DVT için Wells Skoru nedir?
Derin ven trombozu (DVT) için Wells Skoru, bacak şikâyetleri olan bir hastada derin ven trombozu bulunma olasılığını tahmin eden, klinik olarak doğrulanmış bir tahmin kuralıdır. Dr. Philip Wells ve ekibi tarafından geliştirilen bu skor, kolayca ulaşılabilen on klinik bulguyu tek bir ağırlıklı puana dönüştürür. Elde edilen toplam puan, D-dimer testi ve kompresyon ultrasonografisi gibi ileri tetkiklerin planlanmasına yön verir.
Bu hesaplama aracı nasıl kullanılır?
Hastanız için geçerli olan her klinik kriteri işaretleyin. Dokuz kriterin her biri \(+1\) puan ekler. Son kriter olan "alternatif bir tanının en az DVT kadar olası olması" ise \(2\) puan düşürür. Araç, puanları anında toplayarak toplam sonucu üç kademeli bir risk bandıyla birlikte verir: düşük (≤0), orta (1–2) veya yüksek (≥3) DVT olasılığı.
Formülün açıklaması
$$\text{Skor} = \text{Kanser} + \text{Felç} + \text{Yatağa Bağımlılık} + \text{Hassasiyet} + \text{Bacak Şişliği} + \text{Baldır Şişliği} + \text{Gode Bırakan Ödem} + \text{Kollateral Venler} + \text{Geçmiş DVT} - 2 \times \text{Alt. Tanı}$$
Alternatif tanı kriteri dışındaki her pozitif madde \(1\) puan değerindeyken, bu madde \(-2\) puandır.
Örnek hesaplama
Bir hastada aktif kanser (\(+1\)), bölgesel derin ven hassasiyeti (\(+1\)), tüm bacakta şişlik (\(+1\)) ve en az 3 cm baldır şişliği (\(+1\)) bulunuyor ve alternatif bir tanı söz konusu değil. Toplam $$1 + 1 + 1 + 1 = \mathbf{4}$$ olup hastayı yüksek olasılık kategorisine yerleştirir. Bu durumda genellikle doğrudan ultrasona geçilmesi önerilir.
Wells DVT Kriterleri ve Puan Değerleri
Derin ven trombozu (DVT) için Wells Skoru, bir bacağın öyküsü, semptomları ve muayene bulguları ile ilgili 10 maddeden puan toplayan klinik bir tahmin kuralıdır. Dokuz madde her biri +1 puan verir, bir madde ise (alternatif bir tanı) 2 puan düşürür. Skor bu nedenle -2 ile +9 arasında değişir.
| # | Kriter | Puan |
|---|---|---|
| 1 | Aktif kanser (son 6 ay içinde tedavi veya palyatif) | +1 |
| 2 | Alt ekstremitede felç, parezi veya yakın zamanda alçı ile immobilizasyon | +1 |
| 3 | Son zamanlarda 3 gün veya daha uzun süre yatağa bağımlılık veya 12 hafta içinde büyük cerrahi | +1 |
| 4 | Derin venöz sistem boyunca lokalize hassasiyet | +1 |
| 5 | Tüm bacakta şişlik | +1 |
| 6 | Semptomsuz bacakla karşılaştırıldığında baldır şişliği en az 3 cm (tibia tüberositesinin 10 cm altında ölçülmüş) | +1 |
| 7 | Yalnızca semptomatik bacakta çukurlaşan ödem | +1 |
| 8 | Varisli olmayan kollateral yüzeyel damarlar | +1 |
| 9 | Daha önce belgelenmiş DVT | +1 |
| 10 | DVT kadar olası veya daha olası alternatif tanı | -2 |
Toplam basitçe bu değerlerin toplamıdır: \(\text{Skor} = (\text{mevcut 1–9 numaralı madde sayısı}) - 2 \times (\text{alternatif tanı, 0 veya 1})\).
Wells Skor Sonucunun Yorumlanması
Wells Skoru, herhangi bir test yapılmadan önce DVT'nin test öncesi olasılığını tahmin eder. Aşağıdaki prevalans değerleri, özgün Wells doğrulama çalışmalarında bildirilen yaklaşık değerlerdir; gerçek oranlar klinik ortama ve hasta popülasyonuna göre değişir.
Üç kademeli model
| Risk düzeyi | Skor | Yaklaşık DVT prevalansı | Tipik tanı yolu |
|---|---|---|---|
| Düşük | ≤ 0 | yaklaşık %5 | D-dimer testi; negatifse DVT olası değil kabul edilir, aksi halde görüntüleme |
| Orta | 1–2 | yaklaşık %17 | D-dimer testi (genellikle yüksek duyarlılıklı) ve/veya yerel protokole göre kompresyonlu ultrason |
| Yüksek | ≥ 3 | yaklaşık %53 | Genellikle doğrudan kompresyonlu ultrason yapılır; tek başına D-dimer DVT'yi dışlamak için yeterli değildir |
İki kademeli model
| Kategori | Skor | Tipik yaklaşım |
|---|---|---|
| DVT olası değil | ≤ 1 | Önce D-dimer; pozitifse görüntüleme |
| DVT olası | ≥ 2 | Görüntüleme (ultrason), yerel protokole bağlı olarak yardımcı olarak D-dimer |
Sınırlılıklar
- Bu, bir test öncesi olasılık aracıdır, bir tanı değildir. DVT'yi yalnızca muayene, laboratuvar testleri ve görüntüleme kullanan bir hekim doğrulayabilir veya dışlayabilir.
- Skor gebelikte doğrulanmamıştır ve üst ekstremite DVT'si için tasarlanmamıştır.
- Zaten antikoagülan tedavi alan, daha önce bacakta DVT geçirmiş veya diğer komplikasyon yaratan durumları olan hastalarda doğruluk daha düşük olabilir.
- Bazı maddeler (örneğin alternatif bir tanının ne kadar olası olduğu) klinik yargıya bağlıdır, bu nedenle skorlar değerlendiriciler arasında farklılık gösterebilir.
Bu genel bilgidir, kişisel tıbbi tavsiye değildir. Şişmiş, ağrılı bir bacak için özellikle göğüs ağrısı veya nefes darlığı varsa acil bakım isteyin.
Karşılaştırmalı Örnek Skor Senaryoları
Aşağıdaki senaryolar yalnızca açıklayıcı kombinasyonlardır, hasta vakaları değildir.
| Senaryo | Mevcut kriterler | Hesaplama | Toplam | Üç kademeli düzey | İki kademeli |
|---|---|---|---|---|---|
| A. Bulgu yok | Yok | 0 | 0 | Düşük | DVT olası değil |
| B. Baldır şişliği ve çukurlaşan ödem, DVT kadar olası veya daha olası alternatif tanı ile | Baldır şişliği, çukurlaşan ödem, alternatif tanı | 1 + 1 - 2 | 0 | Düşük | DVT olası değil |
| C. Derin damarlar boyunca hassasiyet ve tüm bacakta şişlik | Hassasiyet, tüm bacakta şişlik | 1 + 1 | 2 | Orta | DVT olası |
| D. Daha önce DVT dahil birden fazla bulgu | Aktif kanser, hassasiyet, tüm bacakta şişlik, baldır şişliği, çukurlaşan ödem, daha önce DVT | 1 + 1 + 1 + 1 + 1 + 1 | 6 | Yüksek | DVT olası |
Senaryo B, olası bir alternatif tanı için verilen -2 puanın iki pozitif bulguyu nasıl dengeleyebileceğini gösterir. Senaryo C, modele göre farklı kategorilere girer: üç kademeli sürümde orta, iki kademeli sürümde "olası". Her durumda, düzey hangi testlerin seçileceğine yol gösterir ve tek başına DVT'yi doğrulamaz veya dışlamaz.
Sıkça Sorulan Sorular
Bu bir tanı mıdır? Hayır. Wells Skoru yalnızca olasılığı tahmin eder; D-dimer testi ve/veya görüntüleme ile klinik değerlendirmenin birlikte yorumlanması gerekir.
İki kademeli sürüm nedir? Bazı protokoller ≥2 puanı "DVT olası", <2 puanı ise "DVT olası değil" olarak değerlendirir. Bu araç üç kademeli (düşük/orta/yüksek) eşik değerlerini kullanır.
Skor negatif olabilir mi? Evet. Alternatif tanı kriteri seçilip diğer puanlar çok az ya da hiç yoksa toplam \(-2\) olabilir; bu da düşük olasılık anlamına gelir.