Bu hesaplayıcı ne işe yarar?
Bu araç, asit ve bazların kuvvetini tanımlayan dört temel büyüklük arasında dönüşüm yapar: asit ayrışma sabiti Ka, baz ayrışma sabiti Kb ve bunların logaritmik karşılıkları pKa ile pKb. Herhangi bir değeri girdiğinizde, hesaplayıcı konjuge asit-baz çifti için diğer üçünü verir. Hesaplama, suyun iyon çarpımının \(\text{Kw} = 1\times10^{-14}\) olduğu 25 °C'deki sulu çözeltileri esas alır.
Nasıl kullanılır?
Açılır menüden elinizdeki değeri seçin, ardından sayısal karşılığını yazın. Ka veya Kb için 1.8e-5 gibi bilimsel gösterim kullanın. pKa veya pKb için ise 4.74 gibi düz bir sayı girin. Sonuç panelinde pKa öne çıkan değer olarak gösterilir; Ka, Kb, pKa ve pKb birlikte listelenir, böylece ihtiyacınız olan değeri kolayca okuyabilirsiniz.
Formüller
Baştaki "p" harfi "10 tabanında negatif logaritma" anlamına gelir; yani \(\text{pKa} = -\log_{10}(\text{Ka})\) ve tersine \(\text{Ka} = 10^{-\text{pKa}}\). pKa ne kadar küçükse asit o kadar kuvvetlidir. Her zayıf asidin bir konjuge bazı olduğundan, sabitleri suyun kendiliğinden iyonlaşmasıyla birbirine bağlanır:
$$\text{Ka} \times \text{Kb} = \text{Kw} = 1\times10^{-14}$$Bu ilişki logaritmik biçimde \(\text{pKa} + \text{pKb} = 14\) olur. Dolayısıyla bir değeri bilmek dördünü birden belirler.
Örnek hesaplama
Asetik asidin Ka değeri \(1{,}8\times10^{-5}\)'tir. Buna göre
$$\text{pKa} = -\log_{10}(1{,}8\times10^{-5}) \approx 4{,}745$$olur. Konjuge bazı olan asetatın pKb değeri \(14 - 4{,}745 = 9{,}255\) ve Kb değeri \(10^{-9{,}255} \approx 5{,}56\times10^{-10}\)'dur. Bu değerler hesaplayıcının verdiği sonuçlarla örtüşür.
Sıkça sorulan sorular
14 değeri her zaman geçerli mi? 14 değeri (ve \(\text{Kw} = 10^{-14}\)) yalnızca 25 °C'de geçerlidir. Farklı sıcaklıklarda Kw değişir, dolayısıyla pKa + pKb toplamı da biraz kayar.
Kuvvetli mi zayıf mı? Düşük pKa (ya da büyük Ka) kuvvetli bir asidi, yüksek pKa ise zayıf bir asidi gösterir. Aynı mantık bazlar için pKb değerinde geçerlidir.
pKb girip Ka bulabilir miyim? Evet — açılır menüden pKb'yi seçin; araç pKa, Ka ve Kb değerlerini otomatik olarak geriye doğru hesaplar.
