Máy tính chia mộng đuôi én giúp bạn điều gì
Vạch dấu mộng đuôi én bằng tay đồng nghĩa với việc chia đều tấm ván thành các phần đuôi (tail) và chốt (pin) sao cho mối ghép cân đối, dễ đục và ăn khít. Công cụ này nhận bề rộng ván, số đuôi bạn muốn và bề rộng chốt tại chân mộng, rồi trả về ngay bề rộng mỗi đuôi, kích thước hai nửa chốt ở hai mép, tổng số chốt và bước chia tâm–tâm. Bạn không còn phải mò mẫm với compa chia và những phép tính lặp đi lặp lại mỗi lần làm mộng.
Công thức tính
Cách chia sử dụng \(N\) đuôi và \(N+1\) chốt, trong đó hai chốt ngoài cùng là nửa chốt có bề rộng \(P/2\). Toàn bộ chốt nguyên và nửa chốt cộng lại chiếm \(N \times P\) bề rộng ván, phần còn lại chia đều cho các đuôi:
$$W_{tail} = \frac{W - (N \times P)}{N}$$Trong đó \(W\) = bề rộng ván tính bằng mm, \(N\) = số đuôi, và \(P\) = bề rộng chốt tại chân mộng. Bước chia đuôi, tức khoảng cách tâm–tâm, đơn giản là \(\text{Pitch} = \frac{W}{N}\), còn mỗi nửa chốt ở hai đầu có bề rộng \(\frac{P}{2}\).
Cách sử dụng
Nhập bề rộng ván sau khi đã bào hoàn thiện, chọn số đuôi mong muốn (càng nhiều đuôi thì mộng càng nhỏ, tinh xảo và mang tính trang trí hơn), rồi đặt bề rộng chốt tại chân mộng theo bản đục và độ dày gỗ bạn đang dùng. Đọc kết quả bề rộng đuôi, lấy cữ vạch hoặc compa chia để đánh dấu, sau đó truyền vị trí chốt sang tấm ván ghép đối diện.
Ví dụ minh họa
Với tấm ván rộng \(150\,\text{mm}\), làm \(4\) đuôi và chốt rộng \(12\,\text{mm}\):
$$W_{tail} = \frac{150 - (4 \times 12)}{4} = \frac{102}{4} = 25.5\,\text{mm}$$Kết quả là \(5\) chốt, hai nửa chốt biên rộng \(6\,\text{mm}\) và bước chia \(37.5\,\text{mm}\).
Câu hỏi thường gặp
Nên làm bao nhiêu đuôi? Ván càng rộng và đồ càng tinh xảo thì càng nên chia nhiều đuôi nhỏ; đồ mộc gia dụng, đóng thùng hòm thường dùng ít đuôi nhưng bản to hơn.
Vì sao hai mép lại là nửa chốt? Nửa chốt ở mỗi đầu giúp giữ mép ván khỏi bị nứt tét và cho góc ghép sạch, chắc hơn.
Dùng đơn vị inch được không? Được. Chỉ cần nhập bề rộng ván và bề rộng chốt cùng một đơn vị, kết quả sẽ trả về đúng đơn vị đó. Ở Việt Nam thợ mộc thường quen dùng mm, nhưng bản vẽ và dụng cụ nhập từ Mỹ hay Anh vẫn hay ghi theo inch.