Công cụ tính tỷ lệ pha loãng là gì?
Công cụ tính tỷ lệ pha loãng cho bạn biết chính xác phải thêm bao nhiêu nước vào một lượng dung dịch đậm đặc đã đong để đạt được độ đậm đặc mong muốn. Tỷ lệ được viết dưới dạng 1 : N, nghĩa là một phần dung dịch đậm đặc pha với N phần nước. Công cụ hoạt động với mọi đơn vị nhất quán — mililít, lít, ounce, gallon — vì phép tính hoàn toàn theo tỷ lệ thuận. Rất tiện khi pha hóa chất tẩy rửa, phân bón cho cây, thuốc trừ sâu, cà phê, sơn, nước làm mát và các dung dịch trong phòng thí nghiệm.
Cách sử dụng
Nhập lượng dung dịch đậm đặc bạn có và tỷ lệ pha loãng (chính là số "N" trong 1:N). Công cụ sẽ trả về thể tích nước cần thêm cùng tổng thể tích của hỗn hợp sau khi pha. Nếu nhãn sản phẩm ghi "pha loãng 1:10", bạn chỉ cần nhập 10 vào ô tỷ lệ.
Giải thích công thức
Với tỷ lệ 1:N, mỗi phần dung dịch đậm đặc đi kèm N phần nước:
$$\text{Nước} = \text{Dung dịch đậm đặc} \times \text{Tỷ lệ}$$
Tổng thể tích sau cùng bao gồm cả dung dịch đậm đặc lẫn lượng nước bạn đã thêm vào:
$$\text{Tổng} = \text{Dung dịch đậm đặc} \times \left(1 + \text{Tỷ lệ}\right)$$
Vì mọi thứ thay đổi tuyến tính, nên khi tăng gấp đôi lượng dung dịch đậm đặc thì cả lượng nước lẫn tổng thể tích cũng tăng gấp đôi.
Ví dụ minh họa
Bạn có 100 mL dung dịch đậm đặc và cần pha loãng theo tỷ lệ 1:10. Lượng nước cần thêm = \(100 \times 10 = 1{.}000\) mL. Tổng thể tích sau khi pha = \(100 \times (1 + 10) = 1{.}100\) mL. Vậy bạn đổ 100 mL dung dịch đậm đặc cùng 1.000 mL nước vào một bình để thu được 1.100 mL dung dịch.
Câu hỏi thường gặp
Tỷ lệ 1:10 có nghĩa là 10% dung dịch đậm đặc không? Không. 1:10 nghĩa là 1 phần dung dịch đậm đặc với 10 phần nước, nên dung dịch đậm đặc chỉ chiếm \(1/11 \approx 9{,}1\%\) tổng thể tích.
Nên dùng đơn vị nào? Đơn vị nào cũng được, miễn là bạn dùng cùng một đơn vị cho cả đầu vào lẫn đầu ra. Bản thân tỷ lệ không có đơn vị.
Làm sao để đạt được một tổng thể tích mong muốn? Lấy tổng thể tích mục tiêu chia cho \((1 + \text{Tỷ lệ})\) để tìm lượng dung dịch đậm đặc, phần còn lại chính là nước. Ví dụ muốn có 1.100 mL ở tỷ lệ 1:10, lượng dung dịch đậm đặc = \(1100 \div 11 = 100\) mL.
