Pha loãng cổ phần là gì?
Pha loãng cổ phần xảy ra khi công ty phát hành thêm cổ phiếu mới — thường là trong một vòng gọi vốn, khi mở rộng quỹ quyền chọn cổ phiếu cho nhân viên (ESOP), hoặc khi chuyển đổi trái phiếu chuyển đổi. Do tổng số cổ phiếu tăng lên trong khi số cổ phiếu bạn nắm giữ vẫn giữ nguyên, nên tỷ lệ sở hữu của bạn sẽ giảm xuống. Công cụ này cho bạn thấy chính xác mình đang sở hữu bao nhiêu phần trăm công ty trước và sau khi phát hành cổ phiếu mới.
Cách sử dụng công cụ
Bạn chỉ cần nhập ba con số: số cổ phiếu bạn đang nắm giữ, tổng số cổ phiếu đang lưu hành trước vòng gọi vốn, và số cổ phiếu mới mà công ty dự kiến phát hành. Công cụ sẽ trả về tỷ lệ sở hữu mới của bạn, số điểm phần trăm bị mất, và mức pha loãng tương đối.
Giải thích công thức
Tỷ lệ sở hữu luôn bằng số cổ phiếu của bạn chia cho tổng số cổ phiếu. Trước vòng gọi vốn, tỷ lệ của bạn là Số Cổ Phiếu Của Bạn ÷ Tổng Số Cổ Phiếu. Sau vòng gọi vốn, mẫu số tăng thêm bằng số cổ phiếu mới phát hành:
$$\text{Tỷ lệ sở hữu mới} = \frac{\text{Số Cổ Phiếu Của Bạn}}{\text{Tổng Số Cổ Phiếu} + \text{Số Cổ Phiếu Mới}} \times 100$$Chênh lệch giữa hai con số này chính là mức pha loãng của bạn.
Ví dụ minh họa
Giả sử bạn nắm giữ 100.000 cổ phiếu của một startup có 1.000.000 cổ phiếu đang lưu hành — tương đương 10% cổ phần. Công ty gọi vốn và phát hành thêm 250.000 cổ phiếu mới, nâng tổng số lên 1.250.000. Khi đó tỷ lệ sở hữu của bạn còn \(100{.}000 \div 1{.}250{.}000 = 8\%\). Bạn đã bị pha loãng 2 điểm phần trăm, tương ứng với mức giảm tương đối 20% so với phần sở hữu ban đầu.
Câu hỏi thường gặp
Pha loãng có làm giảm giá trị cổ phiếu của tôi không? Không hẳn. Nếu công ty huy động vốn ở mức định giá cao hơn, thì dù tỷ lệ phần trăm nhỏ hơn, giá trị tính bằng tiền của cổ phần vẫn có thể cao hơn trước.
Pha loãng tương đối là gì? Đó là số điểm phần trăm bị mất chia cho tỷ lệ sở hữu ban đầu của bạn — trong ví dụ trên là \(2 / 10 = 20\%\). Con số này cho biết mức thiệt hại lớn đến đâu so với điểm xuất phát ban đầu.
Tôi có nên tính cả quỹ quyền chọn (option pool) không? Có. Nếu việc phát hành quyền chọn mới hoặc bổ sung quỹ ESOP là một phần của vòng gọi vốn, bạn nên cộng số cổ phiếu đó vào mục "Số Cổ Phiếu Mới Phát Hành" để thấy kết quả pha loãng hoàn toàn (fully-diluted).
