Su Soğutma Hesaplama Aracı nedir?
Bu araç, bir sıvı soğutma devresinin ne kadar ısı atabileceğini temel ısı transferi denklemi olan \(Q = \dot{m} \cdot c \cdot \Delta T\) ile belirler. PC su soğutma sistemlerinde, endüstriyel soğutuculardan (chiller), lazer soğutmada, motor su ceketlerinde ve pompayla dolaşan bir akışkanın ısıyı uzaklaştırdığı her kapalı devrede yaygın olarak kullanılır. Sonuç hem watt hem de kilowatt cinsinden verilir.
Nasıl kullanılır?
Soğutucu akışkanın debisini dakikadaki litre cinsinden, çıkış ile giriş arasındaki sıcaklık artışını (\(\Delta T\)) °C cinsinden, akışkanın yoğunluğunu (su ≈ 1000 kg/m³) ve özgül ısısını (su ≈ 4186 J/kg·°C) girin. Araç, hacimsel debiyi kütlesel debiye çevirir ve bunu özgül ısı ile sıcaklık farkıyla çarparak atılan ısıyı verir.
Formül açıklaması
Kütlesel debi \(\dot{m}\) (kg/s), hacimsel debinin 1000'e (L→m³) ve 60'a (dk→s) bölünüp yoğunlukla çarpılmasıyla bulunur.
$$\dot{m} = \frac{\text{flow (L/min)}}{1000 \times 60} \cdot \rho$$\(\dot{m}\) değerini özgül ısı \(c\) ve sıcaklık değişimi \(\Delta T\) ile çarptığınızda, akışkanın uzaklaştırdığı ısı enerjisinin hızı olan \(Q\) watt cinsinden elde edilir.
$$Q = \dot{m} \cdot c \cdot \Delta T$$Hem daha yüksek bir debi hem de daha büyük bir sıcaklık artışı, atılan ısıyı artırır.
Örnek hesap
Bir devre, 10 °C'lik sıcaklık artışıyla 2 L/dk debide su dolaştırıyor. Kütlesel debi:
$$\dot{m} = (2 \div 1000 \div 60) \times 1000 = 0{,}03333 \ \text{kg/s}$$$$Q = 0{,}03333 \times 4186 \times 10 \approx \textbf{1395 W (1,4 kW)}$$Debiyi iki katına çıkarıp 4 L/dk yaparsanız atılan ısı da yaklaşık 2790 W'a iki katlanır.
Yaygın Soğutucuların Yoğunluğu ve Özgül Isısı
Döngünüz saf su değilse bu değerleri yoğunluk ve özgül ısı alanlarına girin. Aşağıdaki rakamlar yaklaşık 20–25 °C için tipik değerlerdir. Glikol karışımları kütlesel derişim olarak verilmiştir ve yaklaşıktır.
| Soğutucu | Yoğunluk (kg/m³) | Özgül ısı (J/kg·°C) |
|---|---|---|
| Saf su | ≈ 998–1000 | ≈ 4182–4186 |
| %25 propilen glikol / su | ≈ 1015–1020 | ≈ 3900–4000 |
| %50 propilen glikol / su | ≈ 1030–1040 | ≈ 3500 |
| %30 etilen glikol / su | ≈ 1035–1040 | ≈ 3700 |
| %50 etilen glikol / su | ≈ 1065–1070 | ≈ 3300 |
| Mineral / trafo yağı (karşılaştırma için) | ≈ 850–890 | ≈ 1800–2000 |
Değerler sıcaklıkla ve glikol derişimiyle değişir; katkı paketleri de bunları hafifçe kaydırır. Kesin akışkanınız ve çalışma sıcaklığınız için her zaman üreticinin teknik veri föyünü kontrol edin. Glikol karışımlarının litre başına suya göre daha az ısı taşıdığını unutmayın; dolayısıyla aynı debi ve ΔT, daha az güç uzaklaştırır.
Farklı Debilerde ve Sıcaklık Artışlarında Isı Uzaklaştırma
Tablo ρ = 1000 kg/m³ ve c = 4186 J/kg·°C değerlerine sahip su içindir. Her değer \(Q = \frac{\text{L/dk}}{60} \times 4186 \times \Delta T\) formülüyle hesaplanır; bu da yaklaşık 69,77 W per (L/dk·°C) değerine denktir. Sonuçlar en yakın wata yuvarlanmıştır.
| Debi (L/dk) | ΔT = 2 °C (W) | ΔT = 5 °C (W) | ΔT = 10 °C (W) |
|---|---|---|---|
| 1 | 140 | 349 | 698 |
| 2 | 279 | 698 | 1395 |
| 4 | 558 | 1395 | 2791 |
| 8 | 1116 | 2791 | 5581 |
2 L/dk ve 10 °C için çalışılmış kontrol: \(\dot{m} = \frac{2}{60} \times 1000 / 1000 = 0.03333\) kg/s, dolayısıyla \(Q = 0.03333 \times 4186 \times 10 \approx 1395\) W. Q doğrusal ölçeklenir: debiyi veya sıcaklık artışını iki katına çıkarmak, uzaklaştırılan ısıyı da iki katına çıkarır. Aynı ısı yükünü daha küçük bir ΔT ile karşılamak, orantılı olarak daha fazla debi gerektirir.
Isı ve Debi için Birim Dönüşümleri
| Büyüklük | Eşdeğeri |
|---|---|
| 1 W | 3.412 BTU/sa |
| 1 kW | 3412 BTU/sa |
| 1 soğutma tonu | 3.517 kW = 12,000 BTU/sa |
| 1 US GPM | 3.785 L/dk |
| 1 L/dk | 0.264 US GPM |
| 1 m³/sa | 16.67 L/dk |
| 1 kcal/sa | 1.163 W |
Örnek: 1395 W'lık bir sonuç, yaklaşık \(1395 \times 3.412 \approx 4760\) BTU/sa'ya veya yaklaşık 0.40 soğutma tonuna eşittir. Buradaki GPM, dakika başına ABD galonu anlamına gelir.
Sıkça Sorulan Sorular
Hangi yoğunluk ve özgül ısı değerlerini kullanmalıyım? Oda sıcaklığına yakın saf su için: 1000 kg/m³ ve 4186 J/kg·°C. Su/glikol karışımının özgül ısısı daha düşük (~3300–3800 J/kg·°C), yoğunluğu ise biraz daha yüksektir.
\(\Delta T\) giriş mi yoksa çıkış sıcaklığı mı? \(\Delta T\), fark anlamına gelir (çıkış eksi giriş) — yani soğutucu akışkanın ısı kaynağından geçerken kazandığı sıcaklıktır.
BTU/saat'e nasıl çeviririm? Watt cinsinden sonucu 3,412 ile çarpın.