Kar Yükü Hesaplama Aracı Nedir?
Kar yükü hesaplama aracı, biriken karın bir çatıya veya yüzeye uyguladığı ağırlığı tahmin eder; bu değer metrekare başına kilonewton (kN/m²), pascal (Pa = N/m²) veya feetkare başına pound (psf) cinsinden bir basınç olarak ifade edilir. Kar yükünü bilmek; mühendislerin, müteahhitlerin ve ev sahiplerinin bir yapının kış karını güvenle taşıyıp taşıyamayacağını değerlendirmesine yardımcı olur. Burada gösterilen ASCE 7 yöntemi ABD tasarım standardına dayanır; derinlik × yoğunluk yöntemi ise her yerde geçerli olan fiziksel bir tahmindir. Türkiye'de yapı tasarımı için TS EN 1991-1-3 (Eurocode) ve ilgili Türk standartları esas alınır, dolayısıyla yerel kurallar farklılık gösterebilir.
Nasıl Kullanılır?
Bir yöntem seçin. Sahada hızlı bir tahmin için Kar Derinliği × Yoğunluk seçeneğini işaretleyin ve ölçülen kar derinliğini metre cinsinden, tahmini yoğunluğu da girin (taze kar ≈ 50–100 kg/m³, oturmuş kar ≈ 200–300 kg/m³, ıslak/sıkışmış kar ≈ 400+ kg/m³). Standarda dayalı bir tasarım değeri için ASCE 7 Düz Çatı Yükü seçeneğini kullanın ve zemin kar yükü pg ile standarttaki maruziyet (Ce), termal (Ct) ve önem (I) faktörlerini girin.
Formüllerin Açıklaması
Fizik yöntemi basıncı \(p = \rho \cdot h \cdot g\) formülüyle hesaplar; burada ρ yoğunluk, h derinlik ve g = 9,81 m/s²'dir. Bu, yükü pascal cinsinden verir; biz ayrıca kN/m² ve psf birimlerine de çeviririz. ASCE 7 düz çatı yükü ise $$p_f = 0{,}7 \cdot C_e \cdot C_t \cdot I \cdot p_g$$ şeklindedir. 0,7 katsayısı, düz çatı yüklerinin genellikle zemin kar yüklerinden daha düşük olmasını dikkate alır.
Çözümlü Örnek
Diyelim ki kar 0,5 m derinlikte ve 200 kg/m³ yoğunlukta olsun. $$\text{Yük} = 0{,}5 \times 200 \times 9{,}81 = 981\ \text{Pa} = 0{,}981\ \text{kN/m}^2 \approx 20{,}49\ \text{psf}$$ ASCE 7 yöntemiyle pg = 1,5 kN/m², Ce = 1,0, Ct = 1,0, I = 1,0 alındığında: $$p_f = 0{,}7 \times 1{,}0 \times 1{,}0 \times 1{,}0 \times 1{,}5 = 1{,}05\ \text{kN/m}^2$$
Sıkça Sorulan Sorular
Hangi yoğunluğu kullanmalıyım? Hafif taze kar için 50–100 kg/m³, oturmuş kar için 200–300 ve ıslak veya sıkışmış kar ile buz için 400+ değerlerini kullanın.
Tipik Ce, Ct ve I değerleri nelerdir? Ce, maruziyete bağlı olarak ≈ 0,9–1,2; ısıtılan binalar için Ct ≈ 1,0 ve risk kategorisine göre I ≈ 0,8–1,2 olur. Kesin değerleri ASCE 7'den teyit edin.
Bu hesap yığılma veya eğimi dikkate alır mı? Hayır. Yalnızca temel dengeli/düz çatı yükünü verir; kayma, rüzgârla yığılma ve dengesiz yükler için ASCE 7'nin ek hükümleri gereklidir.