AUDIT-C nedir?
AUDIT-C (Alkol Kullanım Bozuklukları Tanı Testi – Tüketim), riskli veya zararlı düzeyde alkol tüketebilecek kişileri belirlemek için dünya genelinde kullanılan, geçerliliği kanıtlanmış kısa bir üç soruluk tarama aracıdır. Dünya Sağlık Örgütü tarafından geliştirilen 10 maddelik tam AUDIT testinin tüketime odaklanan kısa biçimidir. Bu hesaplayıcı yalnızca genel bilgilendirme ve tarama amaçlıdır; profesyonel tıbbi görüş veya tanının yerini tutmaz.
Hesaplayıcı nasıl kullanılır?
Ne sıklıkla alkol aldığınızı, içtiğiniz bir günde tipik olarak ne kadar tükettiğinizi ve tek seferde altı ya da daha fazla içkiyi ne sıklıkla içtiğinizi soran üç soruyu da yanıtlayın. Her yanıt 0 ile 4 puan arasında değer taşır. Önerilen risk eşiği farklı olduğu için cinsiyetinizi de seçin. Hesaplayıcı, üç yanıtı toplayarak 0 ile 12 arasında bir toplam puan verir ve sonucunuzun pozitif tarama olup olmadığını belirtir.
Formülün açıklaması
Puan, basitçe üç maddenin toplamıdır:
$$\text{Puan} = \text{S1} + \text{S2} + \text{S3}$$Her madde 0 ile 4 arasında değiştiğinden, en düşük puan 0, en yüksek puan ise 12'dir. Yüksek puan, riskli içme davranışının ya da aktif bir alkol kullanım bozukluğunun daha olası olduğunu gösterir. Yaygın olarak kullanılan eşik, daha ileri değerlendirme gerektiren pozitif bir taramayı işaretlemek için erkeklerde 4 veya üzeri, kadınlarda 3 veya üzeri bir puandır.
Örnek hesaplama
Diyelim ki bir erkek, birinci soruya "Haftada 2–3 kez" (3), ikinci soruya "3 veya 4 içki" (1) ve üçüncü soruya "Ayda bir" (2) yanıtını veriyor. Toplam puanı
$$3 + 1 + 2 = 6$$olur. 6 puan, erkekler için belirlenen 4 eşiğinden yüksek olduğundan bu pozitif bir taramadır ve alkol kullanımını bir hekimle görüşmesinin uygun olacağını düşündürür.
Sık sorulan sorular
Pozitif tarama bir tanı mıdır? Hayır. Yalnızca riskin yüksek olduğunu ve daha kapsamlı bir değerlendirmenin yararlı olabileceğini gösterir; alkol kullanım bozukluğunuz olduğu anlamına gelmez.
Standart içki neyi ifade eder? Tanımlar ülkeden ülkeye değişir, ancak bir standart içki ABD'de yaklaşık 14 gram saf alkole karşılık gelir (örneğin 350 ml bira, 150 ml şarap ya da 45 ml sert içki). Türkiye dahil farklı ülkelerde standart içki tanımı değişebilir.
Kadınlar için eşik neden daha düşük? Vücut yapısındaki farklar nedeniyle kadınlar ortalamada daha düşük alkol tüketimiyle zararlı kan alkol düzeylerine ulaşır; bu nedenle daha düşük bir eşik taramanın duyarlılığını artırır.
AUDIT-C Puanlama Anahtarı Her Soru İçin
AUDIT-C üç sorudan oluşur. Her cevap 0 ile 4 puan arasında değerdir ve üç puan değeri toplanarak 0 ile 12 arasında toplam bir puan elde edilir. Aşağıdaki tabloyu kullanarak her cevabın puan değerini bulunuz.
| Cevap seçeneği | Puanlar |
|---|---|
| S1 — Alkol içeren bir içecek içme sıklığınız nedir? | |
| Hiçbir zaman | 0 |
| Ayda bir veya daha az | 1 |
| Ayda 2–4 kez | 2 |
| Haftada 2–3 kez | 3 |
| Haftada 4 veya daha fazla kez | 4 |
| S2 — İçki içtiğiniz tipik bir günde kaç standart içecek tüketirsiniz? | |
| 1 veya 2 | 0 |
| 3 veya 4 | 1 |
| 5 veya 6 | 2 |
| 7 ila 9 | 3 |
| 10 veya daha fazla | 4 |
| S3 — Bir seferde 6 veya daha fazla içecek içme sıklığınız nedir? | |
| Hiçbir zaman | 0 |
| Aydan az | 1 |
| Aylık | 2 |
| Haftalık | 3 |
| Günlük veya neredeyse günlük | 4 |
Örneğin, haftada 2–3 kez içen (S1 = 3), tipik olarak 3–4 içecek tüketen (S2 = 1) ve aydan az 6+ içecek içen (S3 = 1) bir kişinin toplam puanı 5'dir.
AUDIT-C Puanınızı Yorumlama
AUDIT-C toplamı 0 (rapor edilen alkol kullanımı yok) ile 12 (her madde için en yüksek rapor edilen sıklık ve miktar) arasında değişir. Daha yüksek bir puan, tehlikeli veya zararlı içki içme olasılığının daha büyük olduğunu gösterir. Bir tarama, erkekler için 4 veya daha yüksek ve kadınlar için 3 veya daha yüksek bir puanda pozitif olarak kabul edilir.
- 0 — Rapor edilen alkol kullanımı yok.
- 1–2 — Düşük düzeyde içme; her iki cinsiyet için tarama sınırının altında.
- 3 — Kadınlar için pozitif tarama; erkekler için sınırın altında ancak dikkate değer.
- 4–6 — Her iki cinsiyet için pozitif tarama, tehlikeli içme alışkanlıklarıyla tutarlı.
- 7–12 — Aktif alkol kullanım bozukluğunun ve daha sık yoğun içkinin önemli ölçüde daha yüksek olasılığıyla ilişkili yüksek puan.
Daha yüksek bir toplam, daha sık içki içme, her sefer daha fazla miktarda içme ve daha sık ağır içme günleri yansıtır. AUDIT-C bir tarama aracıdır, tanı değildir: pozitif bir sonuç ileri değerlendirmenin gerekli olabileceğini gösterirken, negatif bir sonuç alkol ile ilişkili riski dışlamaz. Bu sayfa genel bilgi sağlar ve profesyonel tıbbi değerlendirme veya tavsiyenin yerine geçmez.
AUDIT-C Cinsiyet Başına Risk Eşikleri
AUDIT-C, tam 10 maddelik Alkol Kullanım Bozuklukları Tanısı Testi (AUDIT) etkinleştirilerek tehlikeli içki içme ve aktif alkol kullanım bozukluğu için kısa bir tarama aracı olarak geliştirildi ve doğrulandı. Doğrulama çalışmaları (Bush vd., 1998; Bradley vd., 2007), erkekler ve kadınlar arasında tipik içki içme alışkanlıkları farklı olduğu için cinsiyete özgü pozitif eşikleri belirlediler.
| Grup | Puan aralığı | Standart pozitif eşiği | Daha yüksek özgüllük eşiği |
|---|---|---|---|
| Erkekler | 0–12 | ≥ 4 | ≥ 5 |
| Kadınlar | 0–12 | ≥ 3 | ≥ 4 |
Standart eşiklerde (erkekler için ≥4, kadınlar için ≥3), AUDIT-C tehlikeli içki içme ve alkol kullanım bozuklukları tespit etmede yüksek duyarlılığa sahiptir. Bazı kılavuzlar ve klinik ortamlar daha düşük özgüllük eşikleri (erkekler için ≥5, kadınlar için ≥4) kullanarak özgüllüğü iyileştirirler — yani yanlış pozitif taramaları azaltırlar — bazı daha düşük düzeyde tehlikeli içicileri kaçırma pahasına. Eşik seçimi, hedefin geniş vaka bulma mı yoksa daha hedefli tanımlama mı olduğuna bağlıdır.
