Máy tính lượng nhiên liệu tiêu thụ của máy bay là gì?
Máy tính này giúp ước tính lượng nhiên liệu mà một máy bay tiêu thụ trong một chuyến bay. Phi công, nhân viên điều phái bay và sinh viên ngành hàng không dùng số liệu nhiên liệu tiêu thụ để lập kế hoạch tải trọng, tính nhiên liệu dự trữ và ước tính chi phí khai thác. Khi kết hợp lưu lượng nhiên liệu của một động cơ với số động cơ và thời gian bay, bạn sẽ có cả mức tiêu hao tức thời lẫn tổng lượng nhiên liệu cần thiết.
Giải thích công thức
Mức tiêu hao tổng bằng lưu lượng nhiên liệu của mỗi động cơ nhân với số động cơ của máy bay, còn tổng lượng nhiên liệu tiêu thụ bằng mức tiêu hao đó nhân với thời gian bay:
$$\text{Burn} = \text{Flow}_{\text{eng}} \times N_{\text{eng}} \times t$$trong đó \(\text{Flow}_{\text{eng}}\) = lưu lượng nhiên liệu mỗi động cơ (kg/giờ), \(N_{\text{eng}}\) = số động cơ và \(t\) = thời gian bay (giờ). Lưu lượng tổng trung gian là \(\dot{m}_{\text{total}} = \text{Flow}_{\text{eng}} \times N_{\text{eng}}\).
Cách sử dụng
Nhập lưu lượng nhiên liệu của một động cơ, số động cơ và thời gian bay dự kiến. Máy tính sẽ trả về tổng lưu lượng theo kg/giờ và tổng lượng nhiên liệu tiêu thụ theo kilôgam. Hãy dùng lưu lượng nhiên liệu ở chế độ bay bằng (cruise) để ước tính nhanh, và nhớ cộng thêm nhiên liệu cho lăn bánh, leo cao và dự trữ khi lập kế hoạch bay thực tế.
Ví dụ minh họa
Một máy bay phản lực hai động cơ tiêu thụ \(600\) kg/giờ mỗi động cơ trong chuyến bay \(5\) giờ:
$$\dot{m}_{\text{total}} = 600 \times 2 = 1200\,\text{kg/hr}$$$$\text{Burn} = 1200 \times 5 = 6000\,\text{kg}$$Máy bay cần khoảng \(6000\) kg nhiên liệu cho hành trình, chưa tính phần dự trữ.
Lưu lượng nhiên liệu điển hình mỗi động cơ theo loại máy bay
Các giá trị dưới đây là lưu lượng nhiên liệu xấp xỉ ở chế độ bay bằng cho mỗi động cơ, tính bằng kilôgam trên giờ (kg/giờ), kèm số động cơ thông thường. Đây chỉ là con số tham khảo để lập kế hoạch: lưu lượng thực tế thay đổi đáng kể theo trọng lượng máy bay, độ cao, nhiệt độ, tốc độ và giai đoạn bay (cất cánh và leo cao tiêu thụ mỗi giờ nhiều hơn hẳn so với bay bằng, còn giai đoạn hạ cánh thì ít hơn). Luôn sử dụng dữ liệu hiệu suất của nhà sản xuất hoặc hệ thống quản lý chuyến bay (FMS) khi lập kế hoạch thực tế.
| Máy bay | Phân loại | Lưu lượng bay bằng điển hình (kg/giờ mỗi động cơ) | Số động cơ |
|---|---|---|---|
| Cessna 172 | Động cơ piston một động cơ hạng nhẹ | ~30 | 1 |
| Beechcraft King Air (B200) | Hai động cơ cánh quạt phản lực | ~150 | 2 |
| Airbus A320 | Phản lực thân hẹp | ~1,150 | 2 |
| Boeing 737-800 | Phản lực thân hẹp | ~1,200 | 2 |
| Boeing 777-300ER | Thân rộng hai động cơ | ~3,400 | 2 |
| Airbus A380 | Thân rộng bốn động cơ | ~2,700 | 4 |
Để chuyển lưu lượng của mỗi động cơ thành tổng lượng nhiên liệu tiêu thụ, hãy nhân với số động cơ và thời gian bay theo quan hệ cốt lõi \(\text{Burn} = \text{Flow}_{\text{eng}} \times N_{\text{eng}} \times t\). Ví dụ, một chiếc A320 bay bằng với khoảng 1,150 kg/giờ mỗi động cơ, 2 động cơ, trong 2 giờ sẽ tiêu thụ \(1150 \times 2 \times 2 = 4600\) kg, tức 4,600 kg nhiên liệu cho đoạn bay bằng.
Quy đổi khối lượng và thể tích nhiên liệu
Việc lập kế hoạch bay thường được thực hiện theo khối lượng (kilôgam hoặc pound) vì hiệu suất của máy bay phụ thuộc vào trọng lượng chứ không phải thể tích. Tuy nhiên, nhiên liệu thường được nạp và tính giá theo thể tích (lít hoặc gallon Mỹ), nên việc quy đổi giữa hai đại lượng cần biết khối lượng riêng của nhiên liệu. Các số liệu dưới đây giả định khối lượng riêng danh định của Jet A / Jet A-1 là khoảng \(0.80\ \text{kg/L}\).
| Từ | Giá trị tương đương xấp xỉ |
|---|---|
| 1 kilôgam (kg) | 2.20462 pound (lb) |
| 1 pound (lb) | 0.453592 kg |
| 1 kg nhiên liệu (@ 0.80 kg/L) | ≈ 1.25 lít ≈ 0.33 gallon Mỹ |
| 1 lít nhiên liệu (@ 0.80 kg/L) | ≈ 0.80 kg ≈ 1.76 lb |
| 1 gallon Mỹ nhiên liệu (@ 0.80 kg/L) | ≈ 3.03 kg ≈ 6.68 lb ≈ 3.785 lít |
Các số liệu quy đổi từ khối lượng sang thể tích được suy ra trực tiếp từ khối lượng riêng. Với \(0.80\ \text{kg/L}\):
$$1\ \text{kg} \times \frac{1\ \text{L}}{0.80\ \text{kg}} = 1.25\ \text{L}, \qquad 1.25\ \text{L} \times \frac{1\ \text{US gal}}{3.785\ \text{L}} \approx 0.33\ \text{US gal}$$
Lưu ý quan trọng: khối lượng riêng của nhiên liệu phản lực không cố định. Thông thường nó dao động từ khoảng \(0.775\) đến \(0.840\ \text{kg/L}\), chủ yếu phụ thuộc vào nhiệt độ (nhiên liệu giãn nở khi nóng và co lại khi lạnh) cũng như từng lô nhiên liệu cụ thể. Điều này có thể làm kết quả quy đổi từ thể tích sang khối lượng lệch vài phần trăm, ảnh hưởng đến độ chính xác khi nạp nhiên liệu. Khi cần độ chính xác cao, hãy dùng khối lượng riêng thực tế đã đo của lô nhiên liệu được nạp thay vì giá trị danh định 0.80 kg/L ở đây.
Câu hỏi thường gặp
Kết quả có bao gồm nhiên liệu dự trữ không? Không. Máy tính chỉ tính lượng nhiên liệu tiêu thụ cho hành trình; bạn cần cộng riêng nhiên liệu lăn bánh, nhiên liệu dự phòng, nhiên liệu cho sân bay dự bị và nhiên liệu dự trữ cuối cùng.
Tôi có thể dùng pound thay cho kilôgam không? Có. Phép tính không phụ thuộc vào đơn vị, nên nếu bạn nhập lưu lượng nhiên liệu theo lb/giờ thì kết quả sẽ tính bằng pound.
Tại sao lại dùng lưu lượng theo từng động cơ? Đồng hồ động cơ trong buồng lái thường hiển thị lưu lượng nhiên liệu của từng động cơ, nên việc nhân với số động cơ sẽ khớp với số đọc trên buồng lái.