Bu Hesaplayıcı Ne İşe Yarar?
Tek kolda çıkılamayacak kadar yüksek merdivenler genellikle düz bir sahanlıkla birbirine bağlanan iki kola bölünür. Bu hesaplayıcı, böyle bir merdivenin iki kesme limon kirişini (kirişli merdiven yan taşıyıcısını) boyutlandırır. Önce yönetmeliklere uygun bir rıht yüksekliği bulur, rıhtları sahanlığın iki yanındaki kollara paylaştırır ve ardından her kirişin eğik (diyagonal) uzunluğu ile toplam uzunluğu verir.
Ölçü birimi notu: Araçtaki değerler inç (in) cinsindendir; 1 inç = 2,54 cm. Türkiye'de projeler metrik sistemle çizildiği için ölçülerinizi girmeden önce santimetreden inçe çevirmeniz gerekir (örneğin 270 cm ≈ 106,3 in).
Formül
Önce rıht sayısı, her rıht hedeflediğiniz yüksekliğe en yakın olacak şekilde seçilir: \(N = \operatorname{round}(\tfrac{\text{Total Rise}}{\text{Target Riser}})\). Buradan gerçek rıht yüksekliği \(R = \tfrac{\text{Total Rise}}{N}\) bulunur. Her kolda \(n_r\) rıht ve \(n_t = n_r - 1\) basamak bulunur; kirişin uzunluğu ise Pisagor teoremiyle hesaplanır:
$$L = \sqrt{(n_r \times R)^2 + (n_t \times \text{Tread})^2}$$Burada \(R\) = inç cinsinden rıht yüksekliği, \(\text{Tread}\) = inç cinsinden basamak genişliği (rıhtlar arası yatay derinlik), \(n_r\) = koldaki rıht sayısı, \(n_t\) = koldaki basamak sayısıdır. Toplam kiriş malzemesi için iki kolun uzunlukları toplanır.
Nasıl Kullanılır?
Kattan kata toplam yüksekliği, hedef rıht yüksekliğinizi (genelde 7 in ≈ 17,8 cm), basamak genişliğini ve sahanlıktan önceki birinci kolda kaç rıht olacağını girin. Kalan rıhtlar ikinci kola otomatik olarak dağıtılır.
Örnek Hesap
Toplam yükseklik 108 in ve hedef rıht 7 in ise \(N = \operatorname{round}(108/7) = 15\) rıht ve \(R = 108/15 = 7.2\) in olur. Birinci kola 8 rıht koyarsak (10 in'lik 7 basamak):
$$L_1 = \sqrt{(8 \times 7.2)^2 + (7 \times 10)^2} = \sqrt{57.6^2 + 70^2} = 90.65\,\text{in}$$İkinci kolda 7 rıht ve 6 basamak vardır:
$$L_2 = \sqrt{50.4^2 + 60^2} = 78.36\,\text{in}$$Toplam kiriş uzunluğu \(90.65 + 78.36 = 169.01\) inçtir.
Sık Sorulan Sorular
Sahanlık bir basamak sayılır mı? Sahanlık, iki kol arasında geniş bir basamak ve dinlenme platformu görevi görür; her kolun basamak sayısı rıht sayısının bir eksiğidir ve sahanlık ayrıca karkas olarak imal edilir.
Rıht sayısı neden yuvarlanıyor? Tam sayıya yuvarlamak bütün rıhtların aynı yükseklikte olmasını sağlar. Bu, hem uluslararası yapı yönetmeliklerinin hem de Türkiye'deki Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik ile ilgili imar mevzuatının güvenlik gerekçesiyle şart koştuğu bir kuraldır.
Basamak genişliği kaç olmalı? Hesaplayıcının dayandığı Kuzey Amerika yönetmeliklerinde en az 10 in (≈25,4 cm) basamak genişliği istenir. Türkiye'de uygulanan değerler farklıdır; genel yaklaşım 2×rıht + basamak ≈ 60–64 cm bağıntısıdır ve konut merdivenlerinde basamak genişliği çoğunlukla 27–30 cm alınır. Girdileri kendi projenizin tabi olduğu mevzuata göre ayarlayın.