Demurrage và detention là gì?
Demurrage (phí lưu container tại bãi) là khoản phí hãng tàu hoặc cảng/bãi thu khi container hàng nằm trong cảng hoặc bãi quá thời gian miễn phí cho phép. Detention (phí lưu vỏ container) là khoản phí thu khi container đã được kéo ra khỏi bãi nhưng không được trả vỏ rỗng về đúng hạn miễn phí. Cả hai đều tính theo từng container, từng ngày, và có thể tăng rất nhanh nếu lô hàng bị chậm trễ. Trong thực tế tại Việt Nam, hai loại phí này thường được gọi chung là phí DEM/DET.
Cách sử dụng máy tính này
Nhập số lượng container. Với demurrage, hãy nhập số ngày container nằm trong bãi, số ngày miễn phí và đơn giá mỗi ngày. Với detention, hãy nhập số ngày từ lúc container ra khỏi bãi (gate-out) đến lúc trả vỏ rỗng, số ngày miễn phí và đơn giá detention mỗi ngày. Máy tính sẽ trả về số ngày tính phí, từng khoản phí, tổng chi phí và chi phí trên mỗi container. Bạn nên kiểm tra biểu phí của hãng tàu để biết cách tính ngày miễn phí và các ngày cuối tuần.
Giải thích công thức
Mỗi khoản phí chỉ áp dụng cho số ngày vượt quá thời gian miễn phí, vì vậy giá trị âm được đưa về 0:
$$\text{Total} = N \times \left[\max(0, D_p - F_p) \times R_d + \max(0, D_o - F_o) \times R_t\right]$$Trong đó \(N\) = số container, \(D_p\) = số ngày container ở trong bãi, \(F_p\) = số ngày miễn phí demurrage, \(R_d\) = đơn giá demurrage mỗi ngày, \(D_o\) = số ngày container ở ngoài bãi, \(F_o\) = số ngày miễn phí detention và \(R_t\) = đơn giá detention mỗi ngày. Đây là mô hình đơn giá cố định; với biểu phí tăng dần theo bậc, bạn cần tính riêng từng bậc.
Ví dụ minh họa
Hai container nằm trong bãi 8 ngày, với 5 ngày miễn phí và đơn giá 150 mỗi ngày; sau đó container ở ngoài 10 ngày, với 4 ngày miễn phí và đơn giá 100 mỗi ngày.
$$\text{Demurrage} = 2 \times (8 - 5) \times 150 = 900$$$$\text{Detention} = 2 \times (10 - 4) \times 100 = 1200$$$$\text{Total} = 900 + 1200 = 2100$$Như vậy mỗi container phải chịu 1,050.
So sánh chi phí theo các kịch bản chậm trễ thường gặp
Bảng dưới đây dùng các đầu vào mang tính minh họa, không phải mức giá cước thực tế. Mức phí thực tế, số ngày miễn phí và quy tắc đếm ngày khác nhau tùy theo hãng tàu, bến container, cảng và quốc gia, vì vậy luôn kiểm tra biểu cước hoặc hợp đồng của bạn. Giả định: 4 container, 5 ngày miễn phí lưu bãi (demurrage) tại bến với mức 100 $ mỗi container mỗi ngày, và 4 ngày miễn phí lưu container ngoài bến (detention) với mức 80 $ mỗi container mỗi ngày. Áp dụng một mức giá cố định, không chia bậc.
| Kịch bản | Số ngày tại bến / số ngày ngoài bến | Số ngày tính phí demurrage / số ngày tính phí detention | Demurrage (4 container) | Detention (4 container) | Tổng cộng | Chi phí mỗi container |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Không chậm trễ (trong thời gian miễn phí) | 5 / 4 | 0 / 0 | $0 | $0 | $0 | $0 |
| Quá 2 ngày ở cả hai giai đoạn | 7 / 6 | 2 / 2 | $800 | $640 | $1,440 | $360 |
| Quá 5 ngày ở cả hai giai đoạn | 10 / 9 | 5 / 5 | $2,000 | $1,600 | $3,600 | $900 |
| Quá 10 ngày ở cả hai giai đoạn | 15 / 14 | 10 / 10 | $4,000 | $3,200 | $7,200 | $1,800 |
Kiểm tra chi tiết cho kịch bản 5 ngày: \(D_d = 10 - 5 = 5\) và \(D_t = 9 - 4 = 5\). Khi đó \(4 \times (5 \times 100 + 5 \times 80) = 4 \times 900 = 3{,}600\). Với mức giá cố định, chi phí tăng tuyến tính theo mỗi ngày phát sinh thêm. Biểu cước thực tế thường tăng dần theo bậc, nên chi phí thực tế có thể tăng nhanh hơn.
Thuật ngữ chính: thời gian miễn phí, phí lưu container theo ngày, rút container khỏi cổng và thời gian lưu bãi
| Thuật ngữ | Định nghĩa | Đầu vào của máy tính bị ảnh hưởng |
|---|---|---|
| Thời gian miễn phí (Free time) | Khoảng thời gian container được phép lưu tại bến hoặc bên ngoài bến trước khi bắt đầu tính phí. Thời gian này được quy định riêng cho demurrage và cho detention. | Số ngày miễn phí demurrage, Số ngày miễn phí detention |
| Demurrage (phí lưu bãi) | Khoản phí đối với container đã có hàng nhưng lưu tại cảng hoặc bến vượt quá thời gian miễn phí. | Số ngày tại bến, Mức phí demurrage |
| Detention (phí lưu container ngoài bến) | Khoản phí đối với container được giữ ngoài bến (ví dụ tại kho của bạn) vượt quá thời gian miễn phí, cho đến khi container được trả lại. | Số ngày ngoài bến, Mức phí detention |
| Per diem (phí theo ngày) | Từ Latinh nghĩa là "mỗi ngày". Đây là mức phí theo ngày cho mỗi container, và từ này thường được dùng riêng cho detention. Một số hãng tàu dùng từ này cho mọi khoản phí tính theo ngày. | Mức phí demurrage, Mức phí detention |
| Gate-in / gate-out (cổng vào / cổng ra) | Gate-out là thời điểm container rời khỏi bến, và thường đây là lúc dừng tính demurrage và bắt đầu tính detention. Gate-in là thời điểm container vào bến. | Số ngày tại bến kết thúc tại thời điểm gate-out. Số ngày ngoài bến bắt đầu tại thời điểm gate-out. |
| Trả container rỗng (Empty return) | Trả container đã rỗng hàng về depot hoặc bến được hãng tàu chỉ định. Thông thường, detention dừng tính tại thời điểm này. | Số ngày ngoài bến |
| Thời gian lưu bãi (Dwell time) | Tổng thời gian container nằm tại bến, từ khi dỡ hàng đến khi gate-out. Thời gian lưu bãi kéo dài chính là yếu tố làm phát sinh demurrage. | Số ngày tại bến |
| Ngày theo lịch so với ngày làm việc | Ngày theo lịch tính mọi ngày, kể cả cuối tuần và ngày lễ. Biểu cước theo ngày làm việc bỏ qua các ngày này. Hãy kiểm tra hợp đồng của bạn áp dụng loại nào và nhập số ngày tương ứng. | Tất cả đầu vào về số ngày và số ngày miễn phí |
| Biểu cước theo bậc / tăng dần (Tiered / escalating tariff) | Biểu cước trong đó mức phí theo ngày tăng sau các khoảng thời gian nhất định (ví dụ mức thấp cho các ngày 1-5 sau thời gian miễn phí, rồi mức cao hơn). Máy tính này chỉ áp dụng một mức phí cố định cho mỗi loại phí. Với biểu cước theo bậc, hãy tính riêng từng bậc rồi cộng các kết quả lại. | Mức phí demurrage, Mức phí detention (chỉ dùng một mức phí cố định) |
| Container | Số lượng đơn vị được giữ trong cùng điều kiện. Phí tính cho mỗi container được nhân với số lượng này. | Container |
Đây là thông tin mang tính khái quát. Thuật ngữ, quy tắc đếm ngày và mức phí khác nhau giữa các hãng tàu, bến và khu vực pháp lý, vì vậy hãy dựa vào vận đơn đường biển (bill of lading), hợp đồng dịch vụ và biểu cước đã công bố của bạn.
Câu hỏi thường gặp
Ngày miễn phí có tính cả cuối tuần không?
Tùy từng hãng tàu. Có hãng tính theo ngày dương lịch, có hãng chỉ tính ngày làm việc, nên hãy nhập số ngày đúng theo cách tính trong biểu phí của bạn.
Demurrage và detention có bị tính chồng lên nhau không?
Không. Demurrage phát sinh khi container còn trong bãi, còn detention phát sinh sau khi container rời bãi, nên hai khoản phí được tính cho hai giai đoạn khác nhau.
Làm thế nào để tránh các khoản phí này?
Hãy làm thủ tục hải quan sớm, sắp xếp xe vận chuyển trước khi hàng đến, trả container rỗng kịp thời và thương lượng thêm thời gian miễn phí trong hợp đồng.