Công cụ này là gì?
Máy tính tỷ lệ sở hữu cổ phần cho bạn biết mình sở hữu bao nhiêu phần trăm công ty, dựa trên số cổ phần đang nắm giữ so với tổng số cổ phiếu phổ thông đang lưu hành. Đây là chỉ số nền tảng với nhà sáng lập, nhân viên được nhận cổ phần và nhà đầu tư muốn hiểu rõ quyền sở hữu, quyền biểu quyết và giá trị tương ứng của mình trong công ty.
Công thức tính
Tỷ lệ sở hữu là một phép chia đơn giản rồi quy về thang 100. Gọi \(H\) là số cổ phần nắm giữ và \(T\) là tổng số cổ phiếu phổ thông đang lưu hành, ta có:
$$\text{Ownership \%} = \frac{H}{T} \times 100$$Trong đó \(H\) là số cổ phần đăng ký dưới tên một chủ sở hữu, còn \(T\) là toàn bộ cổ phiếu phổ thông mà công ty đã phát hành và đang do tất cả cổ đông nắm giữ.
Cách sử dụng
Nhập số cổ phần bạn đang nắm giữ và tổng số cổ phần đang lưu hành, rồi xem tỷ lệ sở hữu dưới dạng phần trăm. Hãy bảo đảm cả hai con số cùng thuộc một loại cổ phần và cùng một thời điểm, vì việc phát hành thêm hoặc mua lại cổ phiếu sẽ làm thay đổi tổng số.
Ví dụ minh họa
Giả sử bạn nắm giữ 250 cổ phần và công ty có 1.000 cổ phần đang lưu hành:
$$\text{Ownership \%} = \frac{250}{1000} \times 100 = 25\%$$Như vậy bạn sở hữu 25% vốn cổ phần của công ty.
Ý nghĩa của tỷ lệ sở hữu
Tỷ lệ sở hữu là số cổ phần của bạn chia cho tổng số cổ phần đang lưu hành. Con số này có ý nghĩa thực tế ra sao còn tùy vào pháp luật nơi công ty đăng ký, các loại cổ phần và điều lệ công ty. Các ngưỡng dưới đây chỉ là mốc tham khảo phổ biến, không phải quy tắc chung cho mọi nơi.
- Trên 50% (đa số đơn giản): Nắm giữ hơn một nửa số cổ phần có quyền biểu quyết thường cho phép bạn tự thông qua các nghị quyết thông thường, trong đó ở nhiều nơi có việc bầu hoặc miễn nhiệm thành viên hội đồng quản trị. Đúng 50% là thế hòa, chưa phải quyền kiểm soát.
- Trên 25% (thiểu số có quyền phủ quyết): Ở những nơi nghị quyết đặc biệt cần 75% phiếu thuận (ví dụ Vương quốc Anh theo Companies Act 2006), sở hữu hơn 25% số phiếu có thể chặn các nghị quyết này. Thường đó là các nghị quyết sửa đổi điều lệ công ty.
- Trên 33,3% (thiểu số có quyền phủ quyết): Khi cần đa số áp đảo hai phần ba, sở hữu hơn một phần ba số phiếu có thể chặn nghị quyết. Một số luật doanh nghiệp và điều lệ đặt ngưỡng hai phần ba cho các việc như sáp nhập hoặc sửa đổi điều lệ.
- Trên 66,7% và 75% (đa số áp đảo): Nắm khoảng hai phần ba hoặc ba phần tư số phiếu có thể giúp bạn tự thông qua các nghị quyết đặc biệt. Ngưỡng chính xác phụ thuộc vào luật và văn bản quản trị của công ty.
- Dưới 5% (thường là nhà đầu tư thụ động): Tỷ lệ nhỏ như vậy thường chỉ tạo ảnh hưởng hạn chế. Tại Hoa Kỳ, sở hữu có lợi ích trên 5% một loại chứng khoán vốn có quyền biểu quyết đã đăng ký sẽ phải nộp hồ sơ lên SEC (Schedule 13D hoặc 13G). Mỗi quốc gia có ngưỡng công bố thông tin riêng; chẳng hạn công ty niêm yết ở Anh có ngưỡng thông báo ban đầu là 3%. Tại Việt Nam, bạn nên đối chiếu với Luật Doanh nghiệp, Luật Chứng khoán và điều lệ công ty để biết các ngưỡng áp dụng.
Các ngưỡng này có thể thay đổi tùy quyền biểu quyết của từng loại cổ phần (như cổ phần biểu quyết vượt trội hoặc không có quyền biểu quyết), thỏa thuận cổ đông và quy định về số lượng đại biểu tối thiểu. Quyền sở hữu kinh tế (phần lợi nhuận và tiền thu được khi bán) cũng có thể khác với quyền biểu quyết của bạn. Đây chỉ là thông tin tham khảo chung, không phải tư vấn pháp lý hay tài chính. Hãy hỏi ý kiến chuyên gia có chuyên môn về trường hợp cụ thể của bạn.
Tỷ lệ sở hữu trong các tình huống khác nhau
Cùng một số cổ phần có thể đại diện cho những tỷ lệ sở hữu rất khác nhau khi tổng số cổ phần thay đổi. Mỗi dòng áp dụng công thức Tỷ lệ sở hữu % = Số cổ phần nắm giữ ÷ Tổng số cổ phần × 100.
| Tình huống | Số cổ phần nắm giữ | Tổng số cổ phần đang lưu hành | Tỷ lệ sở hữu % |
|---|---|---|---|
| Ban đầu | 250 | 1.000 | 25% |
| Sau khi phát hành thêm 250 cổ phần | 250 | 1.250 | 20% |
| Sau khi mua lại 200 cổ phần | 250 | 800 | 31,25% |
| Pha loãng toàn phần, tính cả 200 quyền chọn/chứng quyền | 250 | 1.200 | 20,83% (làm tròn) |
| Tỷ lệ rất nhỏ | 1 | 1.000.000 | 0,0001% |
Kiểm tra lại dòng mua lại cổ phần: \(\frac{250}{1000 - 200} \times 100 = \frac{250}{800} \times 100 = 31.25\%\). Phát hành thêm cổ phần sẽ pha loãng tỷ lệ của bạn, còn việc công ty mua lại cổ phần sẽ làm tỷ lệ này tăng lên dù số cổ phần bạn nắm giữ không đổi.
Thuật ngữ và định nghĩa quan trọng
- Cổ phần đang lưu hành (shares outstanding)
- Số cổ phần hiện do các nhà đầu tư nắm giữ, gồm cả người nội bộ và tổ chức. Không bao gồm cổ phiếu quỹ. Đây thường là mẫu số khi tính tỷ lệ sở hữu.
- Cổ phần đã phát hành (shares issued)
- Toàn bộ cổ phần công ty từng phát hành, kể cả phần sau đó được mua lại và giữ làm cổ phiếu quỹ.
- Cổ phần được phép phát hành (authorized shares)
- Số cổ phần tối đa công ty có thể phát hành theo điều lệ. Muốn tăng con số này thường cần cổ đông chấp thuận.
- Cổ phiếu quỹ (treasury shares)
- Cổ phần đã phát hành mà công ty mua lại và tự nắm giữ. Thông thường chúng không có quyền biểu quyết và không được chia cổ tức.
- Cổ phiếu phổ thông và cổ phiếu ưu đãi
- Cổ phiếu phổ thông thường có quyền biểu quyết và quyền hưởng phần lợi nhuận, tài sản còn lại. Cổ phiếu ưu đãi thường được ưu tiên về cổ tức hoặc thanh lý và hay bị hạn chế hoặc không có quyền biểu quyết. Điều khoản khác nhau tùy công ty.
- Cổ phần cơ bản và pha loãng toàn phần
- Cổ phần cơ bản là số cổ phần đang lưu hành hiện tại. Cổ phần pha loãng toàn phần cộng thêm mọi thứ có thể chuyển thành cổ phần, như quyền chọn, chứng quyền và chứng khoán chuyển đổi.
- Quyền chọn, chứng quyền và chứng khoán chuyển đổi
- Quyền chọn và chứng quyền là quyền mua cổ phần ở mức giá định trước. Chứng khoán chuyển đổi (trái phiếu chuyển đổi hoặc cổ phiếu ưu đãi chuyển đổi) có thể đổi sang cổ phiếu phổ thông theo điều khoản đã định.
- Pha loãng (dilution)
- Mức giảm tỷ lệ sở hữu của bạn khi tổng số cổ phần tăng lên, ví dụ do phát hành thêm hoặc do thực hiện quyền chọn.
- Sở hữu biểu quyết và sở hữu kinh tế
- Sở hữu biểu quyết là phần phiếu bầu của bạn. Sở hữu kinh tế là phần của bạn trong lợi nhuận và tiền thu được khi bán. Hai con số này có thể khác nhau khi các loại cổ phần có quyền biểu quyết khác nhau hoặc có điều khoản ưu đãi.
Câu hỏi thường gặp
Công cụ có tính đến pha loãng không? Không. Kết quả phản ánh tỷ lệ của bạn theo tổng số hiện tại. Nếu công ty phát hành thêm cổ phần, tổng số tăng lên và tỷ lệ của bạn giảm, trừ khi bạn mua thêm.
Pha loãng toàn phần và cơ bản khác nhau thế nào? Để ra con số pha loãng toàn phần, hãy dùng tổng số đã gồm quyền chọn, chứng quyền và chứng khoán chuyển đổi làm \(T\).
Có dùng được cho mọi loại cổ phần không? Được, miễn là \(H\) và \(T\) cùng thuộc một loại cổ phần.