Seyreltme faktörü nedir?
Seyreltme faktörü (SF), bir örneğin kaç kat seyreltildiğini gösterir. Son (toplam) hacmin başlangıçtaki örnek hacmine bölünmesiyle bulunur. Seyreltme işlemi, konsantrasyonu hacimdeki artışla orantılı olarak azalttığı için, seyreltme faktörü aynı zamanda başlangıç konsantrasyonunun seyreltilmiş konsantrasyona oranına da eşittir. 10 seyreltme faktörü (genellikle 1:10 olarak yazılır), bir birim örneğin toplamda on birime tamamlandığı anlamına gelir.
Bu hesaplayıcı nasıl kullanılır?
Başlangıç (örnek) hacmini — yani konsantre stok çözeltinizin miktarını — ve çözücü ekledikten sonraki son (toplam) hacmi girin. Her ikisi için de aynı birimi kullanın (mL, µL, L). Hesaplayıcı; seyreltme faktörünü, buna karşılık gelen kat seyreltme değerini ve son hacme ulaşmak için eklemeniz gereken çözücü (seyreltici) hacmini verir.
Formülün açıklaması
Temel denklem şudur: $$\text{SF} = \frac{V_{\text{son}}}{V_{\text{başlangıç}}}$$. Gereken çözücü hacmi ise basitçe son hacimden örnek hacminin çıkarılmasıyla bulunur. İstediğiniz seyreltme oranını ve stok konsantrasyonunuzu biliyorsanız, formülü düzenleyerek seyreltilmiş konsantrasyonu da bulabilirsiniz: $$C_{\text{son}} = \frac{C_{\text{başlangıç}}}{\text{SF}}$$
Örnek hesaplama
Bir stok çözeltiden 2 mL alıp, toplam hacim 50 mL olana kadar tampon çözelti eklediğinizi düşünün. Seyreltme faktörü $$50 \div 2 = \mathbf{25}$$ olur (yani 1:25 seyreltme). Eklediğiniz çözücü miktarı \(50 - 2 = \mathbf{48}\text{ mL}\)'dir. Stok konsantrasyonu 100 mg/mL ise, seyreltilmiş çözeltinin konsantrasyonu \(100 \div 25 = 4 \text{ mg/mL}\) olur.
Sık sorulan sorular
10 seyreltme faktörü ile 1:10 aynı şey mi? Evet. 10'luk bir SF, örneğin son hacmin onda biri olduğu anlamına gelir ve 1:10 olarak yazılır.
Hangi birimleri kullanmalıyım? Başlangıç ve son hacim aynı birimde olduğu sürece her hacim birimi kullanılabilir — faktör birimsizdir.
Seri seyreltmeleri nasıl yaparım? Her bir seyreltme faktörünü birbiriyle çarpın. Art arda yapılan üç adet 1:10 seyreltme, toplamda \(10 \times 10 \times 10 = 1000\)'lik bir SF verir.
