Công cụ tính sức chở của thuyền là gì?
Công cụ này giúp ước tính số người tối đa mà một chiếc thuyền giải trí cỡ nhỏ có thể chở an toàn. Công cụ dùng quy tắc kinh nghiệm được trích dẫn rộng rãi của Cảnh sát biển Hoa Kỳ (US Coast Guard) dành cho thuyền một thân (monohull) dài dưới 20 feet. Đây là hướng dẫn áp dụng cho vùng nước của Hoa Kỳ, nên quy định tại Việt Nam có thể khác. Dù vậy, bảng thông số sức chở do nhà sản xuất gắn trên thuyền luôn được ưu tiên hơn kết quả tính toán. Thuyền không phải loại một thân hoặc dài trên 20 feet sẽ theo những quy tắc khác.
Cách sử dụng
Chọn đơn vị là feet hoặc mét, sau đó nhập tổng chiều dài thuyền và chiều rộng thân thuyền (đoạn rộng nhất). Công cụ sẽ đổi số liệu hệ mét sang feet, tính diện tích sàn, chia cho 15 rồi làm tròn xuống thành số người nguyên.
Giải thích công thức
Gọi \(L\) là chiều dài tính bằng feet và \(B\) là chiều rộng tính bằng feet:
$$\text{Persons} = \left\lfloor \frac{L \times B}{15} \right\rfloor$$Kết quả giả định trung bình mỗi người nặng 150 lb, nên tổng trọng lượng người là \(\text{Persons} \times 150\) lb. Việc làm tròn xuống giúp ước tính nghiêng về phía an toàn.
Ví dụ minh họa
Một chiếc thuyền dài 16 ft, rộng 6 ft:
$$\frac{16 \times 6}{15} = \frac{96}{15} = 6.4 \Rightarrow 6\ \text{persons}$$Tổng trọng lượng người là \(6 \times 150 = 900\) lb.
Ước tính sức chứa cho các kích cỡ thuyền thông dụng
Bảng này áp dụng quy tắc kinh nghiệm của Tuần duyên Hoa Kỳ (US Coast Guard), \(\text{Số người} = \lfloor L \times B \div 15 \rfloor\), với trọng lượng tính là 150 lb mỗi người. Chiều dài và chiều rộng tính bằng feet. Quy tắc này chỉ là ước tính cho thuyền một thân (monohull) nhỏ. Bảng dữ liệu sức chứa (capacity plate) gắn trên thuyền, nếu có, luôn được ưu tiên hơn.
| Chiều dài × Chiều rộng (ft) | Diện tích boong L×B (ft²) | L×B ÷ 15 (thô) | Số người (làm tròn xuống) | Trọng lượng ở 150 lb/người (lb) |
|---|---|---|---|---|
| 12 × 5 | 60 | 4.00 | 4 | 600 |
| 14 × 5.5 | 77 | 5.13 | 5 | 750 |
| 16 × 6 | 96 | 6.40 | 6 | 900 |
| 18 × 7 | 126 | 8.40 | 8 | 1,200 |
| 19 × 7.5 | 142.5 | 9.50 | 9 | 1,350 |
Ví dụ: với thuyền 16 ft × 6 ft, \(\frac{16 \times 6}{15} = \frac{96}{15} = 6.4\), làm tròn xuống còn 6 người. Trọng lượng là \(6 \times 150 = 900\) lb. Kết quả luôn được làm tròn xuống, không bao giờ làm tròn lên, nên một chỗ ngồi lẻ không được tính.
Chuyển đổi kích thước thuyền từ hệ mét sang feet
Quy tắc kinh nghiệm được định nghĩa theo đơn vị feet. Kích thước theo hệ mét được chuyển đổi với 1 m = 3.28084 ft. Diện tích được chuyển đổi với 1 m² = 10.7639 ft².
| Chiều dài (m) | Chiều dài (ft) |
|---|---|
| 3.5 | 11.48 |
| 4 | 13.12 |
| 5 | 16.40 |
| 5.5 | 18.04 |
| 6 | 19.69 |
| Chiều rộng (m) | Chiều rộng (ft) |
|---|---|
| 1.5 | 4.92 |
| 1.8 | 5.91 |
| 2 | 6.56 |
| 2.4 | 7.87 |
Ví dụ minh họa: một chiếc thuyền dài 5 m và rộng 2 m có diện tích boong là \(5 \times 2 = 10\) m², tức là \(10 \times 10.7639 = 107.639\) ft². Khi đó \(\frac{107.639}{15} \approx 7.18\), làm tròn xuống còn 7 người.
Các thuật ngữ về thuyền dùng trong phép tính
- Tổng chiều dài (LOA): chiều dài thân thuyền đo từ điểm nhô ra phía trước nhất của mũi thuyền đến điểm phía sau nhất của đuôi thuyền. Động cơ máy ngoài, giá đỡ và các phụ kiện tương tự thường không được tính. Hãy dùng chiều dài thân thuyền.
- Chiều rộng (Beam): bề ngang của thuyền tại điểm rộng nhất, đo qua thân thuyền từ mạn này sang mạn kia.
- Thuyền một thân (Monohull): thuyền chỉ có một thân, khác với thuyền hai thân (catamaran) hoặc ba thân (trimaran). Quy tắc kinh nghiệm dành cho thuyền máy một thân nhỏ và không đáng tin cậy đối với thuyền nhiều thân, thuyền phao (pontoon) hoặc thuyền buồm.
- Bảng dữ liệu sức chứa (Tuần duyên Hoa Kỳ): nhãn bắt buộc tại Hoa Kỳ đối với hầu hết thuyền một thân dưới 20 ft, có các ngoại lệ như thuyền buồm, xuồng ca nô, thuyền kayak và thuyền bơm hơi. Nhãn ghi số người tối đa, trọng lượng tải tối đa và, đối với thuyền có động cơ, công suất mã lực tối đa. Đây là quy định của Hoa Kỳ. Các quốc gia khác dùng tiêu chuẩn riêng, chẳng hạn chỉ thị EU về tàu giải trí (Recreational Craft Directive) và xếp hạng ISO 6185 và ISO 12217.
- Sức chứa theo số người so với sức chứa theo trọng lượng: sức chứa theo số người là số người được coi là an toàn. Sức chứa theo trọng lượng là tổng tải trọng của người, động cơ, nhiên liệu và thiết bị. Máy tính này giả định 150 lb mỗi người. Hành khách nặng hơn hoặc thêm thiết bị sẽ làm giảm số người an toàn.
- Diện tích boong: chiều dài × chiều rộng, tính bằng ft² (hoặc m²). Đây là phép xấp xỉ hình chữ nhật đơn giản, vì thân tàu thực tế thu hẹp ở mũi, nên diện tích sử dụng thực tế nhỏ hơn.
- Cách đo chiều dài và chiều rộng theo quy tắc này: dùng chiều dài tính bằng feet và chiều rộng lớn nhất tính bằng feet. Với dữ liệu nhập theo hệ mét, trước tiên hãy đổi bằng 1 m = 3.28084 ft. Sau đó nhân hai giá trị, chia cho 15 và làm tròn xuống thành số người nguyên.
Đây chỉ là thông tin chung. Luôn tuân theo bảng dữ liệu sức chứa của nhà sản xuất và quy định địa phương về hoạt động thuyền, đồng thời giảm tải khi biển động hoặc thời tiết xấu.
Câu hỏi thường gặp
Công cụ này có thay thế được bảng thông số sức chở không?
Không. Bảng thông số trên thuyền thể hiện giới hạn đã được kiểm định về trọng lượng, số người và công suất động cơ. Tuyệt đối không được vượt quá các giới hạn đó.
Khi sóng to gió lớn có nên chở ít người hơn không?
Có. Nếu thời tiết xấu, mang nhiều đồ nặng hoặc hành khách nặng cân hơn mức trung bình, bạn nên chở ít người hơn con số mà công thức đưa ra.
Công thức này có dùng được cho thuyền phao (pontoon) hoặc tàu lớn không?
Công thức chỉ dành cho thuyền một thân cỡ nhỏ dưới 20 ft. Thuyền phao, thuyền hai thân (catamaran) và các tàu lớn hơn áp dụng tiêu chí tính sức chở khác.