Şimşek-gök gürültüsü yöntemi nedir?
Şimşeğin ışığı size neredeyse anında ulaşır, ancak gök gürültüsünün sesi saniyede yaklaşık 343 metre hızla yol alır. Şimşeği gördüğünüz an ile gök gürültüsünü duyduğunuz an arasındaki saniyeleri sayarak, fırtınanın ne kadar uzakta olduğunu tahmin edebilirsiniz. Bu hesaplayıcı, söz konusu gecikmeyi kilometre, metre ve mil cinsinden mesafeye çevirir.
Nasıl kullanılır?
Bir şimşek çakmasını gözleyin ve hemen ardından gök gürültüsünü duyana kadar saniyeleri saymaya başlayın (örneğin "bin bir, bin iki…" diye saymak işe yarar). Saydığınız saniye sayısını girip hesapla düğmesine basın. Sonuç, şimşeğin ne kadar uzakta düştüğünü gösterir.
Formülün açıklaması
Mesafe, zaman ile hızın çarpımına eşittir. Ses 343 m/s hızla ilerlediğinden, \(t\) saniyelik bir gecikme fırtınanın \(t \times 343\) metre, yani $$\text{Mesafe (km)} = \frac{t \times 343}{1000}$$ kilometre uzakta olduğu anlamına gelir. Pratik bir zihinsel kısayol olarak saniyeyi 3'e bölebilirsiniz; çünkü ses kabaca her 3 saniyede 1 km (ve yaklaşık her 5 saniyede 1 mil) yol alır.
Çözümlü örnek
Diyelim ki şimşek ile gök gürültüsü arasında 9 saniye saydınız. $$\text{Mesafe} = 9 \times 343 = 3.087 \text{ metre} = 3{,}087 \text{ km} \approx 1{,}92 \text{ mil}$$ Fırtına yaklaşık 3 km uzakta demektir; bu da hemen sığınacak bir yer aramanız gerekecek kadar yakın anlamına gelir.
Sıkça Sorulan Sorular
Ne kadar yakın çok yakındır? Gecikme 30 saniye veya daha az ise (yaklaşık 10 km), şimşek tehlikeli olabilecek kadar yakındır; içeri girin. Tekrar dışarı çıkmadan önce son gök gürültüsünün ardından en az 30 dakika bekleyin.
Neden 343 m/s? Bu, yaklaşık 20°C'deki kuru havada sesin hızıdır. Sıcaklık ve neme bağlı olarak hafifçe değişir; dolayısıyla bu bir tahmindir, kesin bir ölçüm değil.
Kaba "3'e böl" kuralı bununla uyuşuyor mu? Evet; saniyeyi 3'e bölmek, tam formülle neredeyse aynı sonucu verir; çünkü 343 m/s değeri 333 m/s'ye (3 saniyede 1 km) oldukça yakındır.
