 100\). Benzer şekilde, %50'lik bir azalışı telafi etmek %100'lük bir artış, %75'lik bir azalışı telafi etmek ise %300'lük bir artış gerektirir.
Sıkça sorulan sorular
%100'den fazla azaltabilir miyim? Evet. %100'ün üzerindeki bir azalma negatif bir sonuç verir; bu, bazı muhasebe veya sıcaklık hesaplarında anlamlı olabilir ama fiyatlar için genellikle istenen bir durum değildir.
Bunun yüzdesel indirimden farkı nedir? Aslında aynı hesaptır. %y'lik bir indirim, fiyatı %y oranında azaltmakla birebir aynıdır.
Ya azaltmak yerine artırmak istersem? O zaman toplama versiyonunu kullanın: \(\text{yeni} = x \times \left(1 + \frac{y}{100}\right)\). Bu hesaplayıcı yalnızca azaltma işlemini yapar.