Áp Suất Thẩm Thấu Là Gì?
Áp suất thẩm thấu (osmolarity) là đại lượng đo tổng nồng độ các hạt chất tan có trong dung dịch, được biểu thị bằng đơn vị osmol trên lít (Osmol/L). Khác với nồng độ mol vốn chỉ tính số phân tử chất tan, áp suất thẩm thấu lại tính từng hạt riêng lẻ sau khi phân ly. Ví dụ, muối NaCl khi tan trong nước sẽ tách thành hai ion (Na⁺ và Cl⁻), nên giá trị osmolarity của nó gấp đôi nồng độ mol. Công cụ này nhân nồng độ mol của chất tan với hệ số van't Hoff để cho ra kết quả áp suất thẩm thấu theo cả hai đơn vị Osmol/L và mOsmol/L.
Cách Sử Dụng Công Cụ
Bạn hãy nhập nồng độ mol của chất tan theo đơn vị mol/L, sau đó nhập hệ số van't Hoff \(i\) — tức số hạt mà mỗi đơn vị công thức tạo ra khi tan. Dùng \(i = 1\) cho các phân tử không phân ly như glucose, \(i = 2\) cho NaCl hay KCl, và \(i = 3\) cho CaCl₂ hoặc Na₂SO₄. Kết quả sẽ được cập nhật ngay lập tức.
Giải Thích Công Thức
Phương trình cốt lõi là $$\text{Áp suất thẩm thấu} = i \times M$$ Trong đó \(M\) là nồng độ mol (mol/L) và \(i\) là số hạt phân ly (không có đơn vị). Đối với hỗn hợp gồm nhiều chất tan, tổng áp suất thẩm thấu bằng tổng của \(i \times M\) cho từng thành phần. Muốn quy đổi sang milliosmol, bạn chỉ cần nhân với 1000.
Ví Dụ Minh Họa
Hãy xét dung dịch NaCl nồng độ 0,15 mol/L (xấp xỉ dung dịch nước muối sinh lý). NaCl phân ly thành 2 ion nên \(i = 2\). $$\text{Áp suất thẩm thấu} = 2 \times 0{,}15 = 0{,}30 \text{ Osmol/L}$$ tương đương 300 mOsmol/L — rất gần với giá trị sinh lý của huyết tương người.
Câu Hỏi Thường Gặp
Áp suất thẩm thấu (osmolarity) và độ thẩm thấu (osmolality) khác nhau ở điểm nào? Osmolarity tính trên mỗi lít dung dịch, còn osmolality tính trên mỗi kilogram dung môi. Với dung dịch nước loãng, hai giá trị này gần như bằng nhau.
Nên dùng hệ số van't Hoff bằng bao nhiêu? Hãy dùng số ion mà hợp chất phân ly ra. Trong thực tế, ở nồng độ cao hệ số này thường thấp hơn giá trị lý tưởng một chút do hiện tượng cặp ion.
Có thể dùng cho hỗn hợp không? Có — bạn tính riêng từng chất tan rồi cộng các giá trị áp suất thẩm thấu lại với nhau.