Bu Hesaplayıcı Ne İşe Yarar?
Çorap Örme Hesaplayıcı, ister yukarıdan aşağıya ister parmak ucundan başlayarak öreceğiniz el örgüsü çoraplar için kaç ilmek başlatmanız gerektiğini söyler. Ayağınıza güzelce oturan bir çorap, gerçek ayağınızdan biraz daha dar olmalıdır; böylece bacağı sarar ve aşağı kaymaz. Buna negatif rahatlık payı (negative ease) denir. Hesaplayıcı; ayak çevrenizi, örgü sıklığınızı ve seçtiğiniz rahatlık payı yüzdesini bir araya getirerek önerilen başlangıç ilmek sayısını verir.
Nasıl Kullanılır?
Ayağınızın en geniş yerinin (genellikle ayak tabanının topuk altı şişkin kısmının hizası) çevresini inç cinsinden ölçün. Çorap ipliğinizle küçük bir örnek (gauge swatch) örün ve bir inçe kaç ilmek sığdığını sayın. Her iki değeri girin, bir negatif rahatlık payı yüzdesi seçin (%10 güvenilir bir başlangıç değeridir) ve başlangıç ilmek sayınızı okuyun. Ayrıca bu sayıyı 4'ün en yakın katına yuvarlıyoruz; böylece sık kullanılan lastik desenleri (2 düz, 2 ters) ve topuk bölümlemeleri sorunsuz şekilde oturur.
Formülün Açıklaması
Temel denklem şudur:
$$\text{Başlangıç İlmeği} = \operatorname{round}\!\left(\text{Ç} \times i \times (1 - r)\right)$$Burada \(\text{Ç}\) inç cinsinden ayak çevresi, \(i\) inç başına ilmek sayısı (örgü sıklığı) ve \(r\) ondalık olarak rahatlık payıdır. Çevreyi örgü sıklığıyla çarpmak, ayağınıza tam olarak uyacak ilmek sayısını verir; \((1 - r)\) ile çarpmak ise bu hedefi küçülterek tamamlanan çorabın ayağınıza gergin ve sıkı bir şekilde oturmasını sağlar.
Örnek Hesaplama
Diyelim ki ayak çevreniz 9 inç, örgü sıklığınız inç başına 8 ilmek ve %10 negatif rahatlık payı istiyorsunuz. Rahatlık katsayısı \(1 - 0{,}10 = 0{,}9\) olur.
$$\text{Başlangıç İlmeği} = \operatorname{round}(9 \times 8 \times 0{,}9) = \operatorname{round}(64{,}8) = 65 \text{ ilmek}$$4'ün en yakın katına yuvarlandığında bu 64 ilmek eder; bu da 2×2 lastik ve düzgün bir topuk klapesi için tertemiz bir sayıdır.
Sık Sorulan Sorular
Ne kadar negatif rahatlık payı kullanmalıyım? Çoğu çorap tarifi %10 negatif rahatlık payı kullanır. Çok esnek lastik örgülü çoraplarda %15'e kadar çıkabilirsiniz; bol ve rahat çoraplar için %5 ya da %0 tercih edin.
Neden 4'ün katına yuvarlıyoruz? Çorap ilmekleri genellikle üst (instep) ve taban arasında eşit olarak bölünür; ayrıca 2 düz/2 ters gibi lastik tekrarları 4'ün katı olmasını gerektirir. Yuvarlamak deseninizin simetrik kalmasını sağlar.
Örgü sıklığı gerçekten bu kadar önemli mi? Evet; uyum açısından en belirleyici etken örgü sıklığıdır. Mümkünse her zaman yuvarlak (şişle tüp şeklinde) örerek örnek yapın, çünkü pek çok örgücü düz örerken farklı, yuvarlak örerken farklı bir sıklık elde eder.
