MELD 3.0 skoru nedir?
MELD (Model for End-Stage Liver Disease, yani Son Dönem Karaciğer Hastalığı Modeli) 3.0, kronik karaciğer hastalığının ağırlığını belirlemek ve karaciğer nakli bekleyen adayları sıralamak için kullanılan MELD-Na skorunun güncellenmiş hâlidir. Nakle erişimde cinsiyete bağlı eşitsizlikleri azaltmak amacıyla geliştirilen MELD 3.0; kadın cinsiyeti için bir terim ve serum albümin terimi ekler, ayrıca sodyum–bilirubin ve albümin–kreatinin etkileşim terimlerini içerir. Skor 6 (en hafif) ile 40 (en ağır) arasında değişir ve 90 günlük ölüm riskiyle ilişkilidir. Not: MELD 3.0, özellikle ABD'deki nakil tahsis sistemi (UNOS/OPTN) için geliştirilmiştir; Türkiye'de nakil sıralaması ulusal mevzuata ve nakil merkezlerinin uygulamalarına göre yapılır.
Formül
Skor, beş laboratuvar değerini ve bir cinsiyet göstergesini birleştirir:
$$\text{MELD 3.0} = 1.33\,\text{Fem} + 4.56\ln(\text{Bili}) + 0.82(137-\text{Na}) - 0.24(137-\text{Na})\ln(\text{Bili}) + 9.09\ln(\text{INR}) + 11.14\ln(\text{Cr}) + 1.85(3.5-\text{Alb}) - 1.83(3.5-\text{Alb})\ln(\text{Cr}) + 6$$Burada \(\text{Fem}=1\) kadın, \(0\) erkek anlamına gelir; \(\text{Cr}\) kreatinin (mg/dL), \(\text{Na}\) sodyum (mmol/L), \(\text{Bili}\) total bilirubin (mg/dL), \(\text{INR}\) uluslararası normalleştirilmiş oran, \(\text{Alb}\) ise albümindir (g/dL).
Hesaplayıcı nasıl kullanılır?
Hastanın cinsiyetini ve en güncel laboratuvar değerlerini girin. Hasta son bir hafta içinde iki veya daha fazla hemodiyaliz seansı (ya da 24 saatlik CVVHD) aldıysa diyaliz kutusunu işaretleyin; bu durumda kreatinin 3,0 olarak alınır. Değerler otomatik olarak sınırlandırılır: \(\text{Cr}\in[1,3]\), \(\text{Na}\in[125,137]\), \(\text{Alb}\in[1.5,3.5]\); \(\text{Bili}\) ve \(\text{INR}\) için alt sınır 1,0'dır. Sonuç en yakın tam sayıya yuvarlanır ve 6 ile 40 arasında sınırlandırılır.
Çözümlü örnek
Kreatinin 1,9, bilirubin 4,2, INR 1,8, sodyum 135 ve albümin 2,9 olan kadın bir hastayı ele alalım. \(\ln(1.9)=0.6419\) olduğuna göre sodyum ve albümin farkları \(137-135=2\) ve \(3.5-2.9=0.6\) olur:
$$1.33 + 4.56\ln(4.2) + 0.82(2) - 0.24(2)\ln(4.2) + 9.09\ln(1.8) + 11.14(0.6419) + 1.85(0.6) - 1.83(0.6)(0.6419) + 6 = 27.72$$Yuvarlandığında MELD 3.0 skoru \(28\) bulunur.
Sık sorulan sorular
MELD 3.0, MELD-Na'dan nasıl farklıdır? MELD 3.0; kadın cinsiyeti terimi, albümin terimi ve sodyum–bilirubin ile albümin–kreatinin etkileşim terimleri ekler. Bu sayede ölüm riski tahmini iyileşir ve kadınlarda skorun olduğundan düşük çıkması azalır.
En yüksek skor kaç olabilir? Skor en fazla 40 ile sınırlıdır; hesaplanan değer daha yüksek çıksa bile 40 olarak bildirilir.
Bu bir tanı aracı mıdır? Hayır. Yalnızca bilgilendirme amaçlı bir tahmindir; klinik değerlendirmenin veya nakil merkezinin resmî skorlamasının yerini tutmaz.