Bu jeneratör yakıt maliyeti hesaplayıcısı ne işe yarar?
Taşınabilir ve yedek (standby) jeneratörler nadiren tam güçte çalışır; üstelik yük azaldığında yakıt tüketimi sıfıra inmez. Bu hesaplayıcı, jeneratörünüzün saat başına, gün başına ve belirlediğiniz gün sayısı boyunca ne kadar yakıt harcadığını tahmin eder; yerel yakıt fiyatınızı kullanarak bunu bir çalışma maliyetine dönüştürür. Tüketim oranı ile fiyat aynı birimi kullandığı sürece, litre veya galon cinsinden dizel, benzin ya da LPG (propan) için çalışır.
Nasıl kullanılır?
Tam yükteki yakıt tüketimini teknik föyden (genellikle %100 yük için verilir) girin. Ortalama yükü, anma gücünün yüzdesi olarak ayarlayın; ardından boşta (yüksüz) yakıt tüketimini belirleyin: jeneratörler yalnızca rölantide dönerken bile tam yük tüketiminin kabaca %20–30'unu harcar, dolayısıyla %25 makul bir varsayılandır. Litre veya galon başına yakıt fiyatını, günde kaç saat çalıştırdığınızı ve gün sayısını da ekleyin.
Formül
Yakıt tüketimi, rölanti ile tam yük arasında doğrusal (lineer) bir çizgi olarak modellenir:
$$F_h = F_{full} \times \left( i + (1 - i) \times L \right)$$Burada \(F_{full}\) tam yük tüketim oranını, \(L\) yük kesrini ve \(i\) yüksüz (boşta) kesri gösterir. Saatlik maliyet \(C_h = F_h \times P\) olup \(P\) yakıt fiyatıdır. Toplamları bulmak için bu değeri günlük çalışma saati \(H\) ve gün sayısı \(D\) ile çarpın.
Örnek hesaplama
Bir jeneratör tam yükte 10 L/sa harcıyor, %50 yükte çalışıyor, %25'te rölantide bekliyor ve yakıtın litresi 1,50. Günde 8 saat, 30 gün boyunca çalışıyor.
$$F_h = 10 \times (0.25 + 0.75 \times 0.5) = 6.25\,\text{L/h}$$$$C_h = 6.25 \times 1.50 = 9.375 \text{ saat başına}$$$$C_{total} = 9.375 \times 8 \times 30 = 2250$$Bu da günde 50 L ve 75, ay boyunca ise toplam 1.500 L anlamına gelir.
Boyuta ve Yüke Göre Tipik Jeneratör Yakıt Tüketimi
Aşağıdaki tablo, dizel jeneratörler için tipik, yaklaşık yakıt kullanımını göstermektedir. Değerler, yaygın olarak yayımlanan sektör yaklaşım tablolarından alınmıştır. Bunlar herhangi bir belirli modelin teknik özellikleri değildir. Gerçek tüketim; motor tasarımına, yaşına, bakımına, rakıma, sıcaklığa ve yükün fazlar arasında nasıl paylaştırıldığına bağlıdır. ABD galonu değerleri yaygın yayımlanan tabloyu izlemektedir, litre değerleri ise 1 ABD galonu = 3.785 L kullanılarak hesaplanmıştır.
| Jeneratör gücü (kW) | %25 yük | %50 yük | %75 yük | %100 yük | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| L/h | ABD gal/h | L/h | ABD gal/h | L/h | ABD gal/h | L/h | ABD gal/h | |
| 20 | 2.3 | 0.6 | 3.4 | 0.9 | 4.9 | 1.3 | 6.1 | 1.6 |
| 30 | 4.9 | 1.3 | 6.8 | 1.8 | 9.1 | 2.4 | 11.0 | 2.9 |
| 40 | 6.1 | 1.6 | 8.7 | 2.3 | 12.1 | 3.2 | 15.1 | 4.0 |
| 60 | 6.8 | 1.8 | 11.0 | 2.9 | 14.4 | 3.8 | 18.2 | 4.8 |
| 75 | 9.1 | 2.4 | 12.9 | 3.4 | 17.4 | 4.6 | 23.1 | 6.1 |
| 100 | 9.8 | 2.6 | 15.5 | 4.1 | 22.0 | 5.8 | 28.0 | 7.4 |
| 150 | 13.6 | 3.6 | 22.3 | 5.9 | 31.8 | 8.4 | 41.3 | 10.9 |
| 200 | 17.8 | 4.7 | 29.1 | 7.7 | 41.6 | 11.0 | 54.5 | 14.4 |
Yakıt tüketimi yükle orantılı olarak düşmez. %25 yükte bir dizel jeneratör, motorun sabit kayıpları olduğu için tam yükteki yakıtının yaklaşık %30–40'ını hâlâ yakar. Bu nedenle hesaplayıcıda boşta (yüksüz) yüzde girişi bulunmaktadır.
Not: Bu değerler yalnızca dizel içindir. Benzinli ve propan (LPG) jeneratörler, benzer boyuttaki dizel ünitelere kıyasla kWh başına belirgin şekilde daha fazla yakıt yakar. Propan ayrıca farklı şekilde ölçülür: tedarikçiye bağlı olarak sıvı hacmi veya ağırlık cinsinden. Mümkün olduğunda her zaman jeneratörünüzün teknik veri föyündeki yakıt tüketimi değerlerini kullanın. Bu değerler, bu tablo dahil olmak üzere her genel tablodaki değerlerden önceliklidir.
Farklı Yük Seviyelerinde Maliyet
Bu karşılaştırma, makaledeki örnek jeneratörü kullanır. Bu jeneratör tam yükte saatte 10 L yakar, boşta çalışma oranı %25'tir (\(i = 0.25\)) ve litresi 1.50 olan yakıtla çalışır. Enerji ve kWh başına maliyeti hesaplayabilmek için ayrıca 30 kW'lık anma çıkışı varsayıyoruz. Fiyat genel bir para birimi cinsindendir; hangi para biriminle ödeme yapıyorsanız onu kullanın. Her \(L\) yük oranında yakıt tüketimi şöyledir:
$$F_{\text{yük}} = F_{\text{tam}} \times \left(i + (1 - i)\,L\right)$$Örneğin %50 yükte: \(10 \times (0.25 + 0.75 \times 0.50) = 10 \times 0.625 = 6.25\) L/h. Maliyet \(6.25 \times 1.50 = 9.375\) saat başınadır. Üretilen enerji \(30 \times 0.50 = 15\) kWh/h olduğuna göre, kWh başına maliyet \(9.375 \div 15 = 0.625\) olur.
| Yük | Yakıt (L/h) | Saatlik maliyet | Saatte üretilen kWh | kWh başına litre | kWh başına maliyet |
|---|---|---|---|---|---|
| 10% | 3.25 | 4.875 | 3 | 1.083 | 1.625 |
| 25% | 4.375 | 6.5625 | 7.5 | 0.583 | 0.875 |
| 50% | 6.25 | 9.375 | 15 | 0.417 | 0.625 |
| 75% | 8.125 | 12.1875 | 22.5 | 0.361 | 0.542 |
| 100% | 10 | 15 | 30 | 0.333 | 0.500 |
%10 yükte çalışmak, saat başına tam yükte çalışmanın yaklaşık üçte biri kadar maliyetlidir (4.875 ile 15 karşılaştırması). Ancak her kWh üç kattan fazla maliyetlidir (1.625 ile 0.50 karşılaştırması), çünkü sabit boşta yakıt çok az çıkışa yayılır. Tam bir gün boyunca %50 yük durumu \(6.25 \times 1.50 \times 24 = 225\) (günde 225) tutar.
Uygulamada, tipik yükü anma gücünün yaklaşık %50–80'inde tutacak bir jeneratör boyutu seçmek, büyük bir ünitenin hafif yükle çalıştırılmasına kıyasla kWh başına çok daha düşük maliyet sağlar. Dizel motorlarda çok hafif yükte uzun süre çalışma, “ıslak istifleme” olarak bilinen yanmamış yakıt birikimine de yol açabilir.
Sıkça sorulan sorular
Tam yük tüketimini nerede bulurum?
Jeneratörün kullanım kılavuzuna veya teknik veri föyüne bakın. Birçoğu %25, %50, %75 ve %100 yükteki yakıt tüketimini ayrı ayrı listeler. Bu değerlere sahipseniz ilgili tüketim oranını girip, doğrudan okuma yapmak için yüksüz tüketimi %0 olarak ayarlayabilirsiniz.
Neden yakıt tüketimini doğrudan yüke göre orantılamıyoruz?
Motorların yalnızca dönmeyi sürdürmek için bile yakıta ihtiyacı vardır; bu yüzden %10 yükte çalışan bir jeneratör, tam yük yakıtının %10'undan çok daha fazlasını kullanır. Formüldeki rölanti terimi işte bunu hesaba katar.
Düşük yükte çalışmak para kazandırır mı?
Saatlik maliyeti daha düşüktür, ancak kWh başına yakıt tüketimi artar. En ekonomik seçenek genellikle jeneratörün gücünü yüke uygun şekilde seçmektir.