Orantılı Son Ödeme Hesaplayıcı Nedir?
Bir çalışma dönemi, abonelik, prim döngüsü veya yan hak, normal süresinin ortasında sona erdiğinde, ödeme alacak kişi genellikle yalnızca fiilen hak edilen kısmı almaya hak kazanır. Bu hesaplayıcı, tam döneme ait bir tutarı, çalışılan ya da geçen günler için hak edilen kesin değere indirger; böylece bir son hesaplaşma, kıdem kaleminin bir satırı veya son maaş ödemesi adil ve şeffaf biçimde hesaplanabilir.
Formülün Açıklaması
Orantılama, basit bir doğrusal ölçeklemedir. \(A\) = tam dönem tutarı, \(D_t\) = dönemdeki toplam gün sayısı ve \(D_w\) = çalışılan ya da geçen gün sayısı olsun. Hak edilen tutar şöyledir:
$$\text{Prorated} = A \times \frac{D_w}{D_t}$$Her gün biriken değeri, yani ara adım olan günlük oranı görmek çoğu zaman yararlıdır:
$$\text{Daily Rate} = \frac{A}{D_t}$$Geriye kalan, hak edilmemiş kısım ise basitçe \(A - \text{Prorated}\) olur.
Nasıl Kullanılır?
Tam bir döneme ait tutarı (örneğin aylık maaş, yıllık prim veya yıllık bir yan hak), o dönemdeki toplam gün sayısını ve kişinin fiilen çalıştığı ya da hakkın etkin olduğu gün sayısını girin. Hesaplayıcı; hak edilen orantılı tutarı, günlük oranı ve geriye kalan hak edilmemiş bakiyeyi verir.
Örnek Hesaplama
Diyelim ki bir çalışan, tam 30 günlük bir ay için 5.000 $ kazanıyor ancak 18 gün çalıştıktan sonra ayrılıyor. Günlük oran şöyledir:
$$\text{Daily Rate} = \frac{5000}{30} = 166.67$$Orantılı son ödeme ise:
$$\text{Prorated} = 166.67 \times 18 = 3000$$Böylece çalışana 3.000 $ ödenmesi gerekir; tam tutarın 2.000 $'lık kısmı hak edilmemiş olarak kalır.
Yaygın Senaryolarda Orantılama (Proration)
Orantılama, tam bir dönemlik tutarı dönemdeki her güne eşit şekilde böler, ardından yalnızca fiilen çalışılan (veya kullanılan) günler için ödeme yapar. Günlük oran \(A / D_t\), borçlanılan orantılı tutar \(\frac{A}{D_t} \times D_w\) ve hak edilmeyen kalan ise \(A - \text{Orantılı}\) şeklindedir. Aşağıdaki tablo her dönem için tutarlı bir takvim günü esası kullanır (30 günlük ay, 365 günlük yıl, 31 günlük faturalama ayı). Tüm rakamlar brüttür; vergilerden veya düzeltmelerden öncedir.
Çözümlü örnek (2. satır), tam yerine koymayı gösterir:
$$\text{Orantılı} = \frac{\$5{,}000}{30} \times 18 = \$166.67 \times 18 = \$3{,}000.00$$| Tam Tutar (A) | Toplam Gün (Dt) | Çalışılan Gün (Dw) | Günlük Oran (A/Dt) | Orantılı Borç | Hak Edilmeyen Kalan |
|---|---|---|---|---|---|
| $5,000 | 30 | 10 | $166.67 | $1,666.67 | $3,333.33 |
| $5,000 | 30 | 18 | $166.67 | $3,000.00 | $2,000.00 |
| $5,000 | 30 | 25 | $166.67 | $4,166.67 | $833.33 |
| $12,000 | 365 | 90 | $32.88 | $2,958.90 | $9,041.10 |
| $12,000 | 365 | 180 | $32.88 | $5,917.81 | $6,082.19 |
| $99 | 31 | 12 | $3.19 | $38.32 | $60.68 |
Günlük oran ve orantılı rakamlar görüntüleme için en yakın kuruşa yuvarlanır; günlük oranın çarpımıyla tam kesir arasındaki küçük yuvarlama farkları normaldir. $99 örneğinde, orantılı $38.32 kullanılan 12 günün değeridir ve $60.68 kalan tutar ise kullanılmayan 19 gün için iade edilecek olan miktardır.
Sonucunuzu Yorumlama
Orantılı tutar, tam dönemlik tutarın hak edilen (veya borçlanılan) kısmıdır — fiilen çalışılan veya kullanılan günlere karşılık gelen paydır. Tam tutarın dönemdeki her güne eşit şekilde yayılması ve ardından yalnızca tamamlanan günlerin sayılmasıyla hesaplanır:
$$\text{Orantılı} = \frac{A}{D_t} \times D_w$$- Günlük oran (A / Dt) — günlük eşit tahakkuk. Dönemdeki her gün, tam tutarın aynı oranda bir kesrine katkıda bulunuyor olarak değerlendirilir; hafta sonları, tatiller veya iş yükü için herhangi bir ağırlıklandırma yapılmaz.
- Orantılı borç — günlük oranın çalışılan gün sayısıyla çarpımı. Hesaplayıcının uzlaşma rakamı olarak döndürdüğü değer budur.
- Hak edilmeyen kalan (A − Orantılı) — çalışılmayan günlere ait bakiye. Duruma bağlı olarak bu, feragat edilen, henüz hak edilecek olan veya (bir abonelik için) iade edilebilir tutardır.
Tüm sonuçlar brüt rakamlardır. Gelir vergisini, stopajı, yan hak veya emeklilik kesintilerini ya da tahakkuk eden izin ödemeleri, ihbar tazminatı, avans kesintileri veya asgari ödeme kuralları gibi herhangi bir sözleşmesel veya yasal düzeltmeyi dikkate almazlar. Bu kalemler uygulandığında gerçek net uzlaşmanız farklılık gösterebilir.
Bir nihai uzlaşmanın gerçekte nasıl hesaplandığı — gün sayımı esası (takvim günleri mi yoksa iş günleri mi), yuvarlama, "tam tutar" olarak neyin sayıldığı ve kullanılmayan kısımların borçlanılıp borçlanılmadığı ya da feragat edilip edilmediği — iş sözleşmeniz, şirket politikası veya yerel iş hukuku tarafından belirlenebilir ve bu kurallar ülkeye ve yargı yetkisine göre değişir. Bu hesaplayıcı yalnızca genel bir aritmetik tahmin sunar; bu genel bir bilgidir, hukuki, vergisel veya finansal tavsiye değildir. Bağlayıcı bir rakam için geçerli sözleşmeyi veya uygulanabilir düzenlemeleri kontrol edin ya da nitelikli bir uzmana danışın.
Sıkça Sorulan Sorular
Hangi gün sayımını kullanmalıyım? Her iki alan için de aynı esası kullanın. Dönemde takvim günlerini sayıyorsanız, çalışılan günleri de takvim günü olarak sayın; iş günü kullanıyorsanız her iki tarafta da tutarlı olun.
Bir primi veya yan hakkı orantılayabilir miyim? Evet. Formül; primler, kullanılmayan izin ödemeleri ve abonelik iadeleri dâhil olmak üzere, belirli bir dönem boyunca eşit olarak biriken her tutar için geçerlidir.
Çalışılan gün, toplam günü aşarsa ne olur? Sonuç tam tutarı aşar; bu da genellikle bir veri giriş hatasına işaret eder. Her iki sayının da aynı dönemi kapsadığını kontrol edin.