Bu hesaplayıcı ne işe yarar?
Nitrox Gaz Karışımı Hesaplayıcı, kısmi basınç yöntemiyle zenginleştirilmiş hava nitrox (EANx) hazırlayan dalıcılara ve gaz karıştırıcılarına tüpe ne kadar saf oksijen, ne kadar hava eklemeleri gerektiğini söyler. Boş bir tüpten başlarsınız: önce hesaplanan basınca kadar saf oksijen doldurur, ardından nihai dolum basıncına ulaşana dek hava (%21 oksijen içerir) ile tamamlarsınız. Sonuçta tüpünüzde tam olarak hedeflediğiniz oksijen oranı bulunur.
Formülün mantığı
Tüpteki toplam oksijen, eklediğiniz saf oksijen ile havanın içinden gelen %21'lik oksijenin toplamı olduğundan, gereken oksijen kısmi basıncı şöyle hesaplanır:
$$P_{O_2} = \frac{(F_{O_2} - 0.21)\,P_f}{0.79}$$Burada \(F_{O_2}\) = hedef oksijen oranı (EAN32 için \(F_{O_2}=0.32\)) ve \(P_f\) = nihai dolum basıncıdır. Eklenecek hava ise geriye kalan kısımdır:
$$P_{air} = P_f - P_{O_2}$$
Nasıl kullanılır?
Hedef oksijen yüzdenizi, nihai dolum basıncınızı ve basınç birimini (psi veya bar) girin. Hesaplayıcı, birinci adım için oksijen basıncını ve ikinci adım için eklenecek hava miktarını verir. Oksijeni yavaşça verin, tüpün soğumasını bekleyin, ardından hava ile tamamlayın ve dalıştan önce karışımı mutlaka analiz edin.
Türkiye'deki dolum istasyonlarında manometreler genellikle bar cinsinden okunur; ABD kaynaklı tablolarda ise psi yaygındır. Birim seçiminizi tüpünüzün ve dolum panelinizin göstergesine göre yapın.
Örnek hesap
3000 psi dolum basıncında EAN32 hazırlamak için:
$$P_{O_2} = \frac{(0.32 - 0.21)\times 3000}{0.79} = \frac{330}{0.79} \approx 417.7\ \text{psi}$$$$P_{air} = 3000 - 417.7 = 2582.3\ \text{psi}$$Yani önce yaklaşık 418 psi'ye kadar saf oksijen verir, ardından hava ile 3000 psi'ye tamamlarsınız.
Sık sorulan sorular
Neden 0,79'a bölüyoruz? Hava %21 oksijen, %79 diğer gazlardan oluşur; 0,79 katsayısı, havanın kendi içinde getirdiği oksijeni hesaba katar.
Tüpün tamamen boş olması şart mı? Bu hesap boş tüpten başlandığını varsayar. Kısmen dolu bir tüpe karışım yapılacaksa içindeki mevcut gazın da hesaba katılması gerekir.
Karışımı her seferinde analiz etmeli miyim? Evet. Sıcaklık, gerçek gaz davranışı ve havadaki oksijenin aslında %20,9 olması nedeniyle dalıştan önce karışımı bir oksijen analizörüyle doğrulamanız zorunludur.