Seri dilüsyon nedir?
Seri dilüsyon, bir maddenin çözelti içinde adım adım seyreltilmesidir; her adımda bir önceki adımdaki seyreltme faktörünün aynısı kullanılır. Çok düşük konsantrasyonları doğru biçimde elde etmek için kimya, mikrobiyoloji, farmakoloji ve immünoassay (immün test) çalışmalarında yaygın olarak kullanılır; çünkü büyük miktardaki bir çözeltiyi tek adımda seyreltmek hem pratik değildir hem de hassasiyetten ödün verdirir.
Bu hesaplama aracı nasıl kullanılır?
Üç değer girin: başlangıç konsantrasyonu C₀ (M, mg/mL veya CFU/mL gibi herhangi bir birimde), her adımda uygulanan seyreltme faktörü (örneğin 1:10 seyreltme için 10) ve seyreltme adımı sayısı n. Araç, son konsantrasyon Cₙ değerini ve tüm adımlar boyunca uygulanan toplam seyreltme faktörünü verir.
Formülün açıklaması
Her seyreltme adımı, konsantrasyonu seyreltme faktörüne (DF) böler. Bir adım sonra konsantrasyon \(C_0/DF\), iki adım sonra \(C_0/DF^2\), n adım sonra ise şu olur:
$$C_n = \dfrac{\text{C}_0}{\text{Dilution Factor}^{\text{n}}}$$
Toplam (genel) seyreltme faktörü ise basitçe \((DF)^n\) olup, son çözeltinin başlangıçtaki stok çözeltiye kıyasla kaç kat daha seyreltik olduğunu gösterir.
Örnek hesaplama
Diyelim ki C₀ = 100 mg/mL'lik bir stok çözeltiyle başlıyorsunuz ve beş kez (n = 5) 1:10 (DF = 10) seri dilüsyon yapıyorsunuz. Toplam seyreltme faktörü \(10^5 = 100{.}000\) olur; dolayısıyla son konsantrasyon $$\frac{100}{100{.}000} = 0{,}001 \text{ mg/mL} \ (1\ \mu\text{g/mL})$$ olur.
Sık sorulan sorular
1:10 seyreltme ne anlama gelir? Bir kısım numune ile dokuz kısım seyreltici (diluent) anlamına gelir; bu da 10 seyreltme faktörü verir (numune artık konsantrasyonunun onda biri kadardır).
Seyreltme faktörü ondalıklı olabilir mi? Evet — 1 veya daha büyük herhangi bir değer geçerlidir. Faktörün 1 olması, seyreltme yapılmadığı anlamına gelir.
Hangi birimleri kullanmalıyım? İstediğiniz herhangi bir konsantrasyon birimini kullanabilirsiniz; oran sayesinde birimler sadeleştiğinden, son sonuç C₀ ile aynı birimde verilir.
