Chỉ số GAA (Goals Against Average) là gì?
GAA là chỉ số đánh giá phong độ của thủ môn, cho biết trung bình một thủ môn để lọt lưới bao nhiêu bàn trong suốt một trận đấu đầy đủ, được quy chuẩn theo tổng thời gian thi đấu. Chỉ số này dùng được cho mọi môn thể thao có thủ môn và độ dài trận đấu cố định — bóng đá, khúc côn cầu trên băng, bóng nước, lacrosse và khúc côn cầu trên cỏ — bởi độ dài trận đấu được nhập trực tiếp. GAA càng thấp thì hàng phòng ngự càng chắc chắn.
Cách sử dụng công cụ
Bạn chỉ cần nhập ba con số: tổng số bàn thua, độ dài của một trận đấu đầy đủ và tổng thời gian thủ môn đã thi đấu. Hãy dùng cùng một đơn vị thời gian cho hai ô thời gian (mặc định là giờ, nhưng dùng phút cũng cho kết quả tương đương). Vì hai khoảng thời gian xuất hiện dưới dạng tỷ lệ nên đơn vị sẽ tự triệt tiêu và kết quả không thay đổi. Kết quả đầu ra chính là chỉ số GAA — số bàn thua dự kiến trong mỗi trận đấu trọn vẹn.
Giải thích công thức
Công thức là $$\text{GAA} = \frac{\text{số bàn thua} \times \text{độ dài trận đấu}}{\text{tổng thời gian thi đấu}}$$ Việc nhân số bàn thua với độ dài một trận rồi chia cho tổng thời gian sẽ quy đổi số bàn thua thô về mức trung bình cho mỗi trận. Ví dụ, nếu một thủ môn đã thi đấu tương đương ba trận, phép tính sẽ chia tổng số bàn thua của anh ấy cho ba.
Ví dụ minh họa
Một thủ môn bóng đá để thủng lưới 5 bàn trong 4,5 giờ thi đấu, mỗi trận kéo dài 1,5 giờ (90 phút). $$\text{GAA} = 5 \times 1{,}5 \div 4{,}5 = 7{,}5 \div 4{,}5 = 1{,}6667 \text{ bàn mỗi trận}$$ Như vậy, thủ môn này để lọt lưới khoảng 1,67 bàn trong mỗi trận đấu đầy đủ.
Thời lượng trận đấu tiêu chuẩn theo môn thể thao
GAA quy đổi số bàn thua của bạn về một trận đấu đầy đủ, nên bạn cần đúng thời lượng trận đấu cho môn thể thao của mình. Đây là thời lượng thi đấu chính thức điển hình:
| Môn thể thao | Thời lượng thi đấu chính thức | Cấu trúc |
|---|---|---|
| Bóng đá | 90 phút | 2 hiệp × 45 phút |
| Khúc côn cầu trên băng | 60 phút | 3 hiệp × 20 phút |
| Bóng nước | 32 phút | 4 hiệp × 8 phút (thời lượng ở trường trung học và đại học có thể khác) |
| Bóng vợt (lacrosse) | 60 phút | 4 hiệp × 15 phút |
| Khúc côn cầu trên sân cỏ | 60 phút | 4 hiệp × 15 phút theo luật hiện hành của Liên đoàn Khúc côn cầu Quốc tế (FIH) (thể thức cũ: 2 hiệp × 35 phút, tức 70 phút) |
Luật thi đấu của các giải đấu khác nhau, và các trận dành cho thanh thiếu niên hoặc nghiệp dư thường ngắn hơn hoặc dùng thể thức khác. Hãy kiểm tra luật của giải đấu bạn tham gia và nhập thời lượng trận đó vào máy tính. Hiệp phụ và thời gian bù giờ được các giải đấu xử lý khác nhau, vì vậy hãy nhất quán về việc có tính chúng vào tổng thời gian thi đấu hay không.
Diễn giải chỉ số GAA của bạn
Máy tính sử dụng \(\text{GAA} = \frac{ \text{Bàn thua} \times \text{Độ dài trận} }{ \text{Tổng thời gian thi đấu} }\). Con số càng thấp thì số bàn thua trung bình trong một trận đấu đầy đủ càng ít.
- Không so sánh giữa các môn thể thao. Tỷ lệ ghi bàn khác nhau rất nhiều. Bóng đá và khúc côn cầu trên sân cỏ nhìn chung ít bàn thắng, khúc côn cầu trên băng ở mức trung bình, còn bóng nước và bóng vợt thường có nhiều bàn thắng hơn hẳn. Một chỉ số GAA xuất sắc ở môn này có thể kém ở môn khác, nên chỉ nên so sánh thủ môn với những người cùng môn, lý tưởng nhất là cùng giải đấu và cùng trình độ.
- Đây không phải là chỉ số riêng của thủ môn. GAA còn phản ánh khả năng phòng ngự của cả đội, số lượng và chất lượng cú sút mà đội để đối phương thực hiện, chiến thuật, nhịp độ thi đấu và sức mạnh của đối thủ. Một thủ môn đứng sau hàng phòng ngự yếu có thể có GAA tệ hơn một thủ môn kém kỹ thuật hơn nhưng đứng sau hàng phòng ngự mạnh.
- Hãy chú ý cỡ mẫu. Chỉ với vài trận hoặc ít phút thi đấu, một hoặc hai bàn thua có thể làm GAA thay đổi mạnh. Hãy xem các số liệu dựa trên thời gian thi đấu ít là tạm thời.
- Kết hợp với tỷ lệ cứu thua. Tỷ lệ cứu thua (số pha cứu thua ÷ số cú sút trúng đích phải đối mặt) cho thấy thủ môn chặn tốt đến đâu những cú sút đến được với mình, còn GAA thể hiện kết quả chung. Dùng cả hai sẽ có bức tranh đầy đủ hơn.
GAA qua các môn thể thao: các tình huống ví dụ
Mỗi hàng áp dụng \(\text{GAA} = \text{Bàn thua} \times \text{Độ dài trận} \div \text{Tổng thời gian}\).
| Môn thể thao | Bàn thua | Độ dài trận (phút) | Tổng thời gian thi đấu (phút) | GAA |
|---|---|---|---|---|
| Khúc côn cầu trên băng | 12 | 60 | 600 | 12 × 60 ÷ 600 = 1.20 |
| Bóng nước | 45 | 32 | 320 | 45 × 32 ÷ 320 = 4.50 |
| Bóng vợt (lacrosse) | 48 | 60 | 360 | 48 × 60 ÷ 360 = 8.00 |
| Khúc côn cầu trên sân cỏ | 10 | 60 | 420 | 10 × 60 ÷ 420 ≈ 1.43 |
Thủ môn khúc côn cầu trên băng đã thi đấu 10 trận đầy đủ (600 ÷ 60), thủ môn bóng nước 10 trận (320 ÷ 32), thủ môn bóng vợt 6 trận và thủ môn khúc côn cầu trên sân cỏ 7 trận. Như đã nêu ở trên, không nên so sánh các con số này giữa các môn thể thao.
Câu hỏi thường gặp
Đơn vị thời gian có ảnh hưởng đến kết quả không? Không. Miễn là độ dài trận đấu và tổng thời gian thi đấu dùng cùng một đơn vị thì tỷ lệ vẫn như nhau, dù bạn dùng phút, giờ hay hiệp.
Nếu tổng thời gian thi đấu bằng 0 thì sao? Khi đó kết quả không xác định, nên công cụ sẽ trả về 0 thay vì chia cho 0. Hãy nhập một tổng thời gian dương.
GAA thấp hay cao thì tốt hơn? GAA càng thấp càng tốt — nghĩa là thủ môn để lọt lưới ít bàn hơn trong mỗi trận.