Bu hesaplayıcı ne işe yarar?
HVAC ısı yükü hesaplayıcısı, bir odanın ya da binanın yazın ne kadar ısı kazandığını, kışın ne kadar ısı kaybettiğini saatte BTU cinsinden tahmin eder. Klima, ısı pompası, kombi veya kazan seçerken doğru kapasiteyi belirleyen sayı tam olarak budur. Kapasitesi gereğinden büyük cihazlar sürekli açılıp kapanır (kısa devir yapar), enerjiyi boşa harcar ve ortamdaki nemi alamaz; kapasitesi yetersiz cihazlar ise en sıcak veya en soğuk günlerde ayarlanan sıcaklığa hiçbir zaman ulaşamaz. Hesaplayıcının tamamı imperial (ABD/İngiliz) birim sistemini kullanır: ft² (fit kare), ft (fit), °F ve BTU/saat. Türkiye'de yaygın olarak m², °C ve kW/kcal-saat kullanıldığı için sonuçları karşılaştırırken 1 ft² ≈ 0,0929 m², 1 kW ≈ 3.412 BTU/saat dönüşümlerini akılda tutun.
Nasıl kullanılır?
Önce iklimlendirilecek taban alanını ve tavan yüksekliğini girin; ardından yapı kabuğunun yalıtım ve hava sızdırmazlık kalitesini seçin. Sonra toplam cam alanını ve bu camların güneş alma durumunu, en son da içerideki kişi sayısı ile aydınlatma ve cihazların elektriksel yükünü watt cinsinden ekleyin. Son adımda tasarım sıcaklık farklarını verin: \(\Delta T_c\), yaz tasarım dış sıcaklığından iç mekan hedef sıcaklığınızın çıkarılmasıyla bulunur (genellikle 15-25 °F) ve \(\Delta T_h\), iç mekan hedef sıcaklığınızdan kış tasarım sıcaklığının çıkarılmasıyla bulunur (genellikle 40-70 °F).
Formülün açıklaması
Soğutma yükü beş bileşenin toplamıdır:
$$Q_{cool} = A\,\frac{H}{8}\,F\,\Delta T_c + 0.018\,V\,ACH\,\Delta T_c + A_w F_w + 600N + 3.412P$$Burada \(A\) = ft² cinsinden taban alanı, \(H\) = ft cinsinden tavan yüksekliği, \(F\) = yapı kabuğu katsayısı (kötü için 0,80; orta için 0,55; iyi için 0,35; birimi BTU/sa·ft²·°F), \(V = A \times H\) = iklimlendirilen hacim, \(ACH\) = saatteki hava değişim sayısı (1,0 / 0,6 / 0,35), \(A_w\) = \(F_w\) güneş katsayısıyla çarpılan cam alanı (30, 45 veya 65 BTU/sa·ft²), \(N\) = kişi başına 600 BTU/saat üreten kişi sayısı ve \(P\) = watt başına 3,412 BTU/saat ile çevrilen cihaz gücüdür. Isıtma yükünde ise yalnızca ilk iki bileşen, \(\Delta T_h\) ile birlikte kullanılır.
Örnek hesaplama
1500 ft² bir konut, 8 ft tavan yüksekliği, orta düzey yalıtım, 150 ft² orta derecede güneş alan cam, 4 kişi, 1000 W cihaz yükü ve \(\Delta T_c = 20\) için:
$$Q_{cool} = 16500 + 2592 + 6750 + 2400 + 3412 = 31654\ \text{BTU/sa}$$$$\text{ton} = \frac{31654}{12000} = 2.64$$Yani 2,5 ile 3 ton arasında bir sistem bu konut için uygundur.
Sık sorulan sorular
Isıtma yükü neden soğutma yükünden büyük çıkıyor? Kış aylarındaki iç-dış sıcaklık farkı genellikle yaz aylarındakinden çok daha büyüktür. Ayrıca insanlardan ve cihazlardan gelen iç ısı kazançları, güvenli tarafta kalmak için ısıtma hesabına bilinçli olarak dahil edilmez.
"Ton" ne anlama geliyor? Bir ton soğutma kapasitesi 12.000 BTU/saate eşittir; bu, bir kısa ton buzu 24 saatte eritmek için gereken ısı çekme hızıdır. Türkiye'de klimalar çoğunlukla BTU (örneğin 12.000 veya 18.000 BTU) ya da kW olarak anıldığı için sonucu doğrudan cihaz etiketiyle karşılaştırabilirsiniz.
Buna bakarak cihaz satın alabilir miyim? Bunu bir ön kontrol, yani mantık testi olarak görün. Eksiksiz bir ACCA Manual J hesabı; cephe yönü, kanal kayıpları ve yerel iklim tasarım verilerini de hesaba katar. Türkiye'de projelendirmede ayrıca TS 825 ısı yalıtım kuralları ve yerel iklim bölgesi verileri esas alınır; kesin seçim için bir mekanik tesisat mühendisine danışın.