UNIX time là gì?
UNIX time (còn gọi là UNIX timestamp hay POSIX time) là số giây đã trôi qua kể từ mốc UNIX epoch, tức 01/01/1970 00:00:00 UTC. Đây là cách biểu diễn một thời điểm bằng một số nguyên duy nhất, mang tính toàn cầu và không phụ thuộc vào ngôn ngữ lập trình. Nhờ vậy, nó được dùng rộng rãi trong tin học cho việc ghi log, lưu cơ sở dữ liệu, gọi API và lập trình. UNIX time không tính giây nhuận — mỗi ngày luôn được coi là đúng 86.400 giây.
Cách sử dụng công cụ
Nhập ngày tháng (năm, tháng, ngày) và thời gian (giờ, phút, giây) đúng như đồng hồ hiển thị ở giờ địa phương. Sau đó đặt giá trị "Chênh lệch giờ so với UTC" theo độ lệch múi giờ của thời gian địa phương đó, tính bằng giờ. Ví dụ: Nhật Bản là +9, Ấn Độ là +5,5, còn giờ chuẩn Thái Bình Dương của Mỹ là -8. Riêng Việt Nam là +7. Giá trị mặc định là +9 (giờ Nhật Bản). Để trống giờ, phút, giây nếu muốn coi chúng bằng 0.
Giải thích công thức
Trước tiên, ngày tháng được chuyển thành số ngày bằng thuật toán days-from-civil (của Howard Hinnant). Thuật toán này đếm chính xác số ngày kể từ mốc epoch cho mọi ngày theo lịch Gregory, kể cả năm nhuận và những ngày trước năm 1970. Số ngày đó được nhân với 86.400, rồi cộng thêm giờ, phút, giây để ra số giây kể từ 01/01/1970 00:00:00 theo giờ địa phương. Cuối cùng, trừ đi độ lệch UTC (số giờ × 3600) để quy kết quả về giờ UTC.
$$ t = 86400 \cdot D + 3600\,\text{Hour} + 60\,\text{Minute} + \text{Second} - 3600\,\text{UTC Offset} $$ $$ \text{where}\quad \left\{ \begin{aligned} D &= \text{days from } 1970\text{-}01\text{-}01 \text{ to the chosen date} \\ \text{date} &= \left(\text{Year},\ \text{Month},\ \text{Day}\right) \end{aligned} \right. $$
Ví dụ minh họa
Với 15/06/2025 00:00:00 ở độ lệch +9: daysSinceEpoch = 20254, do đó localSeconds = \(20254 \times 86400 = 1{.}749{.}945{.}600\). Trừ đi \(9 \times 3600 = 32{.}400\) ta được UNIX time là 1.749.913.200, tương ứng với 14/06/2025 15:00:00 UTC.
Các mốc tham chiếu thường gặp của dấu thời gian UNIX
Thời gian UNIX đếm số giây đã trôi qua kể từ 1970-01-01 00:00:00 UTC (thời điểm gốc, hay epoch). Bảng dưới đây liệt kê các giá trị nổi tiếng và ngày giờ UTC tương ứng với từng giá trị.
| Dấu thời gian UNIX (giây) | Ngày và giờ (UTC) | Ghi chú |
|---|---|---|
| -1 | 1969-12-31 23:59:59 | Một giây trước thời điểm gốc |
| 0 | 1970-01-01 00:00:00 | Thời điểm gốc (epoch) |
| 86400 | 1970-01-02 00:00:00 | Đúng một ngày sau thời điểm gốc |
| 1000000000 | 2001-09-09 01:46:40 | Một tỷ giây |
| 1234567890 | 2009-02-13 23:31:30 | Dãy chữ số liên tiếp |
| 1700000000 | 2023-11-14 22:13:20 | 1,7 tỷ giây |
| 2000000000 | 2033-05-18 03:33:20 | Hai tỷ giây |
| 2147483647 | 2038-01-19 03:14:07 | Giá trị lớn nhất của số nguyên có dấu 32-bit (231 − 1) |
Dấu thời gian tính theo giây hiện có 10 chữ số. Phiên bản tính theo mili giây, được JavaScript và nhiều API sử dụng, có 13 chữ số. Nếu một dấu thời gian có 13 chữ số, hãy chia cho 1000 để có số giây.
Chuyển đổi đơn vị thời gian và độ lệch múi giờ
Nhập độ lệch vào bộ tính theo số giờ thập phân so với UTC (giá trị âm là về phía tây của UTC). Bộ tính trừ độ lệch khỏi giờ địa phương để được UTC, vì vậy dấu thời gian là \(t = t_{\text{local}} - 3600 \cdot \text{offset}\). Các độ lệch dưới đây là độ lệch chuẩn. Giờ tiết kiệm ánh sáng ban ngày làm thay đổi độ lệch, thường là một giờ, vì vậy hãy dùng độ lệch thực sự có hiệu lực vào ngày đó.
| Múi giờ | Độ lệch so với UTC (số giờ thập phân) | Ghi chú |
|---|---|---|
| UTC | 0 | Giờ tham chiếu |
| JST (Giờ chuẩn Nhật Bản) | +9 | Không có giờ tiết kiệm ánh sáng ban ngày |
| IST (Giờ chuẩn Ấn Độ) | +5.5 | +5 giờ 30 phút |
| ACDT (Giờ tiết kiệm ánh sáng ban ngày miền Trung Australia) | +10.5 | Giờ mùa hè; giờ chuẩn ACST là +9.5 |
| NPT (Giờ Nepal) | +5.75 | +5 giờ 45 phút |
| CET (Giờ Trung Âu) | +1 | Vào mùa hè, CEST là +2 |
| EST (Giờ chuẩn miền Đông Hoa Kỳ) | -5 | Vào mùa hè, EDT là -4 |
| PST (Giờ chuẩn miền Tây Hoa Kỳ) | -8 | Vào mùa hè, PDT là -7 |
| HST (Giờ chuẩn Hawaii) | -10 | Không có giờ tiết kiệm ánh sáng ban ngày |
| NST (Giờ chuẩn Newfoundland) | -3.5 | -3 giờ 30 phút; vào mùa hè, NDT là -2.5 |
| Chuyển đổi đơn vị | Giá trị |
|---|---|
| Giây trong một phút | 60 |
| Giây trong một giờ | 3600 |
| Giây trong một ngày | 86400 |
| Giây sang mili giây | × 1000 (ví dụ, new Date(seconds * 1000) trong JavaScript) |
Thuật ngữ chính
- Epoch (thời điểm gốc)
- Điểm bắt đầu của một cách đếm thời gian. Với thời gian UNIX, đó là 1970-01-01 00:00:00 UTC.
- Dấu thời gian UNIX / thời gian POSIX
- Số giây đã trôi qua kể từ thời điểm gốc, không tính giây nhuận. Các ngày trước năm 1970 có giá trị âm.
- UTC
- Giờ phối hợp quốc tế, tiêu chuẩn thời gian toàn cầu mà các giờ địa phương được định nghĩa dựa trên đó.
- Độ lệch UTC
- Chênh lệch giữa giờ địa phương và UTC, chẳng hạn +5:30 hoặc -8:00. Ở đây nó được nhập dưới dạng số giờ thập phân (5.5 hoặc -8).
- Giây nhuận
- Điều chỉnh thỉnh thoảng thêm một giây vào UTC. Thời gian UNIX bỏ qua giây nhuận và coi mỗi ngày đúng bằng 86400 giây.
- Lịch Gregory ngoại suy (proleptic Gregorian)
- Các quy tắc của lịch Gregory được mở rộng ngược về các ngày trước khi lịch này ra đời. Cách đếm ngày trong thời gian UNIX theo quy ước sử dụng lịch này.
- Dấu thời gian mili giây
- Dấu thời gian UNIX nhân với 1000, thường dài 13 chữ số, như được sử dụng trong JavaScript và Java.
- Sự cố năm 2038
- Các hệ thống lưu thời gian UNIX dưới dạng số nguyên có dấu 32-bit sẽ bị tràn sau 2147483647 (2038-01-19 03:14:07 UTC). Giá trị này sẽ quay vòng thành số âm trừ khi sử dụng kiểu 64-bit.
Câu hỏi thường gặp
Tại sao timestamp lại nhỏ hơn tôi nghĩ khi độ lệch là số dương? Vì một thời điểm địa phương đi trước UTC tương ứng với một thời điểm UTC sớm hơn, nên giá trị UNIX của nó thấp hơn so với khi đọc cùng giờ đồng hồ đó theo UTC.
Công cụ có xử lý được các ngày trước năm 1970 không? Có — khi đó kết quả đơn giản là một số âm. Ví dụ 31/12/1969 23:59:59 UTC là -1.
Có tính giây nhuận không? Không. Công cụ tuân theo định nghĩa POSIX chuẩn, trong đó mỗi ngày luôn đúng 86.400 giây.