Pulmoner Emboli için Wells Skoru nedir?
Pulmoner emboli (PE) için Wells Skoru, bir hastada PE bulunma olasılığını değerlendirmeye yarayan, geçerliliği kanıtlanmış bir klinik tahmin kuralıdır. Yedi ağırlıklı klinik kriteri tek bir puan toplamında birleştirir; böylece klinisyenlerin D-dimer testi isteyip istememe, BT pulmoner anjiyografiye geçme ya da başka tetkiklere yönelme kararını vermesine yardımcı olur. Bu araç yalnızca bir karar destek aracıdır ve klinik değerlendirmenin yerini tutmaz.
Hesaplayıcı nasıl kullanılır?
Hastanız için geçerli olan her kriteri işaretleyin. Her seçeneğin sabit bir puan ağırlığı vardır: DVT'ye ait klinik bulgular (+3,0), en olası tanının PE olması (+3,0), kalp hızının 100 atım/dk'nın üzerinde olması (+1,5), immobilizasyon veya yakın zamanda geçirilen cerrahi (+1,5), önceden PE/DVT öyküsü (+1,5), hemoptizi (+1,0) ve aktif malignite (+1,0). Hesaplayıcı puanları toplar ve her iki yorumlama şemasını da anında verir.
Formülün açıklaması
Toplam puan, ağırlıklı kriterlerin basitçe toplanmasıyla bulunur.
$$\text{Score} = 3.0\,\text{Signs of DVT} + 3.0\,\text{PE most likely} + 1.5\,\text{HR} > 100 + 1.5\,\text{Immobilization} + 1.5\,\text{Prior PE/DVT} + 1.0\,\text{Hemoptysis} + 1.0\,\text{Malignancy}$$
Orijinal üç düzeyli model, 0–1 puanı düşük risk, 2–6 puanı orta risk ve ≥7 puanı yüksek risk olarak sınıflar. Yaygın olarak kullanılan iki düzeyli (dikotomize) model ise ≤4 puanı "PE olası değil", >4 puanı "PE olası" olarak etiketler. "Olası değil" grubunda, negatif bir D-dimer testi çoğu zaman PE'yi güvenle dışlayabilir.
Örnek uygulama
Bir hastada DVT'ye ait klinik bulgular (+3,0), 110 atım/dk kalp hızı (+1,5) ve hemoptizi (+1,0) bulunsun. Toplam puan \(3{,}0 + 1{,}5 + 1{,}0 = 5{,}5\) olur. Bu, hastayı üç düzeyli sınıflamada orta risk kategorisine ve iki düzeyli sınıflamada "PE olası" kategorisine yerleştirir; bu da yalnızca D-dimer yerine görüntülemeye gidilmesini öngörür.
Sıkça Sorulan Sorular
İki düzeyli mi, üç düzeyli mi? İki düzeyli model, D-dimer testiyle uyumlu biçimde eşleştiği için günümüzde daha yaygın kullanılır. Burada her ikisi de gösterilir.
Toplam tam olarak 4 ise ne olur? 4 puan, "PE olası değil" grubuna girer ("olası" sınırı >4'tür).
Bu bir tanı koyma aracı mı? Hayır. Wells Skoru, testleri yönlendirmek için olasılığı tahmin eder; PE'yi yalnızca görüntüleme veya ileri tetkikler kesinleştirebilir ya da dışlayabilir.
