Máy tính độ thẩm thấu dinh dưỡng tĩnh mạch (TPN)

Máy tính độ thẩm thấu dinh dưỡng tĩnh mạch (TPN)

Phổ biến AI Skill PRO

Nhập phép tính

Công thức

Độ thẩm thấu=5×Dextrose (g/L)+10×Acid amin (g/L)+1.5×Lipid (g/L)+2(Na (mEq/L)+K (mEq/L))+1.4×Ca (mEq/L)+1×Mg (mEq/L)\text{Độ thẩm thấu} = 5\times\text{Dextrose (g/L)} + 10\times\text{Acid amin (g/L)} + 1.5\times\text{Lipid (g/L)} + 2\left(\text{Na (mEq/L)} + \text{K (mEq/L)}\right) + 1.4\times\text{Ca (mEq/L)} + 1\times\text{Mg (mEq/L)}
Thống kê sử dụng

Quảng cáo

Kết quả

Độ thẩm thấu TPN ước tính
1.294,3
mOsm/L
Trên khoảng 900 mOsm/L: thường cần đường truyền tĩnh mạch trung tâm (tuân theo phác đồ tại cơ sở).
Thành phần Đóng góp (mOsm/L)
Dextrose (5 mOsm/g) 750
Acid amin (10 mOsm/g) 400
Lipid (1,5 mOsm/g) 0
Điện giải 144,3

Chỉ mang tính tham khảo — liều thực tế phải theo chỉ định của bác sĩ/dược sĩ.

Báo lỗi nội dung trang này

Độ thẩm thấu của TPN là gì?

Dinh dưỡng tĩnh mạch toàn phần (TPN) là hỗn hợp vô trùng gồm dextrose, acid amin, nhũ dịch lipid, điện giải và các thành phần bổ sung khác, được truyền qua đường tĩnh mạch. Độ thẩm thấu, tức số osmol chất tan trong mỗi lít dung dịch, quyết định mức độ gây kích ứng tĩnh mạch của dịch truyền. Công cụ này ước tính độ thẩm thấu dựa trên nồng độ mỗi thành phần trong một lít dịch. Đây chỉ là con số ước tính tại giường bệnh, không thay thế phần mềm pha chế của khoa Dược hay đánh giá lâm sàng của bác sĩ.

Túi truyền tĩnh mạch với các phần màu sắc đại diện cho dextrose, axit amin, lipid và chất điện giải, cộng lại thành độ thẩm thấu tổng
Mỗi thành phần của dinh dưỡng tĩnh mạch toàn phần đều góp phần riêng vào độ thẩm thấu tổng.

Cách sử dụng máy tính

Nhập nồng độ dextrose, acid amin và lipid theo gam trên lít, cùng natri, kali, canxi và magie theo mEq trên lít. Nếu y lệnh được ghi cho cả túi dịch, hãy chia từng lượng cho thể tích cuối cùng (tính bằng lít) trước khi nhập. Công cụ sẽ trả về tổng mOsm/L, bảng phân tích theo từng nguồn và ghi chú cho biết giá trị có nằm trong ngưỡng ngoại vi thường được nhắc đến là khoảng 900 mOsm/L hay không.

Giải thích công thức

Mỗi thành phần được nhân với một hệ số thẩm thấu gần đúng:

$$\text{Osm} = 5D + 10A + 1.5L + 2(\text{Na} + \text{K}) + 1.4\,\text{Ca} + \text{Mg}$$

Trong đó \(D\) là dextrose tính bằng g/L (khoảng 5 mOsm mỗi gam), \(A\) là acid amin tính bằng g/L (khoảng 10 mOsm mỗi gam) và \(L\) là lipid tính bằng g/L (khoảng 1,5 mOsm mỗi gam). Natri và kali được tính 2 mOsm cho mỗi mEq vì mỗi ion đi kèm một anion; canxi gluconat tính 1,4 và magie sulfat tính 1.

Quảng cáo
So sánh đường vào tĩnh mạch ngoại vi và tĩnh mạch trung tâm với thang độ thẩm thấu từ thấp đến cao
Dung dịch có độ thẩm thấu cao thường cần truyền qua tĩnh mạch trung tâm, còn dung dịch có độ thẩm thấu thấp có thể truyền qua tĩnh mạch ngoại vi.

Ví dụ minh họa

Giả sử dịch có 100 g/L dextrose, 40 g/L acid amin, 20 g/L lipid, 40 mEq/L natri, 30 mEq/L kali, 5 mEq/L canxi và 8 mEq/L magie.

$$\text{Osm} = 500 + 400 + 30 + 80 + 60 + 7 + 8 = 1085\ \text{mOsm/L}$$

Giá trị này vượt 900 mOsm/L, nên thông thường sẽ cần truyền qua đường tĩnh mạch trung tâm.

Hệ số đóng góp thẩm thấu theo từng thành phần

Máy tính này ước tính độ thẩm thấu bằng cách cộng đóng góp xấp xỉ của từng thành phần trên mỗi lít hỗn hợp cuối cùng. Các hệ số dưới đây là những hệ số được tích hợp trong công thức.

Thành phần Đơn vị nhập Xấp xỉ mOsm trên mỗi đơn vị Cơ sở
Dextrose g/L 5 Khoảng 5 mOsm trên mỗi gam dextrose monohydrat
Acid amin g/L 10 Khoảng 10 mOsm trên mỗi gam dung dịch acid amin kết tinh
Nhũ tương lipid g/L 1.5 Các hạt lipid đóng góp ít độ thẩm thấu, nhưng glycerin trong nhũ tương đóng góp một phần
Natri mEq/L 2 1 mEq Na cùng với anion đi kèm (ví dụ clorua hoặc acetat) cho khoảng 2 mOsm
Kali mEq/L 2 1 mEq K cùng với anion đi kèm cho khoảng 2 mOsm
Canxi (dạng gluconat) mEq/L 1.4 Canxi gluconat phân ly không hoàn toàn, nên con số thấp hơn 2
Magie (dạng sulfat) mEq/L 1 Con số xấp xỉ đối với magie sulfat

Lưu ý: các hệ số này chỉ là giá trị xấp xỉ. Độ thẩm thấu thực tế thay đổi theo sản phẩm cụ thể, dạng muối, công thức acid amin, loại nhũ tương lipid, chất phụ gia và thể tích cuối cùng. Giá trị đo được hoặc phần mềm pha chế của dược viện có thể khác với ước tính này.

Diễn giải kết quả của bạn

Kết quả là ước tính nồng độ chất tan tổng cộng tính bằng mOsm/L. Để so sánh, độ thẩm thấu huyết tương bình thường khoảng 285–295 mOsm/L, vì vậy mọi công thức TPN đều ưu trương so với máu ở mức độ nào đó.

  • Khoảng 900 mOsm/L là giới hạn trên thường được nêu trong nhiều hướng dẫn đối với truyền tĩnh mạch ngoại vi.
  • Một số cơ sở y tế dùng ngưỡng thấp hơn, ví dụ khoảng 600–900 mOsm/L, tùy theo chính sách địa phương, tình trạng tĩnh mạch và thời gian dự kiến điều trị.
  • Độ thẩm thấu cao hơn có liên quan đến nguy cơ viêm tĩnh mạch và kích ứng tĩnh mạch cao hơn ở các tĩnh mạch ngoại vi nhỏ.
  • Vượt ngưỡng, thường sử dụng đường truyền tĩnh mạch trung tâm, vì dòng máu trong các tĩnh mạch trung tâm lớn pha loãng dung dịch nhanh chóng.

Quy trình khác nhau giữa các cơ sở y tế và quốc gia, và độ thẩm thấu chỉ là một yếu tố trong việc lựa chọn đường truyền (các yếu tố khác bao gồm thời gian điều trị, tình trạng đường tiếp cận tĩnh mạch và tình trạng người bệnh). Công cụ này chỉ cung cấp thông tin chung, không phải lời khuyên y tế. Quyết định về công thức và đường truyền thuộc về nhóm dược và dinh dưỡng lâm sàng.

Quảng cáo

So sánh các công thức TPN mẫu

Các công thức dưới đây chỉ mang tính minh họa, không phải y lệnh hay khuyến nghị. Mỗi tổng sử dụng \(\text{Osm} = 5D + 10A + 1.5L + 2(\text{Na}+\text{K}) + 1.4\,\text{Ca} + \text{Mg}\) và được so sánh với ngưỡng ngoại vi 900 mOsm/L.

Công thức Dextrose (g/L) Acid amin (g/L) Lipid (g/L) Na / K (mEq/L) Ca / Mg (mEq/L) Tổng (mOsm/L) So với 900 mOsm/L
A. Dextrose thấp, kiểu ngoại vi 70 30 20 35 / 20 4 / 4 799.6 Dưới ngưỡng (phạm vi ngoại vi)
B. Ranh giới 100 30 20 35 / 20 4 / 4 949.6 Vượt ngưỡng (thường dùng tĩnh mạch trung tâm)
C. Trung bình, tĩnh mạch trung tâm 150 40 30 40 / 30 5 / 8 1350 Vượt ngưỡng (tĩnh mạch trung tâm)
D. Dextrose cao, tĩnh mạch trung tâm 250 50 40 50 / 40 5 / 8 2005 Vượt xa ngưỡng (tĩnh mạch trung tâm)

Kiểm tra chi tiết công thức A: \(5(70) + 10(30) + 1.5(20) + 2(35+20) + 1.4(4) + 4 = 350 + 300 + 30 + 110 + 5.6 + 4 = 799.6\) mOsm/L.

Kiểm tra chi tiết công thức C: \(5(150) + 10(40) + 1.5(30) + 2(40+30) + 1.4(5) + 8 = 750 + 400 + 45 + 140 + 7 + 8 = 1350\) mOsm/L.

Công thức B cho thấy việc tăng dextrose từ 70 lên 100 g/L làm thêm 150 mOsm/L và đưa hỗn hợp vượt qua giới hạn ngoại vi thường được nêu. Dextrose và acid amin là các yếu tố chính làm tăng độ thẩm thấu. Các ví dụ này chỉ là ước tính, và các công thức thực tế phải được pha chế và kiểm tra bởi nhân viên dược và dinh dưỡng lâm sàng có chuyên môn.

Câu hỏi thường gặp

Đây có phải độ thẩm thấu chính xác không?

Không. Các hệ số chỉ mang tính gần đúng, giá trị thực tế còn thay đổi tùy sản phẩm sử dụng, chất bổ sung và hiện tượng chiếm thể tích.

Ngưỡng truyền ngoại vi là bao nhiêu?

Nhiều hướng dẫn nêu mức khoảng 900 mOsm/L, tuy nhiên phác đồ của từng cơ sở y tế có thể khác nhau.

Lipid có ảnh hưởng nhiều không?

Lipid đóng góp rất ít vào độ thẩm thấu so với dextrose và acid amin, vì vậy nhũ dịch lipid tương đối thân thiện với đường truyền ngoại vi.

Nguồn tham khảo

  • Parenteral Nutrition (PN) — MSD Manual Professional Edition (Merck & Co.). Peripheral PN osmolarity should be 900 mOsm/L or less (higher causes thrombophlebitis); central PN solutions are above 900 mOsm/L. · Đã kiểm tra ngày 2026-11-07
  • DEXTROSE- dextrose monohydrate injection, solution, concentrate — ICU Medical, FDA label via DailyMed (NLM), setid cb578dba-094c-4787-951d-763d12fd06e1. 10% dextrose (100 g/L) = 505 mOsmol/L, i.e. about 5 mOsm per gram of hydrous dextrose. · Đã kiểm tra ngày 2026-11-07
  • TRAVASOL (amino acids) injection — Baxter Healthcare, FDA prescribing information via DailyMed (NLM), setid 8543b5be-0f43-4891-9e56-d7c39fe839b5. Travasol 10% (100 g amino acids/L) osmolarity 998 mOsm/L, i.e. about 10 mOsm per gram of amino acids. · Đã kiểm tra ngày 2026-11-07
  • INTRALIPID- i.v. fat emulsion emulsion — Fresenius Kabi USA, FDA prescribing information via DailyMed (NLM), setid 61e025f1-a38e-4af2-9e18-13ea12977cf5. Intralipid 20% (200 g/L): osmolarity 260 mOsm/L (osmolality 350 mOsmol/kg water), i.e. 1.3-1.75 mOsm per gram of lipid. · Đã kiểm tra ngày 2026-11-07
  • POTASSIUM CHLORIDE injection, solution, concentrate — Hospira, FDA label via DailyMed (NLM), setid 559a0a8c-a8fe-40a5-b196-21f9308780ab. KCl concentrate: 2 mEq K per mL = 4 mOsmol/mL, i.e. 2 mOsm per mEq (cation plus its anion). · Đã kiểm tra ngày 2026-11-07
  • MAGNESIUM SULFATE injection, solution — Henry Schein, FDA label via DailyMed (NLM), setid 5176ed24-015e-43fe-9eb4-85098debf5f1. Magnesium sulfate 50%: 4.06 mEq/mL and 4060 mOsmol/L, i.e. 1 mOsm per mEq of magnesium. · Đã kiểm tra ngày 2026-11-07
  • TRAVASOL (amino acids) injection — Baxter Healthcare, FDA prescribing information via DailyMed (NLM), setid 8543b5be-0f43-4891-9e56-d7c39fe839b5. Label: PN solutions with osmolarity of 900 mOsm/L or greater must go through a central catheter. · Đã kiểm tra ngày 2026-11-07

Đã đối chiếu với các nguồn trên ngày . Chưa được bác sĩ thẩm định. Chỉ mang tính thông tin chung, không phải lời khuyên y khoa. Hãy hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng hay cho người khác dùng bất kỳ thuốc nào.

Cập nhật lần cuối:

Phổ biến nhất trong Sức khoẻ và Thể hình

Xem tất cả máy tính Sức khoẻ và Thể hình