MELD Skoru Nedir?
MELD (Model for End-Stage Liver Disease — Son Dönem Karaciğer Hastalığı Modeli) skoru, kronik karaciğer hastalığının şiddetini değerlendirmek için kullanılan ve özgün biçimiyle 6 ile 40 arasında değişen sayısal bir ölçektir. Bu skor, ABD merkezli UNOS gibi nakil kuruluşları tarafından karaciğer nakli bekleme listelerindeki hastaları önceliklendirmek amacıyla benimsenmiştir; ülkemizde de organ nakli merkezleri benzer kriterleri esas alır. MELD skorunun yüksek olması, hastalığın daha ileri evrede olduğunu ve kısa vadeli ölüm riskinin daha yüksek olduğunu gösterir. Bu hesaplama aracı, üç laboratuvar değerine dayanan özgün MELD formülünü kullanır.
Nasıl Kullanılır?
Hastanın toplam serum bilirubin değerini (mg/dL), INR'sini (protrombin zamanı için uluslararası normalleştirilmiş oran) ve serum kreatinin değerini (mg/dL) girin. Hesapla düğmesine bastığınızda yuvarlanmış MELD skorunu görürsünüz. Kabul edilen kurala göre, 1,0'ın altındaki tüm laboratuvar değerleri negatif logaritmayı önlemek için 1,0 olarak alınır, kreatinin en fazla 4,0 mg/dL kabul edilir ve nihai skor 6 ile 40 arasında sınırlandırılır.
Formülün Açıklaması
$$\text{MELD} = 3{,}78 \times \ln(\text{bilirubin}) + 11{,}2 \times \ln(\text{INR}) + 9{,}57 \times \ln(\text{kreatinin}) + 6{,}43$$ Doğal logaritma (\(\ln\)), çok yüksek değerlerin etkisini yumuşatır; ağırlık katsayıları ise her bir değişkenin, özgün sağkalım modelinden türetilen ölüm riskine katkısını yansıtır.
Örnek Hesaplama
Bilirubin = 1,9, INR = 1,2, kreatinin = 1,3 için: $$\text{MELD} = 3{,}78 \times \ln(1{,}9) + 11{,}2 \times \ln(1{,}2) + 9{,}57 \times \ln(1{,}3) + 6{,}43 = 3{,}78 \times 0{,}6419 + 11{,}2 \times 0{,}1823 + 9{,}57 \times 0{,}2624 + 6{,}43 = 2{,}426 + 2{,}042 + 2{,}511 + 6{,}43 = 13{,}41$$ olur; bu değer yuvarlandığında MELD skoru 13 çıkar.
Sıkça Sorulan Sorular
Bu MELD-Na mı? Hayır. Bu hesaplama aracı özgün MELD formülünü kullanır ve MELD-Na'da yer alan sodyum düzeltmesini içermez.
Değerler neden en az 1,0 kabul ediliyor? 1'in altındaki bir sayının doğal logaritması negatiftir ve bu da skoru bozar; bu yüzden kabul edilen kural, en düşük laboratuvar değerlerini 1,0 olarak belirler.
Bunu klinik kararlar için kullanabilir miyim? Bu araç yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Daima klinik değerlendirmenize ve geçerliliği kanıtlanmış kurumsal protokollere güvenin.
