Độ sâu tương đương (EAD) là gì?
Độ sâu tương đương (Equivalent Air Depth – EAD) là một khái niệm trong lặn biển, cho bạn biết độ sâu mà nếu thở không khí thường thì cơ thể sẽ chịu cùng một áp suất riêng phần của nitơ như khi bạn thở hỗn hợp nitrox ít nitơ ở độ sâu thực tế. Vì khí nitrox giàu oxy (EANx) chứa nhiều oxy hơn và ít nitơ hơn so với không khí (21% O₂), nên lượng nitơ hấp thụ thấp hơn — do đó EAD luôn nông hơn độ sâu thật của bạn. Thợ lặn dùng EAD để tra giới hạn không giảm áp (no-decompression limit) trên các bảng lặn dành cho không khí thường, từ đó lên kế hoạch lặn an toàn hơn và có thời gian ở đáy lâu hơn.
Cách sử dụng máy tính này
Nhập độ sâu thực tế của bạn theo mét và tỷ lệ phần trăm oxy trong hỗn hợp nitrox (ví dụ nhập 32 nếu là EAN32). Máy tính sẽ trả về độ sâu tương đương theo mét nước biển cùng với tỷ lệ nitơ trong hỗn hợp khí. Hãy lập kế hoạch lặn dựa trên giá trị trên bảng không khí ứng với EAD, thay vì độ sâu thật của bạn.
Giải thích công thức
Công thức tính EAD theo hệ mét là:
$$\text{EAD} = \frac{1 - \dfrac{\text{O}_2\ (\%)}{100}}{0.79} \times \left( \text{Depth (m)} + 10 \right) - 10$$
Trong đó \(f\text{O}_2\) là tỷ lệ oxy (ví dụ \(0{,}32\)), \(D\) là độ sâu thực tế tính bằng mét, \(0{,}79\) là tỷ lệ nitơ trong không khí thường, và số \(10\) dùng để quy đổi độ sâu sang áp suất tuyệt đối theo atmosphere (10 mét nước biển ≈ 1 atm). Phần \((1 - f\text{O}_2)\) chính là tỷ lệ nitơ trong hỗn hợp khí của bạn.
Ví dụ minh họa
Giả sử bạn lặn xuống 30 m với khí EAN32 (\(f\text{O}_2 = 0{,}32\)). Khi đó $$\text{EAD} = \frac{1 - 0{,}32}{0{,}79} \times (30 + 10) - 10 = \frac{0{,}68}{0{,}79} \times 40 - 10 = 0{,}86076 \times 40 - 10 = 34{,}43 - 10 \approx 24{,}43\ \text{m}$$ Như vậy, bạn sẽ lập kế hoạch như thể mình đang ở độ sâu khoảng 24 m với không khí thường.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao EAD luôn nhỏ hơn độ sâu thực tế của tôi? Vì nitrox chứa ít nitơ hơn không khí, nên lượng nitơ hấp thụ thấp hơn, tương đương với một lần lặn nông hơn bằng không khí thường.
Công thức này có dùng cho không khí thường được không? Có — với 21% O₂, EAD sẽ bằng đúng độ sâu thực tế, qua đó xác nhận tính đúng đắn của công thức.
Liệu công cụ này có thay thế được khóa huấn luyện bài bản không? Không. EAD chỉ hỗ trợ việc lập kế hoạch chứ không thay thế cho chứng chỉ huấn luyện nitrox, máy tính lặn hay việc kiểm tra ngưỡng ngộ độc oxy (MOD).
