Bu hesaplayıcı ne yapar?
Heparin orderı hastanın kilosuna göre, yani kilogram başına saatte ünite olarak yazılır; oysa infüzyon pompasına girilen değer saatte mililitredir. Bu hesaplayıcı tam olarak bu boşluğu kapatır: hasta ağırlığını, istenen dozu ve elinizdeki hazır torbanın gücünü girdiğinizde pompa hızını mL/saat cinsinden verir; yanında saatlik ünite miktarını, torbanın konsantrasyonunu, 24 saatlik toplam ünite miktarını ve isteğe bağlı yükleme (bolus) dozu için gereken hacmi de gösterir. Her konsantrasyonla çalışır; yani 250 mL içinde 25.000 ünite (100 ünite/mL), 500 mL içinde 25.000 ünite (50 ünite/mL) ve standart dışı torbalar için de aynı şekilde kullanılabilir. Hesap tamamen aritmetiktir ve her ülkede geçerlidir; doz hedeflerinin kendisi ise çalıştığınız kurumun protokolünden gelir.
Nasıl kullanılır?
Doz hesabında kullanılacak ağırlığı kilogram olarak girin (birçok protokol gerçek vücut ağırlığını kullanır, obezitede üst sınır koyar), ardından istenen dozu ünite/kg/saat olarak yazın. Son olarak torba etiketinde yazan toplam heparin ünitesini ve toplam hacmi girin. Yükleme dozu istenmediyse bolus alanını 0 olarak bırakın.
Formül
Burada \(W\) = kg cinsinden ağırlık, \(D\) = ünite/kg/saat cinsinden doz, \(U\) = torbadaki ünite miktarı ve \(V\) = mL cinsinden torba hacmidir:
$$\text{Rate}_{\text{mL/hr}} = \frac{W \times D \times V}{U} = \frac{W \times D}{C},\quad C = \frac{U}{V}$$Saatlik doz olan \(W \times D\) ünite/saat birimindedir; bunu ünite/mL cinsinden konsantrasyon \(C\) değerine bölünce üniteler sadeleşir ve elinizde mL/saat kalır.
Örnek hesap
70 kg'lık bir hastaya 25.000 ünite / 250 mL'lik torbadan 18 ünite/kg/saat infüzyon ve 80 ünite/kg yükleme dozu isteniyor.
$$C = \frac{25000}{250} = 100\ \text{units/mL}$$$$W \times D = 70 \times 18 = 1260\ \text{units/hr}$$$$\text{Rate} = \frac{1260}{100} = 12.6\ \text{mL/hr}$$Bolus miktarı \(70 \times 80 = 5600\) ünite, yani \(5600 / 100 = 56\) mL olur.
Sık sorulan sorular
Eczaneden farklı bir torba gelince hız neden değişiyor? Çünkü hız konsantrasyona bağlıdır. Aynı 1260 ünite/saat dozu, 100 ünite/mL'de 12,6 mL/saat iken 50 ünite/mL'de 25,2 mL/saat olur.
Hızı yuvarlamalı mıyım? Pompanızın kabul ettiği hassasiyete yuvarlayın; bu genellikle bir ondalık basamaktır. Yuvarladıktan sonra ortaya çıkan ünite/saat değerini mutlaka tekrar kontrol edin.
aPTT veya anti-Xa sonucuna göre ayarlama yapıyor mu? Hayır. Bu araç yalnızca sizin zaten karar verdiğiniz dozu hacme çevirir; titrasyon adımları kullandığınız nomogramdan gelir.
Yaygın Siparişler ve Torba Konsantrasyonları Arasında Pompa Hızı
Aşağıdaki her sayı, hesap makinesiyle kullanılan aynı dönüşümden yeniden hesaplanmıştır. Burada \(W\) dozlama ağırlığı (kg), \(D\) sipariş edilen doz (birim/kg/sa), ve \(C\) torba konsantrasyonu (birim/mL) dir:
$$\text{Hız (mL/sa)} = \frac{W \times D}{C}, \qquad C = \frac{\text{Torbadaki heparin (birim)}}{\text{Torba hacmi (mL)}}$$Sonuçlar bir ondalık basamağa yuvarlanmıştır. Gösterilen dozlar yalnızca örnek niteliğindedir — birim/kg/sa hedefi, stoklanmış torba konsantrasyonu ve fiili veya ayarlanmış vücut ağırlığının kullanılıp kullanılmadığı, tümü kuruluşunuzun heparin protokolünden gelir; bu protokol hastaneler ve ülkeler arasında farklılık gösterir.
| Ağırlık (kg) | Doz (birim/kg/sa) | Torba | Konsantrasyon C (U/mL) | Saatlik doz (birim/sa) | Pompa hızı (mL/sa) |
|---|---|---|---|---|---|
| 60 | 12 | 25,000 U / 250 mL | 100 | 720 | 7.2 |
| 70 | 18 | 25,000 U / 250 mL | 100 | 1,260 | 12.6 |
| 70 | 18 | 25,000 U / 500 mL | 50 | 1,260 | 25.2 |
| 80 | 16 | 25,000 U / 250 mL | 100 | 1,280 | 12.8 |
| 85 | 12 | 25,000 U / 250 mL | 100 | 1,020 | 10.2 |
| 95 | 18 | 25,000 U / 250 mL | 100 | 1,710 | 17.1 |
| 110 | 14 | 25,000 U / 250 mL | 100 | 1,540 | 15.4 |
| 110 | 14 | 20,000 U / 500 mL | 40 | 1,540 | 38.5 |
Tablodan okunmaya değer iki örüntü vardır. Birincisi, saatlik doz (birim/sa) yalnızca ağırlık ve sipariş edilen doza bağlıdır — 70 kg satırları, torba 50 U/mL veya 100 U/mL olsun fark etmeksizin 1,260 birim/sa verir. İkincisi, pompanın ihtiyaç duyduğu mL/sa konsantrasyonla ters orantılıdır: \(C\)'yi yarıya indirmek hacim hızını tam olarak ikiye katlar (12,6 → 25,2 mL/sa), ve aynı siparişle 40 U/mL torbası 15,4 mL/sa yerine 38,5 mL/sa gerektirir. Son satırı tam olarak yerine koyarsak:
$$\text{Hız} = \frac{110\ \text{kg} \times 14\ \text{birim/kg/sa}}{40\ \text{birim/mL}} = \frac{1{,}540\ \text{birim/sa}}{40\ \text{birim/mL}} = 38.5\ \text{mL/sa}$$Anahtar Terimler ve Değişkenler
| Terim | Birimler | Anlamı |
|---|---|---|
| Dozlama ağırlığı (\(W\)) | kg | Siparişin dayandığı ağırlık. Birçok protokol fiili vücut ağırlığını kullanırken, diğerleri ayarlanmış vücut ağırlığı veya obesitede dozlama ağırlığını sınırlandırır (örneğin sabit bir maksimuma). Hangi ağırlığın kullanılacağı ve bir sınırlandırmanın uygulanıp uygulanmadığı, kuruluşunuzun protokol seçimidir, bu dönüşümün karar vermediği bir konudur. Siparişin yazıldığı ağırlığı girin. |
| Sipariş edilen doz (\(D\)) | birim/kg/sa | Öngörülen ağırlık temelli infüzyon yoğunluğu, örneğin 18 birim/kg/sa. Sipariş ve nomogram tarafından ayarlanır, asla pompa tarafından değil. |
| Saatlik doz | birim/sa | Hastanın saatte fiilen aldığı miktar: \(W \times D\). Örnek: 80 kg × 16 birim/kg/sa = 1,280 birim/sa. |
| Torbada heparin | birim (U) | Hazırlanmış torba veya şırıngadaki toplam heparin, ör. 25,000 U. |
| Torba hacmi | mL | Bu torbadaki toplam sıvı hacmi, ör. 250 mL veya 500 mL. |
| Torba konsantrasyonu (\(C\)) | birim/mL (U/mL) | \(C = U / V\) — asıl kuvvet. 250 mL'de 25,000 U, 100 U/mL'dir; 500 mL'de 25,000 U, 50 U/mL'dir. Mevcut konsantrasyonlar stok bağımlı olup ülke ve eczane tarafından farklılık gösterir. |
| İnfüzyon (pompa) hızı | mL/sa | IV pompaya programlanan hacimsel hız: \(W \times D / C\). Bu, pompanın anladığı tek sayıdır. |
| Yükleme bolusu | birim/kg → birim → mL | İnfüzyondan önce veya başında verilen isteğe bağlı bir tek seferlik doz. Sipariş edilen bolus (birim/kg), ağırlıkla çarpılarak toplam birim verilir, daha sonra verilecek hacim elde etmek için \(C\)'ye bölünür: \(\text{Bolus (mL)} = W \times \text{bolus dozu} / C\). Protokoller genellikle maksimum bolusu birim olarak sınırlandırır. |
| 24 saatlik toplam | birim/gün (ve mL/gün) | \(W \times D \times 24\) birim, pompanın hızı × 24 mL'ye eşittir. Torba değişiklikleri ve toplam maruziyetin planlanması için bir rakam. |
| aPTT | saniye (veya oran) | Aktive kısmi tromboplastin zamanı — fraksiyone edilmemiş heparini izlemek için kullanılan bir pıhtılaşma testi. Terapötik aralıklar laboratuvar ve reaktif özelliğine göre belirlendiğinden, evrensel olarak değil yerel olarak tanımlanırlar. |
| Anti-Xa (heparin) seviyesi | IU/mL | Heparin aktivitesinin doğrudan ölçümü, birçok merkezde aPTT yerine veya yanında kullanılır. aPTT gibi, hedef aralığı yerel protokol tarafından belirlenir. |
aPTT ve anti-Xa kasıtlı olarak bu aracın girişleri değildir. Kuruluşun nomogramı aracılığıyla titrasyon kararını (yeni birim/kg/sa veya hız değişikliğini) güdülerler. Yeni bir doz kararlaştırıldığında, bu hesaplayıcı bunu mL/sa'ya dönüştürür.
Pompa Hızınızı Yorumlama
Çıktı, klinik bir tavsiye değil, birim dönüşümüdür. Doz zaten reçete edici ve protokol tarafından kararlaştırılmıştır; bu, aynı dozu bir infüzyon pompasının kabul ettiği birimlerde ifade eder.
- birim/sa hastanın aldığı miktarıdır; mL/sa pompanın ihtiyaç duyduğu miktardır. İkisi yalnızca belirtilen konsantrasyon \(C\) aracılığıyla bağlantılıdır. Torbayı değiştirin ve sipariş değişmemiş olsa da mL/sa değişmelidir.
- Şaşırtıcı bir mL/sa neredeyse her zaman eşleşmeyen konsantrasyon veya ağırlık anlamına gelir. 50 U/mL torbası 100 U/mL olarak girilirse, hesaplanan hız olması gerekenden yarısı ve hasta sipariş edilen dozun yarısını alır; ters hata bunu ikiye katlar. Ağırlık kilogram yerine pound olarak yazılırsa, hız kabaca 2,2 kat artar. Programlamadan önce, hızı siparişe bağımsız olarak kontrol edin: hız × \(C\) beklenen birim/sa'yı geri veriyor mu? 100 U/mL'de 12,6 mL/sa için, \(12.6 \times 100 = 1{,}260\) birim/sa — bu \(W \times D\)'ye eşit olmalıdır.
- Pompanın çözünürlüğüne yuvarlama, verilen dozu hafifçe değiştirir. 0,1 mL/sa artışlarla sınırlı pompa, hesaplanan 17,14 mL/sa'yı 17,1 mL/sa'ye çevirir; 100 U/mL'de bu, 1,714 yerine 1,710 birim/sa'dır, yüzde 1'den çok daha az bir fark. Tüm mL/sa ile sınırlı bir cihazda kayma daha büyüktür ve düşük çözünürlüklü hız (ideal olanı değil) hastanın aldığı şeydir.
- 24 saatlik toplam varsayımsaldır. Hızın 24 saat boyunca değişmeden ve kesintisiz çalışacağını varsayar: titrasyon yok, prosedür veya kanamaya yönelik durdurma yok, hat kapalılığı yok, torba değişim boşlukları yok. Nomogram tarafından yönlendirilen titrasyon günü sonrasındaki gerçek kümülatif maruziyeti genellikle farklıdır.
- Bolus hacmi infüzyondan ayrıdır. Tipik olarak yavaş bir itme veya kısa bir adanmış infüzyon olarak verilen tek seferlik bir hacim olup, saatlik hıza eklenmez. Bolus vermek, pompanın o zaman çalışması gereken mL/sa'yı değiştirmez.
- Konsantrasyon kendi başına bir güvenlik değişkenidir. Birden fazla kuvvet stoklandığında, eldeki torbadaki etiketi (biriminizde genellikle kullanılan kuvvet değil) onaylamak, yukarıdaki iki kat hataları önleyen adımdır.
Doz seçimi, bolus kararları, titrasyon artışları, izleme aralıkları ve hedef aPTT veya anti-Xa aralıkları, hastane, endikasyon ve ülkeye göre değişen kuruluşunuzun heparin protokolü veya nomogramını izler. Ağırlık, konsantrasyon ve programlanmış hızın bağımsız çift kontrolleri, birçok ortamda yüksek uyarı infüzyonları için standart uygulamadır. Bu bölüm, tıbbi tavsiye değil, birim dönüşümü hakkında genel bilgidir ve sipariş, ürün etiketleri veya tedavi edici hekim ve eczacının yargısı için bir yedek değildir.