Kanal Hava Hızı Nedir?
Kanal hava hızı, havanın bir kanal içinde hareket etme hızıdır ve genellikle dakikada feet (fpm) cinsinden ifade edilir. HVAC tasarımında kritik bir değerdir: hız çok yüksek olursa gürültü, titreşim ve yüksek statik basınç ortaya çıkar; çok düşük olursa sistem havayı veya partikülleri yeterince taşıyamayabilir. Bu hesaplayıcı, hava debisinden (CFM) ve kanalın kesit alanından hareketle kanal hava hızını bulur; hem yuvarlak hem dikdörtgen kanalları destekler. Not: Bu araç, HVAC sektöründe yaygın olan ABD/İngiliz birimlerini (CFM, inç, fpm) kullanır; ülkemizde sıklıkla m³/h ve m/s tercih edildiği için sonuçlardaki metrik karşılığa da bakabilirsiniz.
Nasıl Kullanılır?
Önce kanal şeklinizi seçin. Hava debisini CFM olarak girin. Yuvarlak kanal için çapı inç cinsinden yazın. Dikdörtgen kanal için genişlik ve yüksekliği inç olarak girin. Hesaplayıcı, girdiğiniz ölçüleri feet kareye (ft²) çevirip kesit alanını bulur, ardından debiyi bu alana bölerek fpm cinsinden hızı verir; ayrıca alan değerini ve metre/saniye (m/s) cinsinden eşdeğer hızı da gösterir.
Formül Açıklaması
Temel ilişki şudur: Hız (fpm) = CFM ÷ Alan (ft²). Yuvarlak kanal için hız şöyle hesaplanır:
$$V = \dfrac{\text{CFM}}{\pi\left(\dfrac{\text{Diameter (in)}}{24}\right)^{2}}$$Dikdörtgen kanal için ise:
$$V = \dfrac{\text{CFM}}{\dfrac{\text{Width (in)}}{12}\times\dfrac{\text{Height (in)}}{12}}$$CFM (dakikada feet küp) bir hacimsel debidir; bunu alana böldüğünüzde doğrusal bir hız elde edersiniz. Yuvarlak kanallarda alan \(\pi r^{2}\) ile bulunur; burada yarıçap, çapın yarısıdır. Kanal ölçüleri inç olarak girildiğinden, alan hesabından önce her ölçü 12'ye bölünerek feet'e çevrilir.
Örnek Hesaplama
Diyelim ki 8 inçlik yuvarlak bir kanaldan 400 CFM hava geçiyor. Yarıçap 4 inç = 0,3333 ft olduğundan alan \(\pi \times 0{,}3333^{2} \approx 0{,}3491\ \text{ft}^{2}\) olur. Hız \(= 400 \div 0{,}3491 \approx 1.146\ \text{fpm}\) — konut sistemlerinde ana hat (trunk) için tipik bir değerdir.
Sıkça Sorulan Sorular
İyi bir kanal hava hızı nedir? Konutlarda ana kanallar genellikle 700–1.000 fpm, kollar ise 400–700 fpm hedefler; ticari sistemler daha yüksek değerlerde çalışır. Düşük hızlar daha sessizdir.
Şekil sonucu değiştirir mi? Yalnızca alan üzerinden. 12×8 inçlik dikdörtgen bir kanal ile aynı alana sahip eşdeğer yuvarlak bir kanal, belirli bir CFM için aynı hızı verir.
fpm'yi m/s'ye nasıl çeviririm? fpm değerini 0,00508 ile çarpın. Hesaplayıcı bunu otomatik olarak gösterir.
