Công Cụ Tính Áp Lực Thẩm Thấu Huyết Tương

Công Cụ Tính Áp Lực Thẩm Thấu Huyết Tương

Dẫn đầu AI Skill PRO

Nhập phép tính

Công thức

Áp lực thẩm thấu=2×Na+Glucose18+BUN2.8\text{Áp lực thẩm thấu} = 2 \times \text{Na} + \frac{\text{Glucose}}{18} + \frac{\text{BUN}}{2.8}

Ví dụ

Áp lực thẩm thấu=2×140+9018+142.8=290\text{Áp lực thẩm thấu} = 2 \times 140 + \frac{90}{18} + \frac{14}{2.8} = 290
Thống kê sử dụng

Quảng cáo

Kết quả

Áp Lực Thẩm Thấu Huyết Tương Tính Toán
290
mOsm/kg
Thành phần Mức đóng góp (mOsm/kg)
Natri (2 × Na) 280
Glucose (÷18) 5
BUN (÷2,8) 5

Chỉ mang tính tham khảo — không thay thế chẩn đoán hay tư vấn của bác sĩ.

Báo lỗi nội dung trang này

Công Cụ Tính Áp Lực Thẩm Thấu Huyết Tương Là Gì?

Công cụ này giúp ước tính áp lực thẩm thấu huyết tương (huyết thanh) tính toán — chỉ số phản ánh nồng độ các phân tử hòa tan trong huyết tương. Công cụ sử dụng công thức kinh điển được giảng dạy rộng rãi, dựa trên ba chất tan có hoạt tính thẩm thấu chính: natri, glucose và urê (báo cáo dưới dạng nitơ urê máu, viết tắt BUN). Các giá trị nhập ở đây dùng đơn vị quy ước của Mỹ (glucose và BUN tính bằng mg/dL), đó là lý do xuất hiện các hệ số quy đổi 18 và 2,8. Lưu ý rằng tại Việt Nam, các xét nghiệm thường được báo cáo theo đơn vị SI (mmol/L), nên bạn cần đổi đơn vị trước khi áp dụng. Áp lực thẩm thấu tính toán bình thường nằm trong khoảng 275–295 mOsm/kg.

Cách Sử Dụng

Nhập natri huyết thanh của bệnh nhân (mEq/L), glucose (mg/dL) và BUN (mg/dL), sau đó bấm tính. Công cụ sẽ trả về tổng áp lực thẩm thấu cùng bảng phân tích mức đóng góp của từng chất tan. Khi so sánh giá trị tính toán này với áp lực thẩm thấu đo được tại phòng xét nghiệm, bạn sẽ có được khoảng trống thẩm thấu (osmolal gap) — chỉ số có thể gợi ý sự hiện diện của các chất thẩm thấu không đo được như các loại cồn.

Giải Thích Công Thức

$$\text{Osmolality} = 2 \times \text{Na} + \frac{\text{Glucose}}{18} + \frac{\text{BUN}}{2{,}8}$$ Natri được nhân với 2 để tính cả các anion đi kèm (chủ yếu là clorua và bicarbonat). Glucose chia cho 18 và BUN chia cho 2,8 để chuyển từ mg/dL sang mmol/L, bởi khối lượng phân tử của glucose vào khoảng 180 và nitơ urê có hệ số hiệu dụng là 2,8.

Quảng cáo
Sơ đồ thể hiện các thành phần natri, glucose và BUN cộng lại tạo nên áp suất thẩm thấu huyết tương
Mỗi thành phần góp phần vào áp suất thẩm thấu huyết tương toàn phần: natri chiếm ưu thế, glucose và BUN đóng góp ít hơn.

Ví Dụ Minh Họa

Với Na = 140 mEq/L, glucose = 90 mg/dL và BUN = 14 mg/dL: \(2 \times 140 = 280\); \(90 \div 18 = 5\); \(14 \div 2{,}8 = 5\). Tổng = \(280 + 5 + 5 = \) 290 mOsm/kg — một giá trị bình thường.

Diễn giải Osmolality đã tính của bạn

Máy tính này sử dụng công thức ước tính tiêu chuẩn \(\text{Osmolality} = 2 \times \text{Na} + \frac{\text{Glucose}}{18} + \frac{\text{BUN}}{2.8}\) với đơn vị quy ước của Hoa Kỳ: natri tính bằng mEq/L, glucose và BUN tính bằng mg/dL. Kết quả tính bằng mOsm/kg. Các tài liệu lâm sàng thường được trích dẫn phân loại kết quả như sau:

  • Bình thường: khoảng 275-295 mOsm/kg.
  • Thấp (hạ osmolality), dưới khoảng 275: thường liên quan đến hạ natri máu và dư nước.
  • Cao (tăng osmolality), trên khoảng 295: liên quan đến mất nước, tăng natri máu, tăng đường huyết và urê máu cao.
  • Rất cao, ví dụ trên 320: liên quan đến các trạng thái tăng áp lực thẩm thấu nặng.

Khoảng trống osmol

Khoảng trống osmol là osmolality đo được (từ phòng xét nghiệm) trừ đi osmolality đã tính. Khoảng trống dưới khoảng 10 mOsm/kg thường được coi là bình thường. Khoảng trống lớn hơn cho thấy có các chất hoạt động thẩm thấu không được đo, chẳng hạn một số loại rượu hoặc glycol. Phép tính chỉ có ý nghĩa khi giá trị đo được lấy từ cùng một mẫu với natri, glucose và BUN.

Osmolality toàn phần so với osmolality hiệu dụng

Công thức cho ra osmolality toàn phần. Urê đi qua màng tế bào tự do, nên nó là osmole không hiệu dụng và không làm nước di chuyển giữa tế bào và dịch xung quanh. Osmolality hiệu dụng (trương lực) loại bỏ thành phần BUN: \(2 \times \text{Na} + \frac{\text{Glucose}}{18}\). Với natri 140, glucose 90 và BUN 14, osmolality toàn phần là 290 mOsm/kg và osmolality hiệu dụng là 285 mOsm/kg.

Đây là thông tin giáo dục chung, không phải lời khuyên y tế. Kết quả xét nghiệm nên được diễn giải bởi chuyên gia y tế có trình độ.

Khoảng tham chiếu bình thường cho đầu vào và kết quả

Bảng thể hiện khoảng tham chiếu thông thường ở người lớn theo đơn vị quy ước của Hoa Kỳ. Khoảng này có thể khác nhau đôi chút giữa các phòng xét nghiệm, phương pháp và nguồn, vì vậy hãy luôn so sánh kết quả với khoảng được in trên phiếu xét nghiệm của bạn.

Chỉ số Khoảng thông thường ở người lớn Đơn vị
Natri huyết thanh (Na) 135-145 mEq/L
Glucose lúc đói khoảng 70-99 mg/dL
Urê nitơ máu (BUN) khoảng 7-20 mg/dL
Osmolality huyết thanh (tính toán hoặc đo được) khoảng 275-295 mOsm/kg

Các khoảng này chỉ mang tính tham khảo chung và có thể không áp dụng cho trẻ em, phụ nữ mang thai hoặc các tình trạng bệnh lý cụ thể.

Quảng cáo

So sánh kịch bản: Đầu vào thay đổi osmolality như thế nào

Mỗi hàng được tính theo \(2 \times \text{Na} + \text{Glucose}/18 + \text{BUN}/2.8\). Đây là các giá trị minh họa, không phải dữ liệu bệnh nhân.

Kịch bản Na (mEq/L) Glucose (mg/dL) BUN (mg/dL) Osmolality đã tính (mOsm/kg) Yếu tố chính
Bình thường 140 90 14 280 + 5 + 5 = 290 Mức cơ sở; natri đóng góp nhiều nhất
Hạ natri máu 125 90 14 250 + 5 + 5 = 260 Natri thấp
Tăng đường huyết 140 600 14 280 + 33.3 + 5 ≈ 318.3 Glucose cao
Urê máu cao / mất nước 150 100 60 300 + 5.6 + 21.4 ≈ 327.0 Natri cao và BUN cao

Natri có tác động lớn nhất vì được nhân đôi để tính đến các anion đi kèm. Glucose và BUN chủ yếu quan trọng khi tăng rõ rệt. Lưu ý rằng ở kịch bản cuối cùng, thành phần BUN (khoảng 21) phần lớn là osmole không hiệu dụng, vì vậy osmolality hiệu dụng thấp hơn tổng.

Câu Hỏi Thường Gặp

Khoảng trống thẩm thấu là gì? Đó là hiệu số giữa áp lực thẩm thấu đo được và giá trị tính toán này. Khoảng trống lớn hơn khoảng 10 mOsm/kg có thể cho thấy ngộ độc cồn (methanol, ethylene glycol) hoặc các chất thẩm thấu khác không được đo.

Vì sao chia BUN cho 2,8? Nitơ urê tính bằng mg/dL chia cho 2,8 sẽ ra mmol/L, vì nitơ có khối lượng nguyên tử là 14 và phân tử urê chứa hai nguyên tử nitơ (\(28/10 = 2{,}8\)).

Công cụ này có thay thế được xét nghiệm không? Không. Đây chỉ là ước tính mang tính giáo dục. Mọi quyết định lâm sàng cần dựa trên kết quả xét nghiệm đo được và phán đoán chuyên môn của bác sĩ.

Nguồn tham khảo

Đã đối chiếu với các nguồn trên ngày . Chưa được bác sĩ thẩm định. Chỉ mang tính thông tin chung, không phải lời khuyên y khoa hay chẩn đoán. Nếu có lo lắng về sức khoẻ, hãy trao đổi với bác sĩ.

Cập nhật lần cuối:

Phổ biến nhất trong Sức khoẻ và Thể hình

Xem tất cả máy tính Sức khoẻ và Thể hình