Án phí dân sự là gì, ai cần tính?
Án phí là khoản tiền đương sự nộp cho Nhà nước khi Tòa án giải quyết vụ án. Công cụ này tính án phí sơ thẩm theo pháp luật Việt Nam cho tranh chấp dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh thương mại và lao động. Công cụ cũng tính tiền tạm ứng án phí, án phí phúc thẩm, và phần nguyên đơn, bị đơn phải chịu khi đã có kết quả.
Mức thu áp dụng từ ngày 01/01/2017 theo Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 và vẫn đang áp dụng (kiểm tra ngày 28/09/2026).
Căn cứ pháp lý
Mọi mức lấy từ Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. "Danh mục" là Danh mục án phí, lệ phí Tòa án kèm Nghị quyết.
| Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14: điều, khoản | Nội dung | Hiệu lực |
|---|---|---|
| Danh mục A.II.1.1–1.5 | Án phí sơ thẩm có và không có giá ngạch | Từ 01/01/2017 |
| Danh mục A.II.2.1–2.2 | Án phí phúc thẩm | Từ 01/01/2017 |
| Điều 6 khoản 2 | Thủ tục rút gọn: án phí bằng 50% | Từ 01/01/2017 |
| Điều 7 khoản 2, 4 | Mức tạm ứng án phí | Từ 01/01/2017 |
| Điều 12, 13, 14 | Miễn, giảm 50% và hồ sơ đề nghị | Từ 01/01/2017 |
| Điều 17 khoản 1; Điều 19 khoản 5, 6 | Thời hạn nộp tạm ứng; xử lý, trả lại tạm ứng | Từ 01/01/2017 |
| Điều 24 khoản 2, 3 | Vụ án có và không có giá ngạch | Từ 01/01/2017 |
| Điều 26, 27 | Ai chịu án phí sơ thẩm; các trường hợp riêng | Từ 01/01/2017 |
| Điều 47 khoản 1, Điều 48 | Ngày hiệu lực; chuyển tiếp | Từ 01/01/2017 |
Tra cứu ngày 28/09/2026, Nghị quyết còn hiệu lực và chưa có văn bản sửa đổi, thay thế. Trong 24 tháng gần đây không có mức nào thay đổi.
Cách tính án phí sơ thẩm và tạm ứng
- Xác định vụ án có giá ngạch hay không (Điều 24). Có giá ngạch là khi yêu cầu là một số tiền hoặc tài sản xác định được bằng tiền, như đòi nợ, đòi bồi thường. Không có giá ngạch là khi yêu cầu không phải một số tiền và không xác định được giá trị bằng một số tiền cụ thể, ví dụ yêu cầu xác định cha, mẹ cho con.
- Tính án phí theo Danh mục. Vụ án không có giá ngạch nộp mức cố định. Vụ án có giá ngạch tra biểu theo giá trị tranh chấp V và tính theo công thức dưới đây.
- Thủ tục rút gọn: án phí bằng 50% mức ở bước 2 (Điều 6 khoản 2).
- Tính tạm ứng án phí nguyên đơn nộp (Điều 7 khoản 2): 50% án phí dự tính, không thấp hơn mức không có giá ngạch; vụ án không có giá ngạch nộp đúng mức đó. Rút gọn: 50% mức tạm ứng (Điều 7 khoản 4).
- Chia án phí khi có kết quả (Điều 26), rồi áp miễn, giảm riêng cho từng bên (Điều 12, 13).
Công thức án phí có giá ngạch ở bậc k:
$$A = B_k + r_k \times (V - V_k)$$A là án phí, V là giá trị tranh chấp, Vk là mốc tính phần vượt, Bk là số tiền cố định, rk là tỷ lệ của bậc. Tạm ứng vụ án có giá ngạch:
$$T = \max(0{,}5 \times A,\ M)$$M là mức án phí không có giá ngạch cùng loại tranh chấp (bảng cuối mục này).
Biểu dân sự, hôn nhân và gia đình (Danh mục A.II.1.3):
| Giá trị tranh chấp V | Án phí | Áp dụng từ |
|---|---|---|
| Đến 6.000.000 đ | 300.000 đ | 01/01/2017 |
| Trên 6.000.000 đến 400.000.000 đ | 5% × V | 01/01/2017 |
| Trên 400.000.000 đến 800.000.000 đ | 20.000.000 đ + 4% phần vượt 400.000.000 đ | 01/01/2017 |
| Trên 800.000.000 đến 2.000.000.000 đ | 36.000.000 đ + 3% phần vượt 800.000.000 đ | 01/01/2017 |
| Trên 2.000.000.000 đến 4.000.000.000 đ | 72.000.000 đ + 2% phần vượt 2.000.000.000 đ | 01/01/2017 |
| Trên 4.000.000.000 đ | 112.000.000 đ + 0,1% phần vượt 4.000.000.000 đ | 01/01/2017 |
Biểu kinh doanh, thương mại (Danh mục A.II.1.4): giống biểu dân sự từ trên 400.000.000 đ trở lên, chỉ khác hai bậc đầu.
| Giá trị tranh chấp V | Án phí | Áp dụng từ |
|---|---|---|
| Đến 60.000.000 đ | 3.000.000 đ | 01/01/2017 |
| Trên 60.000.000 đến 400.000.000 đ | 5% × V | 01/01/2017 |
| Trên 400.000.000 đ | Như biểu dân sự (20.000.000 đ + 4% …) | 01/01/2017 |
Biểu lao động (Danh mục A.II.1.5):
| Giá trị tranh chấp V | Án phí | Áp dụng từ |
|---|---|---|
| Đến 6.000.000 đ | 300.000 đ | 01/01/2017 |
| Trên 6.000.000 đến 400.000.000 đ | 3% × V, không thấp hơn 300.000 đ | 01/01/2017 |
| Trên 400.000.000 đến 2.000.000.000 đ | 12.000.000 đ + 2% phần vượt 400.000.000 đ | 01/01/2017 |
| Trên 2.000.000.000 đ | 44.000.000 đ + 0,1% phần vượt 2.000.000.000 đ | 01/01/2017 |
Mức cố định (Danh mục A.II.1.1, 1.2, 2.1, 2.2):
| Loại tranh chấp | Sơ thẩm không giá ngạch (M) | Phúc thẩm | Áp dụng từ |
|---|---|---|---|
| Dân sự, hôn nhân và gia đình, lao động | 300.000 đ | 300.000 đ | 01/01/2017 |
| Kinh doanh, thương mại | 3.000.000 đ | 2.000.000 đ | 01/01/2017 |
Ai chịu án phí (Điều 26): yêu cầu được chấp nhận toàn bộ thì bị đơn chịu; không được chấp nhận thì nguyên đơn chịu. Chấp nhận một phần thì bị đơn chịu án phí tính trên phần được chấp nhận, nguyên đơn chịu án phí tính trên phần bị bác; mỗi phần tra biểu riêng. Các bên thỏa thuận được khi Tòa án hòa giải trước khi mở phiên tòa thì chịu 50% mức án phí (khoản 7).
Làm tròn: văn bản không quy định. Công cụ làm tròn đến đồng sau mỗi bước, từ 0,5 đồng trở lên làm tròn lên.
Ví dụ tính tay
Ví dụ 1 — đòi nợ 1 tỷ đồng, Tòa án chấp nhận 600 triệu. Anh A kiện đòi anh B trả 1.000.000.000 đ tiền vay. Đây là tranh chấp dân sự có giá ngạch, giải quyết theo thủ tục thông thường.
- Án phí theo Danh mục (bậc d): 36.000.000 + 3% × (1.000.000.000 − 800.000.000) = 42.000.000 đ.
- Tạm ứng anh A nộp khi khởi kiện: 50% × 42.000.000 = 21.000.000 đ (cao hơn mức sàn 300.000 đ).
- Tòa án chấp nhận 600.000.000 đ. Anh B chịu án phí trên 600.000.000 đ: 20.000.000 + 4% × 200.000.000 = 28.000.000 đ.
- Anh A chịu án phí trên 400.000.000 đ bị bác: 5% × 400.000.000 = 20.000.000 đ.
- Tổng hai bên nộp: 48.000.000 đ. Số này lớn hơn 42.000.000 đ vì mỗi phần tra biểu riêng.
Công cụ mở sẵn ví dụ này ("Chấp nhận một phần yêu cầu", hai số trên) và ra đúng các kết quả đó. Bản án sẽ xử lý 21.000.000 đ tạm ứng anh A đã nộp so với 20.000.000 đ anh phải chịu.
Ví dụ 2 — điểm sàn tạm ứng kinh doanh thương mại. Công ty C đòi 100.000.000 đ tiền hàng. Án phí: 5% × 100.000.000 = 5.000.000 đ. Tạm ứng: 50% là 2.500.000 đ, thấp hơn mức 3.000.000 đ, nên nộp 3.000.000 đ.
Ví dụ 3 — sàn của biểu lao động. Người lao động đòi 8.000.000 đ: 3% × 8.000.000 = 240.000 đ, thấp hơn sàn, nên án phí là 300.000 đ. Sàn này giữ đến 10.000.000 đ, vì 3% × 10.000.000 = 300.000 đ.
Mốc thay đổi và kỳ áp dụng
Các mức trên áp dụng từ 01/01/2017 (Điều 47 khoản 1) và chưa thay đổi đến 28/09/2026, nên công cụ không có ô chọn kỳ. Vụ việc Tòa án thụ lý trước 01/01/2017 áp dụng Pháp lệnh án phí, lệ phí Tòa án năm 2009 (Điều 48); công cụ không tính trường hợp này.
Trường hợp đặc biệt và điều công cụ không tính
- Dùng nhầm biểu. Kinh doanh thương mại có sàn 3.000.000 đ; lao động có biểu riêng thấp hơn.
- Hòa giải tại phiên tòa không được giảm. Chỉ thỏa thuận được trước khi mở phiên tòa mới chịu 50% (Điều 26 khoản 7, 8).
- Miễn, giảm không tự động. Phải có đơn kèm giấy tờ chứng minh (Điều 14). Người được giảm vẫn chịu toàn bộ nếu bản án xác định họ có tài sản để nộp (Điều 13 khoản 2). Người được miễn không làm thay đổi phần của bên kia (Điều 26 khoản 9).
- Chưa xác minh: sàn tạm ứng của vụ kinh doanh thương mại. Điều 7 khoản 2 viết "mức án phí dân sự sơ thẩm trong vụ án dân sự không có giá ngạch". Công cụ hiểu là mức không giá ngạch cùng loại (3.000.000 đ). Nếu Tòa án áp 300.000 đ, tạm ứng vụ kinh doanh thương mại đến 120 triệu sẽ thấp hơn số công cụ hiển thị.
- Rút gọn cộng hòa giải: công cụ nhân hai lần 50%; văn bản không nói rõ trường hợp kết hợp này.
Công cụ không tính: yêu cầu phản tố, yêu cầu độc lập, nhiều nguyên đơn hoặc bị đơn; các trường hợp riêng ở Điều 27 (ly hôn, chia tài sản chung, đòi tài sản cho mượn, hợp đồng vô hiệu, đặt cọc, quyền sử dụng đất); án phí hình sự, hành chính; lệ phí Tòa án; chi phí định giá tài sản; trả lại tạm ứng khi đình chỉ vụ án. Số chính thức là số ghi trong thông báo nộp tạm ứng và trong bản án.
Cách nhập dữ liệu
- Loại tranh chấp, có giá ngạch: theo đơn khởi kiện hoặc thông báo thụ lý của Tòa án.
- Thủ tục: "rút gọn" chỉ khi Tòa án ra quyết định đưa vụ án ra giải quyết theo thủ tục rút gọn.
- Giá trị tài sản có tranh chấp: tổng số tiền yêu cầu trong đơn khởi kiện, tính bằng đồng, không có phần lẻ. Gõ 500000000 hoặc 500.000.000 đều được.
- Kết quả giải quyết: để "Chưa có" khi mới khởi kiện. Khi có bản án, chọn kết quả và nhập phần được chấp nhận nếu chỉ chấp nhận một phần.
- Hòa giải, miễn, giảm: theo quyết định của Tòa án.
Câu hỏi thường gặp
Khởi kiện đòi 500 triệu phải nộp tạm ứng án phí bao nhiêu?
Với tranh chấp dân sự, án phí là 20.000.000 + 4% × 100.000.000 = 24.000.000 đ, nên tạm ứng là 12.000.000 đ. Nếu là tranh chấp kinh doanh thương mại, số tiền cũng như vậy vì hai biểu giống nhau từ trên 400 triệu.
Bao lâu phải nộp tạm ứng án phí?
Trong 07 ngày làm việc kể từ ngày nhận thông báo của Tòa án, trừ khi có lý do chính đáng (Điều 17 khoản 1 điểm a). Nếu kháng cáo, thời hạn nộp tạm ứng án phí phúc thẩm là 10 ngày (điểm b).
Thắng kiện có được trả lại tạm ứng án phí không?
Có. Tạm ứng chỉ được nộp vào ngân sách khi bản án tuyên người đã nộp phải chịu án phí (Điều 19 khoản 5). Khi yêu cầu được chấp nhận toàn bộ, bị đơn chịu án phí, còn tiền tạm ứng của nguyên đơn được trả lại theo bản án (Điều 19 khoản 6). Nếu chỉ thắng một phần, bản án tính phần nguyên đơn phải chịu và trả lại phần chênh.
Ai được miễn án phí?
Theo Điều 12 khoản 1, gồm: người lao động đòi lương, trợ cấp, bảo hiểm xã hội, bồi thường tai nạn lao động hoặc kiện vì bị sa thải trái luật; người yêu cầu cấp dưỡng; người yêu cầu bồi thường về tính mạng, sức khỏe; trẻ em, hộ nghèo, cận nghèo, người cao tuổi, người khuyết tật. Người gặp sự kiện bất khả kháng, có xác nhận của Ủy ban nhân dân cấp xã, được giảm 50% (Điều 13).
Án phí phúc thẩm là bao nhiêu?
Mức cố định: 300.000 đ với tranh chấp dân sự, hôn nhân và gia đình, lao động; 2.000.000 đ với kinh doanh thương mại. Người kháng cáo nộp tạm ứng bằng đúng mức này.