Bu hesaplayıcı size ne söyler?
Elinizdeki birikimi, her ay çektiğiniz sabit tutarı ve varsaydığınız yıllık getiriyi girdiğinizde araç tek bir soruya yanıt verir: para ne zaman biter. Sonucu yıl ve ay olarak (kısa vadelerde yalnızca ay sayısı olarak) verir; üstüne bir de alternatif çekim tutarları tablosu ekler — aynı bakiyenin 5, 10, 20 yıl dayanmasını isteseydiniz her ay ne kadar çekebileceğinizi gösterir.
Bu araca çoğunlukla toplu bir paranın düzenli gelire dönüşmesi gerektiğinde başvurulur: emeklilikte, kıdem tazminatı ya da miras sonrasında veya elinizdeki köprü fonun emekli aylığının başlayacağı yaşa kadar sizi taşıyıp taşımayacağına karar verirken. Çekim tutarınız getirinin karşılayabileceği kadar küçükse araç bunu söyler ve durur — bakiye hiç azalmaz.
Kapsam notu: Bu hesaplayıcı ABD kökenlidir; tutarları ABD doları ($) üzerinden gösterir ve 401(k), IRA, Social Security gibi ABD'ye özgü hesap ve gelir türlerine atıfta bulunur. Matematiği para biriminden bağımsız olduğu için Türkiye'de de aynı mantıkla kullanabilirsiniz: 401(k)/IRA yerine BES ve bireysel yatırım hesaplarınızı, Social Security yerine SGK emekli aylığınızı düşünün. Yalnızca vergi kurallarının, stopajın ve enflasyon ortamının Türkiye'de farklı işlediğini aklınızda tutun — araç bunların hiçbirini modellemez.
Üç girdiyi nasıl okumalısınız?
Üçü de sayıdır ve üçü de kuruşuna kadar sonucu değiştirir. Binlik ayıracı kullanmanızda sakınca yoktur.
| Girdi | Değer nereden gelir? | Makul aralık |
|---|---|---|
| Mevcut birikim | Gerçekten eritmeyi planladığınız hesapların toplamı — yatırım hesabı, IRA, 401(k) (Türkiye'de: mevduat, fon/hisse portföyü, BES birikimi) — en güncel ekstrelerinizden. Oturduğunuz evi ve nakde çevirmeyeceğiniz varlıkları dahil etmeyin. | $50,000 – $5,000,000 |
| Aylık çekim | Aylık harcamanız eksi hâlihazırda gelen düzenli geliriniz (emekli aylığı, kira, yıllık gelir sigortası). Yani birikimin kapatması gereken açık; bütçenizin tamamı değil. | $1,000 – $15,000 |
| Ortalama yatırım getirisi | Parayı çekerken bakiyenin kazanmasını beklediğiniz, masraflardan arındırılmış yıllık getiri. Emeklilik dönemi portföyleri genellikle birikim dönemindekilerden daha temkinlidir. | %2 – %8; negatif değerler de kabul edilir, −%100'ün hemen üstüne kadar |
Getiri yıllık bir orandır ve efektif yıllık oran olarak işlenir — aşağıdaki formüle bakın. Sonucu bugünkü alım gücüyle görmek istiyorsanız çekim tutarını oynatmak yerine enflasyondan arındırılmış bir getiri girin (%6 getiri ve %3 enflasyon, kabaca %3 reel demektir). Türkiye gibi enflasyonun yüksek seyrettiği bir ortamda bu ayrım kritiktir: nominal getiriyle çalışırsanız araç paranızın gerçekte olduğundan çok daha uzun yeteceğini söyler.
Formül
\(P\) = mevcut birikim, \(W\) = aylık çekim, \(r\) = yüzde cinsinden yıllık getiri olsun. Aylık oran \(i\), yıllık oranın bileşikten arındırılmış hâlidir — on iki kez bileşiklendiğinde tam olarak \(1+r\) veren oran:
$$i = \left(1 + \frac{r}{100}\right)^{1/12} - 1$$Çekimler her ayın sonunda yapıldığı için bakiyenin dayandığı ay sayısı \(n\), normal anüite çözümüdür:
$$n = \frac{-\ln\!\left(1 - \dfrac{P \times i}{W}\right)}{\ln(1+i)} \qquad\text{(ve } r = 0 \text{ iken } n = \frac{P}{W}\text{)}$$Sonuç, parçalar arasında hiçbir yuvarlama taşınmadan ikiye ayrılır: \(Y=\lfloor n/12 \rfloor\) yıl ve \(M = n - 12Y\) ay, bir ondalık basamakla gösterilir. Tablonun her satırı ise aynı ilişkiyi tersine çevirir — \(P\) tutarını \(N\) ayda tam olarak tüketen ödeme:
$$\text{ödeme}(N) = \frac{P \times i}{1 - (1+i)^{-N}}$$
Örnek hesaplama
Birikim \(P = \$400{,}000\), aylık çekim \(W = \$3{,}000\), getiri \(r = 5\%\).
Önce aylık oran ve dokunulmamış bakiyenin bir aylık getirisi:
$$i = 1.05^{1/12} - 1 = 0.0040741238$$ $$P \times i = \$400{,}000 \times 0.0040741238 = \$1{,}629.65$$\(\$3{,}000\)'lık çekim \(\$1{,}629.65\)'ten büyük olduğu için bakiye gerçekten azalır; ayrıca \(P > W\) olduğundan para bir aydan uzun dayanır. Ömrü:
$$\frac{P \times i}{W} = \frac{1{,}629.65}{3{,}000} = 0.5432165$$ $$n = \frac{-\ln(1 - 0.5432165)}{\ln(1.0040741238)} = \frac{0.78354575}{0.0040658470} = 192.714 \text{ ay}$$Bu da \(Y = \lfloor 192.714/12 \rfloor = 16\) yıl ve \(M = 192.714 - 192 = 0.7\) ay olarak ayrışır — 16 yıl ve 0.7 ay. \(Y = 16\) değeri 5 yıllık adım bandına düştüğü için tablo 5 yıllık satırlarla ilerler ve \(\lfloor 16/5 \rfloor + 4 = 7\) satır gösterir. İlki şudur:
$$\text{ödeme}(60) = \frac{\$1{,}629.65}{1 - 1.0040741238^{-60}} = \frac{\$1{,}629.65}{0.216475} = \$7{,}528.16$$| Paranın dayanması istenen süre | Aylık çekim |
|---|---|
| 5 yıl | $7,528.16 |
| 10 yıl | $4,220.94 |
| 15 yıl | $3,140.08 |
| 20 yıl | $2,615.35 |
| 25 yıl | $2,312.55 |
| 30 yıl | $2,120.22 |
| 35 yıl | $1,990.51 |
İnsanları şaşırtan kurallar
Getiri bölünmez, bileşiklenir. %5'lik getiri burada ayda %0.4167 olmaz; on ikinci kuvveti 1.05 eden oran, yani %0.40741 olur. On ikiye bölseydiniz sonuç 16 yıl 0.7 ay yerine 16 yıl 3.0 ay, 5 yıllık satırda ise $7,528.16 yerine $7,548.49 çıkardı — hep sizi rahatlatan yönde, kabaca iki aylık emeklilik geliri kadar.
“Süresiz” kararını tek bir sent verir ve bu kontrol her şeyden önce yapılır. Çekim tutarınız mevcut bakiyenin bir aylık getirisinden küçük veya ona eşitse araç bu tutarı sonsuza dek çekebileceğinizi bildirir ve tablo göstermez. %6 getiriyle $600,000'da bir aylık getiri $2,920.53'tür: $2,920.53 çekmek “süresiz” sonucunu verir, $2,920.54 çekmek ise 26 satırlık bir tabloyla birlikte 216 yıl 6.8 ay. Eşik, ekranda yuvarlanmış olarak gördüğünüz $2,921 değerini değil, tam rakamı kullanır.
“Bir aydan az” bir hesap değil, bir karşılaştırmadır. Birikiminiz bir aylık çekim tutarına eşit ya da ondan küçükse yalnızca bu mesajı görürsünüz — aritmetik aksini söylese bile. %6 getiriyle $600,000 birikim ve $600,000 aylık çekim aslında 1.005 ay dayanırdı, ama ekranda “bir aydan az” yazar; birikime bir dolar eklerseniz ay sayısını ve tabloyu görürsünüz. Birikime 0 girmek de aynı yere düşer.
Tablo sabit bir 5–35 yıl ızgarası değildir. Hem satır aralığı hem satır sayısı, paranızın kaç tam yıl dayandığına göre dört banda ayrılır:
| Sonucunuz | Satır aralığı | Gösterilen satır |
|---|---|---|
| 0–5 yıl | 1 yıl | \(\lfloor Y/1 \rfloor + 5\) |
| 6–10 yıl | 2 yıl | \(\lfloor Y/2 \rfloor + 5\) |
| 11–30 yıl | 5 yıl | \(\lfloor Y/5 \rfloor + 4\) |
| 30 yıl üzeri | 10 yıl | \(\lfloor Y/10 \rfloor + 5\) |
Bunun bir sonucu hata gibi görünür ama değildir: 10 yılda tablo 20 yıla kadar uzanan 10 satır gösterirken, 11 yılda 30 yılda biten 6 satır gösterir. Para uzadıkça tablo kısalır.
Tablo tam tersi soruyu yanıtlar. Satırlar bakiyenizin projeksiyonu değildir. Her satır şunu söyler: aynı başlangıç bakiyesinin o kadar yıl dayanmasını isteseydiniz aylık ne kadar çekebilirdiniz. Satırların kendi sonucunuzu aşmasının nedeni budur — yukarıdaki örnekte para 16 yıl dayanıyor, tablo yine de 20, 25, 30 ve 35'i listeliyor.
Aylar hiçbir zaman yıla yuvarlanmaz. İki parça ayrı ayrı hesaplandığı için araç, 2 yıl demek yerine gönül rahatlığıyla “1 yıl ve 12.0 ay” yazabilir — örneğin getirisiz şekilde ayda $1,000 çekilen $23,950'de olduğu gibi.
Hesapta kuruşlar, cümlede tam sayılar geçerlidir. $1,234.56'lık bir çekim başlıkta $1,235 olarak yansıtılır, ama hesabın tamamı $1,234.56 ile yapılır. %1 getiriyle $600,000'dan bu 51 yıl 10.4 ay eder; yuvarlanmış $1,235 kullanılsaydı 10.1 ay çıkardı. Girdilerinizi yazmadan önce yuvarlamayın.
Çok negatif getiriler $0.00 satırları üretir. Yılda −%99'da bakiye, hiçbir çekimin eritemeyeceği hızda buharlaşır; bu yüzden uzun vadeli tablo satırları sıfıra yuvarlanır. O satırlar bozuk değil, dürüsttür.
Sık sorulan sorular
Enflasyonu veya vergiyi hesaba katıyor mu?
Hayır. Çekim tutarı tüm dönem boyunca sabit tutulur ve getiri brüt uygulanır. Bugünkü parayla düşünmek için enflasyondan arındırılmış bir getiri girin; vergi içinse, vergi ertelemeli hesaplardan çıkan paranın beklenen vergi yükünü karşılayacak şekilde çekim tutarını yükseltin. (Türkiye'de mevduat, fon ve BES çıkışlarındaki stopaj oranları farklıdır; kendi durumunuza uygun oranı siz eklemelisiniz.)
Hangi getiriyi girmeliyim?
Birikim döneminde kazandığınızı değil, para çekme dönemindeki portföyünüzün kazanması muhtemel olanı. Dengeli bir emeklilik portföyü için genellikle nominal %4–6 varsayılır. Rakam efektif yıllık olduğundan, %6 girmek bakiyenin on iki ayda tam olarak %6 büyümesi demektir — on iki kez %0.5 değil.
Neden paramın sonsuza dek yeteceğini söylüyor?
Çünkü çekiminiz bakiyenin bir aylık getirisine eşit ya da ondan küçüktür; dolayısıyla bakiye hiç azalmaz. Bu eşik, girdiğiniz tutarın bir aylık getirisidir — bakiyeniz ya da varsaydığınız oran değişir değişmez kayar. Bu yüzden onu bir garanti değil, bıçak sırtı bir denge noktası olarak görün.
%0 getiri doğru işleniyor mu?
Evet, hem de yaklaşık olarak değil, tam olarak. %0'da yanıt basitçe birikimin çekime bölümüdür: ayda $1,000 çekimle $23,000, 23.0 ay olarak raporlanır.
Sonucum neden “ay”dan “yıl ve ay”a geçti?
Başlık 23 ay dâhil olmak üzere o noktaya kadar düz ay cinsinden kalır, üstünde yıl biçimine geçer. Yani 23.0 ay olarak yazılır, 23.1 ise 1 yıl ve 11.1 ay olarak.