Kimyasal Oksijen İhtiyacı (KOİ) nedir?
Kimyasal Oksijen İhtiyacı (KOİ), bir su veya atık su numunesindeki organik ve inorganik maddeyi kimyasal olarak oksitlemek için gereken oksijen miktarını ölçer. Litre başına miligram oksijen (mg O₂/L) cinsinden ifade edilen KOİ, su kirliliğinin ve arıtma tesisi performansının en yaygın kullanılan göstergelerinden biridir. Bu hesaplayıcı, titrant olarak ferro amonyum sülfat (FAS) kullanılan standart dikromat reflü titrasyonunun sonuçlarını esas alır.
Bu hesaplayıcı nasıl kullanılır?
Körü (numune içermeyen) titre etmek için kullanılan FAS hacmini, numunenizi titre etmek için kullanılan hacmi, FAS çözeltisinin normalitesini ve parçalanmaya tabi tutulan orijinal numune hacmini girin. Hesaplayıcı, KOİ değerini mg/L cinsinden verir. Numune titrasyondan önce dikromatın bir kısmını tükettiği için kör hacmi genellikle numune hacminden daha büyüktür.
Formülün açıklaması
Kullanılan denklem şu şekildedir:
$$\text{KOİ (mg/L)} = \frac{\left(\text{V}_{\text{kör}} - \text{V}_{\text{numune}}\right) \times \text{N}_{\text{FAS}} \times 8000}{\text{V}_{\text{numune}}}$$
Titrant hacimleri arasındaki fark, numune tarafından tüketilen dikromatı temsil eder. Bu değeri FAS normalitesiyle çarpmak, sonucu eşdeğer cinsine dönüştürür; 8000 katsayısı ise oksijen eşdeğerlerini (eşdeğer ağırlık 8 g = 8000 mg) litre bazına çevirir. Numune hacmine bölmek de sonucu test edilen su hacmine göre ölçeklendirir.
Örnek hesaplama
Diyelim ki kör için 9,8 mL FAS, numune için 4,5 mL FAS gerekti; FAS normalitesi 0,1 N ve numune hacmi 10 mL idi. Bu durumda $$\text{KOİ} = \frac{(9{,}8 - 4{,}5) \times 0{,}1 \times 8000}{10} = \frac{5{,}3 \times 0{,}1 \times 8000}{10} = \frac{4240}{10} = 424 \text{ mg/L}$$ olur.
Sıkça Sorulan Sorular
Neden 8000 katsayısı kullanılır? Oksijenin eşdeğer ağırlığı 8 g/eşdeğerdir; mg ve litre cinsinden ifade edildiğinde bu değer 8000 olur.
Yüksek KOİ ne anlama gelir? Yüksek bir KOİ, çok miktarda oksitlenebilir madde bulunduğunu, yani suyun yoğun şekilde kirli veya organik yük taşıdığını gösterir.
KOİ ile BOİ arasındaki fark nedir? BOİ (Biyolojik Oksijen İhtiyacı) yalnızca birkaç gün içinde biyolojik olarak parçalanabilen kısmı ölçerken, KOİ neredeyse tüm organik maddeyi birkaç saatte kimyasal olarak oksitler; bu yüzden KOİ değeri genellikle BOİ değerinden daha yüksektir.