Bu hesaplayıcı ne işe yarar?
Gün Işığı Süresi Hesaplama aracı, bir konumun belirli bir tarihte kaç saat gün ışığı aldığını yalnızca enlemine ve yılın gününe dayanarak tahmin eder. Evrensel bir astronomik modeldir; Dünya'nın her yerinde çalışır ve saat dilimine ya da ülkeye bağlı değildir. Sonuç, geometrik gündüz uzunluğudur (Güneş'in merkezinin doğuşundan batışına kadar) ve atmosferik kırılma ya da Güneş'in görünür boyutu için herhangi bir düzeltme içermez.
Nasıl kullanılır?
Enlemi derece cinsinden girin (Kuzey Yarımküre için pozitif, Güney Yarımküre için negatif) ve yılın gününü \(N\) belirtin; burada 1 Ocak 1, 31 Aralık ise 365'tir. Hesaplayıcı gün ışığı süresini hem ondalık saat hem de saat-dakika biçiminde verir; ayrıca gece süresini ve o tarihteki Güneş deklinasyonunu da gösterir.
Formülün açıklaması
Önce Güneş'in deklinasyonu bulunur: $$\delta = 23{,}45\sin\left(\frac{360}{365}(284+N)\right)$$ derece. Bu değer, Haziran gündönümünde yaklaşık +23,45°, Aralık gündönümünde ise −23,45° arasında salınır. Gün doğumunun saat açısı \(H\) şu eşitliği sağlar: $$\cos(H) = -\tan(\phi)\tan(\delta)$$ Güneş 24 saatte 360° kat ettiği için, tam gün ışığı yayı (\(2H\)) şu şekilde saate dönüşür: $$D = \frac{24}{\pi}\arccos(-\tan\phi\,\tan\delta)$$ Kutuplara yakın bölgelerde kosinüs ±1'i aşabilir; bu da 24 saat (yaz gecesi/gece güneşi) ya da 0 saat (kutup gecesi) anlamına gelir.
Örnek hesaplama
40°K enleminde yaz gündönümünde (\(N = 172\)): \(\delta \approx 23{,}45°\). Buradan $$-\tan(40°)\cdot\tan(23{,}45°) \approx -0{,}8391\cdot 0{,}4337 \approx -0{,}3639,\quad \arccos(-0{,}3639) \approx 1{,}9437\ \text{radyan}$$ dolayısıyla $$D = \frac{24}{\pi}\cdot 1{,}9437 \approx 14{,}85\ \text{saat}$$ gün ışığı elde edilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Neden hava durumu uygulamamla tam olarak uyuşmuyor? Uygulamalar atmosferik kırılmayı hesaba katar ve gün doğuşunu Güneş'in üst kenarının ufka değdiği an olarak tanımlar; bu da yaklaşık 5–10 dakika ekler. Buradaki değer ise saf geometrik, yani Güneş'in merkezine dayalı gündüz uzunluğudur.
Hangi enlem aralığı geçerlidir? Yaklaşık −66,5° ile +66,5° arasında her zaman 0 ile 24 arasında bir değer elde edersiniz. Kutup dairelerinin ötesinde sonuç 0 veya 24 saatte sabitlenir.
Belirli bir tarih için yılın günü nasıl bulunur? 1 Ocak'tan itibaren günleri sayın. Örneğin, artık olmayan bir yılda 21 Haziran ≈ 172. gündür.
