IAAF Puan Hesaplama Aracı Ne İşe Yarar?
IAAF Puan Hesaplama Aracı (artık World Athletics puanlama tabloları altında kullanılıyor), bir atletizm derecesini tek bir puan değerine dönüştürür. Puanlar sayesinde farklı branşlardaki sonuçları kıyaslayabilirsiniz — örneğin 10,5 saniyelik bir 100 metre koşusunun, 7,50 metrelik bir uzun atlamadan "daha değerli" olup olmadığını görebilirsiniz. Bu araç üç branşı (100 metre sprint, uzun atlama ve gülle) destekler, kadın ve erkek için ayrı tablolar kullanır ve ham derecenizi çoklu branşların (dekatlon, heptatlon) puanlanmasında kullanılan branş puanına çevirir. Dünya sıralamaları ise farklı bir sistem olan World Athletics Scoring Tables of Athletics'i kullanır.
Girmeniz Gereken Bilgiler
- Branş – 100m, Uzun Atlama veya Gülle seçin.
- Cinsiyet – Erkek veya Kadın; çünkü her branş farklı katsayılar kullanır.
- Derece – sonucunuz: 100 metre için saniye, uzun atlama ve gülle için metre cinsinden.
Formül Nasıl Çalışır?
Puanlama şu standart formüle göre yapılır:
\(\text{IAAF Puanı} = A \times (B - \text{Derece})^C\)
Her branş/cinsiyet çifti için A, B ve C sabitleri farklıdır. Asıl fark yöndedir. Koşu branşlarında (100m) küçük süre daha iyidir; bu yüzden hesaplama (B − Derece) şeklinde yapılır. Atma ve atlama branşlarında (uzun atlama, gülle) ise büyük derece daha iyidir; bu nedenle formül (Derece − B) olarak değişir. Uzun atlama derecesi puanlanmadan önce metreden santimetreye çevrilir. Sonuç, aşağıya yuvarlanarak (taban değer) tam puana getirilir.
- 100m Erkek: A=25.4347, B=18, C=1.81
- 100m Kadın (kadınlar dekatlon tablosu): A=17.857, B=21, C=1.81
- Uzun Atlama Erkek: A=0.14354, B=220, C=1.40
- Uzun Atlama Kadın (heptatlon tablosu): A=0.188807, B=210, C=1.41
- Gülle Erkek: A=51.39, B=1.5, C=1.05
- Gülle Kadın (heptatlon tablosu): A=56.0211, B=1.5, C=1.05
Örnek Hesaplama
Diyelim ki bir erkek atlet 100 metreyi 11,00 saniyede koşuyor. A=25.4347, B=18, C=1.81 değerleriyle:
Puan = 25.4347 × (18 − 11,00)1.81 = 25.4347 × 71.81 ≈ 25.4347 × 33,86 ≈ 861 puan (aşağıya yuvarlandıktan sonra).
6,00 metre atlayan bir kadın uzun atlamacı için derece 600 cm'ye dönüşür: 0.188807 × (600 − 210)1.41 ≈ 0.188807 × 4502 ≈ 850 puan.
Örnek Performanslar ve Bunların IAAF Puanları
Aşağıdaki tüm rakamlar, standart World Athletics (Dünya Atletizm) birleşik etkinlik katsayılarından (2001 seti) gelmektedir ve tutarlı bir şekilde uygulanmaktadır. Pistin etkinlikleri eşikten aşağıya doğru sayılır ve saha etkinlikleri yukarı doğru sayılır:
$$\text{Pistin: } S=\left\lfloor A\,(B-P)^{C}\right\rfloor \qquad \text{Saha: } S=\left\lfloor A\,(P-B)^{C}\right\rfloor$$
Burada kullanılan sabitler: 100 m Erkekleri \(A=25.4347,\ B=18,\ C=1.81\) (saniye); 100 m Kadınları \(A=17.857,\ B=21,\ C=1.81\) (saniye); uzun atlama Erkekleri \(A=0.14354,\ B=220,\ C=1.40\) ve Kadınları \(A=0.188807,\ B=210,\ C=1.41\) (mesafe santimetre cinsinden); gülle atma Erkekleri \(A=51.39,\ B=1.5,\ C=1.05\) ve Kadınları \(A=56.0211,\ B=1.5,\ C=1.05\) (mesafe metre cinsinden).
| Etkinlik | Cinsiyet | Performans | IAAF Puanları |
|---|---|---|---|
| 100 m | Erkek | 10.00 s | 1096 |
| 100 m | Erkek | 11.00 s | 861 |
| 100 m | Erkek | 12.00 s | 651 |
| 100 m | Erkek | 13.00 s | 468 |
| 100 m | Kadın | 11.50 s | 1050 |
| 100 m | Kadın | 12.50 s | 859 |
| 100 m | Kadın | 13.50 s | 684 |
| 100 m | Kadın | 15.00 s | 457 |
| Uzun Atlama | Erkek | 5.00 m | 382 |
| Uzun Atlama | Erkek | 6.00 m | 587 |
| Uzun Atlama | Erkek | 7.00 m | 814 |
| Uzun Atlama | Erkek | 8.00 m | 1061 |
| Uzun Atlama | Kadın | 4.50 m | 428 |
| Uzun Atlama | Kadın | 5.50 m | 700 |
| Uzun Atlama | Kadın | 6.00 m | 850 |
| Uzun Atlama | Kadın | 6.50 m | 1007 |
| Gülle Atma | Erkek | 10.00 m | 486 |
| Gülle Atma | Erkek | 14.00 m | 728 |
| Gülle Atma | Erkek | 18.00 m | 975 |
| Gülle Atma | Erkek | 21.00 m | 1162 |
| Gülle Atma | Kadın | 9.00 m | 464 |
| Gülle Atma | Kadın | 13.00 m | 727 |
| Gülle Atma | Kadın | 16.00 m | 928 |
| Gülle Atma | Kadın | 19.00 m | 1131 |
Çalışılmış örnek — Erkeklerin 100 m 10.00 s. Pistin formülüne yerine koyarsak:
$$S=\left\lfloor 25.4347\times(18-10.00)^{1.81}\right\rfloor=\left\lfloor 25.4347\times 8^{1.81}\right\rfloor=\left\lfloor 25.4347\times 43.111\right\rfloor=\left\lfloor 1096.5\right\rfloor=1096$$
Çalışılmış örnek — Erkeklerin 7.00 m uzun atlaması. Atlama ilk olarak 700 cm'ye dönüştürülür, çünkü uzun atlama için \(B\) santimetre cinsinden ifade edilir:
$$S=\left\lfloor 0.14354\times(700-220)^{1.40}\right\rfloor=\left\lfloor 0.14354\times 480^{1.40}\right\rfloor=\left\lfloor 0.14354\times 5672.0\right\rfloor=\left\lfloor 814.2\right\rfloor=814$$
Puanların ne kadar düzensiz aralıklı olduğuna dikkat edin. 13.00 s ile 12.00 s arasında erkek sprinter 183 puan kazanır, ancak 11.00 s ile 10.00 s arasında aynı bir saniyelik iyileştirme 235 puan değerindedir — \(C>1\) üssü, ölçeğin üst kısmında her ek artışı giderek daha fazla değerli kılar.
Temel Terimler ve Değişkenler
| Terim | Anlamı |
|---|---|
| IAAF / Dünya Atletizm puan tabloları | Sporun uluslararası yönetim organının resmi puan tabloları. Bu kuruluş 2019 yılında Dünya Atletizm olarak yeniden adlandırılıncaya kadar IAAF (Uluslararası Atletizm Federasyonları Birliği) olarak adlandırılıyordu. Tablolar periyodik olarak gözden geçirilir; en yaygın alıntılanan ve bu hesaplayıcıda kullanılan birleşik etkinlik katsayıları 2001 sürümüdür. Uluslararası bir standart olduğu için, herhangi bir ülkenin kurallarına bağlı değildir. |
| Performans (\(P\)) | Puanlandırılan ham işaret: pistin etkinlikleri için resmi zaman (saniye cinsinden) veya atlama ve atma etkinlikleri için ölçülen mesafe. Markaların yarışmada anlamı olması için yasal olması gerekir (örneğin, rüzgar yardımlı sprint ve yatay atlama sonuçları aritmetik olarak aynı şekilde puanlandırılır ancak rekorlar için geçerli değildir). |
| \(A\) — çarpan | Etkinliğe özgü bir ölçek faktörü. Her etkinlikte dünya standartlarında bir işaretin 1000 puanın yakınında olması için tüm eğriyi esnetir veya sıkıştırır. Daha büyük \(A\), eşikten aynı mesafe için daha fazla puan anlamına gelir. |
| \(B\) — eşik (sıfır noktası) | Puanın tam olarak sıfır olduğu performans: pistin etkinlikleri için saniye cinsinden bir zaman (erkeklerin 100 m için 18 s, kadınların 100 m için 21 s) ve sıçramalar için santimetre cinsinden bir mesafe (erkeklerin uzun atlaması 220 cm) veya atmalar için metre cinsinden (gülle atma 1.5 m). \(B\)'de veya daha ötesinde, yanlış yönde herhangi bir şey sıfır üretir — \(B\)'den daha yavaş bir zaman veya \(B\)'den daha kısa bir mesafe puan kazanamaz. |
| \(C\) — üs | Eğrinin ne kadar dik yükseldiğini kontrol eder. Her etkinlikte \(C>1\) olduğu için, puanlar hızlanır: iyi bir işaretten mükemmel bir işarete yükselmek, mütevazı bir seviyede yapılan aynı mutlak iyileştirmeden çok daha fazla puan kazanır. Tipik değerler yaklaşık 1.05 (gülle atma) ile yaklaşık 1.81 (100 m) arasında değişir. |
| Pistin ve saha yönü | Koşu etkinlikleri için, daha düşük bir sayı daha iyidir, bu nedenle formül \(B-P\) kullanır. Sıçrama ve atmalar için, daha yüksek bir sayı daha iyidir, bu nedenle \(P-B\) kullanır. Bu iki form arasındaki tek yapısal farktır. |
| Birleşik etkinlikler | Çok disiplinli yarışmalar — erkeklerin dekatlon (iki gün boyunca 10 etkinlik) ve kadınların heptathlon (7 etkinlik) — bir atlet'in sıralamasının her etkinlik başına puan skorlarının toplamı tarafından kararlaştırıldığı. Bu toplama, tabloların var olmasının tamamı nedenidir ve bu nedenle bir puan, farklı etkinlikler arasında karşılaştırılabilir. |
| Zemin yuvarlama | Son puan, \(\lfloor x \rfloor\) olarak yazılan bir tam sayıya aşağı doğru kesilir. 999.97 şeklindeki ham bir değer 1000 değil, 999 puan alır. Birleşik etkinlik toplamları, zaten zemine indirilmiş bu değerlerin toplamıdır, toplamın zemininin değil. |
Sıkça Sorulan Sorular
Hangi birimleri girmeliyim? 100 metre için saniye, uzun atlama ve gülle için metre. Araç uzun atlama değerini içeride otomatik olarak santimetreye çevirir; bu yüzden her zaman metre cinsinden girin (örneğin 6,50).
Aynı derece için neden erkekler ve kadınlar farklı puan alıyor? Her cinsiyetin kendine ait A, B ve C katsayıları vardır. Bu katsayılar farklı performans referanslarını yansıttığı için aynı ham sonuç farklı puanlar üretir.
Negatif veya sıfır puan alabilir miyim? Evet — dereceniz B eşik değerinden kötüyse (örneğin erkeklerde 100 metrenin 18 saniyeden yavaş olması), sonuç çok düşük veya sıfır bir değere yuvarlanır; çünkü puanlanan aralığın altındasınızdır.