Darbe genişliğinden frekans hesaplayıcı nedir?
Bu hesaplayıcı, tekrarlayan bir elektronik sinyaldeki darbenin süresini sinyalin frekansına dönüştürür. Frekansı belirlemek için tek başına darbe genişliği yeterli değildir: sinyalin her periyodun ne kadarlık bölümünde yüksek seviyede kaldığını gösteren görev döngüsünü (duty cycle) de bilmeniz gerekir. Simetrik bir kare dalgada görev döngüsü %50'dir; yani bir periyot, darbe genişliğinin tam iki katı sürer.
Nasıl kullanılır?
Darbe genişliğini girin, birimini seçin (saniye, milisaniye, mikrosaniye veya nanosaniye) ve görev döngüsünü yüzde olarak yazın. Hesaplayıcı frekansı Hz, kHz ve MHz cinsinden verir; ayrıca periyodu, darbe genişliğini ve kapalı kalma süresini mikrosaniye olarak gösterir. Yalnızca basit 1/t ters değerine ihtiyacınız varsa görev döngüsünü %100 olarak ayarlayın.
Formülün açıklaması
Periyot \(T\), darbe genişliği \(t_p\) değerinin görev oranı \(D\)'ye bölünmesiyle bulunur; frekans ise periyodun çarpmaya göre tersidir:
$$f = \frac{1}{T} = \frac{D}{t_p}$$Burada \(f\) hertz, \(t_p\) saniye cinsindendir; \(D\) ise 0 ile 1 arasında bir orandır (örneğin %50, 0,5 demektir).
Çözümlü örnek
Görev döngüsü %50 olan bir sinyalde 20 µs'lik darbe için:
$$T = \frac{20\,\mu\text{s}}{0.5} = 40\,\mu\text{s}$$$$f = \frac{1}{40 \times 10^{-6}\,\text{s}} = 25{,}000\,\text{Hz} = 25\,\text{kHz}$$Kapalı kalma süresi 40 − 20 = 20 µs olur.
Sık sorulan sorular
Sadece darbe genişliğinden frekansı bulabilir miyim?
Ancak bir görev döngüsü varsayarsanız bulabilirsiniz. Genellikle varsayılan olarak %50'lik kare dalga kabul edilir; görev döngüsü farklıysa aynı darbe genişliği farklı bir frekans verir.
Belirli bir darbe genişliği için en yüksek frekans nedir?
En yüksek frekans %100 görev döngüsünde, yani \(f = 1/t_p\) olduğunda elde edilir; bu da sürekli yüksek seviyede kalan bir sinyal demektir. Pratikte darbeler arasında bir miktar düşük seviye süresi gerekir.
Mikrosaniyeyi saniyeye nasıl çeviririm?
\(10^{-6}\) ile çarpın. Örneğin 20 µs, 0,00002 s'ye eşittir.
Temel Terimler: Darbe Genişliği, Periyot, Görev Döngüsü
- Darbe genişliği (\(t_p\))
- Periyodik bir sinyalin bir döngü boyunca aktif ("yüksek") durumda kaldığı süre; saniye (s), milisaniye (ms), mikrosaniye (µs) veya nanosaniye (ns) cinsinden ölçülür. Açık kalma süresi veya yüksek kalma süresi olarak da adlandırılır. Darbe genişliği genellikle yükselen ve düşen kenarların %50 genlik noktaları arasında ölçülür.
- Periyot (\(T\))
- Bir tam döngü için geçen süre (açık kalma süresi artı kapalı kalma süresi), saniye cinsinden. Darbe genişliği ve görev döngüsü kullanılarak \(T = t_p / D\) ile bulunur.
- Frekans (\(f\))
- Saniyedeki tam döngü sayısı; hertz (Hz) cinsinden ölçülür, burada 1 Hz = saniyede 1 döngü (1/s). Periyodun çarpmaya göre tersidir: \(f = 1/T\). Yaygın katlar 1 kHz = 1.000 Hz ve 1 MHz = 1.000.000 Hz'dir.
- Görev döngüsü (\(D\))
- Her periyodun sinyalin yüksek olduğu kesri: \(D = t_p / T\). Kesir (0 ile 1 arası) veya yüzde (%0 ile %100 arası) olarak yazılabilir. Bu hesap makinesinde görev döngüsü yüzde olarak girilir ve 100'e bölünür. %50 görev döngüsü simetrik bir kare dalga verir.
- Kapalı kalma süresi (\(T - t_p\))
- Periyodun sinyalin düşük olduğu kısmı. \(T(1 - D)\) değerine eşittir. %50 görev döngüsünde 20 µs'lik bir darbe için periyot 40 µs, kapalı kalma süresi ise 20 µs'dir.
- Darbe tekrarlama frekansı (PRF)
- Bir darbe dizisinde saniyedeki darbe sayısı; özellikle radar, lazer ve ultrason alanlarında kullanılır. PRF, sinyal frekansı \(f = 1/T\) ile aynı niceliktir ve darbe tekrarlama aralığı (PRI) periyotla aynıdır.
- PWM (darbe genişliği modülasyonu)
- Frekansın sabit tutulup darbe genişliğinin, dolayısıyla görev döngüsünün değiştirilerek ortalama güç veya gerilimin kontrol edildiği bir teknik; örneğin motor sürücülerinde, LED kısma işlemlerinde ve anahtarlamalı güç kaynaklarında kullanılır. Sabit bir PWM frekansında \(t_p\) değiştirildiğinde \(D\) değişir, ancak \(T\) değişmez.
Örnek: \(t_p = 20\,\mu\text{s}\) ve \(D = 0.5\) için \(T = 20/0.5 = 40\,\mu\text{s}\) olur, dolayısıyla \(f = 1/(40\times10^{-6}\,\text{s}) = 25{,}000\) Hz = 25 kHz.