Demurrage là gì?
Demurrage (phí lưu container, hay phí lưu bãi) là khoản phí mà hãng tàu, cảng/bến container hoặc chủ tàu thu khi hàng hóa hoặc thiết bị nằm lại quá thời gian miễn phí đã thỏa thuận. Với container, phí này phát sinh khi container hàng đầy vẫn nằm trong cảng hoặc bãi quá số ngày miễn phí. Với tàu, phí phát sinh khi việc xếp hoặc dỡ hàng kéo dài quá thời gian cho phép (laytime). Biểu phí thường tăng dần: càng chậm trễ lâu, đơn giá mỗi ngày càng cao.
Cách sử dụng công cụ này
Hãy nhập tổng số ngày container hoặc tàu bị lưu giữ, số ngày miễn phí được hưởng và số lượng container. Sau đó thiết lập tối đa ba bậc giá: thời lượng và đơn giá mỗi ngày của bậc 1, thời lượng và đơn giá mỗi ngày của bậc 2, và đơn giá mỗi ngày áp dụng cho toàn bộ số ngày còn lại (bậc 3). Số tiền do bạn tự nhập, nên bạn có thể dùng bất kỳ loại tiền tệ nào mà biểu phí của hãng tàu niêm yết (VND, USD…). Công cụ sẽ trả về tổng số tiền phải trả, số ngày và khoản phí ở từng bậc, cùng chi phí trung bình trên mỗi ngày tính phí.
Giải thích công thức
Trước tiên, xác định số ngày tính phí, trong đó \(D\) = số ngày sử dụng và \(F\) = số ngày miễn phí:
$$d = \max(0,\ D - F)$$Số ngày này được lấp đầy bậc 1 trước, rồi đến bậc 2, phần còn lại thuộc bậc 3. Với thời lượng các bậc là \(L_1\) và \(L_2\):
$$d_1 = \min(d, L_1),\quad d_2 = \min(d - d_1, L_2),\quad d_3 = d - d_1 - d_2$$Tổng phí, với \(N\) container, là:
$$\text{Demurrage} = N \times \left(d_1 r_1 + d_2 r_2 + d_3 r_3\right)$$
Ví dụ minh họa
Một chủ hàng giữ 2 container trong 15 ngày, với 5 ngày miễn phí. Bậc 1 là 3 ngày với giá 100, bậc 2 là 4 ngày với giá 200, và bậc 3 là 300 mỗi ngày.
$$d = 15 - 5 = 10,\quad d_1 = 3,\quad d_2 = 4,\quad d_3 = 3$$$$2 \times (3 \times 100 + 4 \times 200 + 3 \times 300) = 2 \times 2000 = 4000$$Tổng phí demurrage là 4,000, trung bình 200 cho mỗi ngày tính phí trên mỗi container.
Chi phí lưu container theo số ngày giữ: So sánh các kịch bản
Bảng sử dụng một biểu phí xuyên suốt: 5 ngày miễn phí, bậc 1 = 3 ngày tính phí đầu tiên với 100/ngày, bậc 2 = 4 ngày tính phí tiếp theo với 200/ngày, bậc 3 = mỗi ngày sau đó với 300/ngày, cho 1 container. Chỉ số ngày giữ thay đổi. Đơn vị tiền tệ là đơn vị mà biểu phí của bạn sử dụng.
| Số ngày giữ | Số ngày tính phí | Số ngày bậc 1 (100) | Số ngày bậc 2 (200) | Số ngày bậc 3 (300) | Tổng | Trung bình mỗi ngày tính phí |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 5 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | không áp dụng |
| 8 | 3 | 3 | 0 | 0 | 300 | 100.00 |
| 10 | 5 | 3 | 2 | 0 | 700 | 140.00 |
| 15 | 10 | 3 | 4 | 3 | 2000 | 200.00 |
| 20 | 15 | 3 | 4 | 8 | 3500 | 233.33 |
Ví dụ tính toán cho 15 ngày giữ: số ngày tính phí = 15 − 5 = 10; bậc 1 = 3, bậc 2 = 4, bậc 3 = 10 − 3 − 4 = 3; tổng = 3 × 100 + 4 × 200 + 3 × 300 = 300 + 800 + 900 = 2000, nên trung bình là 2000 ÷ 10 = 200 mỗi ngày tính phí.
Lưu ý rằng chi phí trung bình mỗi ngày tính phí tăng lên khi container được giữ lâu hơn, vì ngày càng nhiều rơi vào các bậc cao hơn. Tổng chi phí tỷ lệ tuyến tính với số lượng container: với cùng biểu phí, 3 container giữ 15 ngày có giá 3 × 2000 = 6000, với điều kiện tất cả container được giữ cùng số ngày và có cùng thời gian miễn phí.
Thuật ngữ về phí lưu container
- Ngày miễn phí / thời gian miễn phí
- Khoảng thời gian sau khi dỡ hàng (hoặc sau khi container vào cổng) mà không bị tính phí lưu container. Đầu vào của máy tính: Ngày miễn phí.
- Laytime (thời gian làm hàng)
- Trong hợp đồng thuê tàu, là thời gian được phép để xếp hoặc dỡ hàng khỏi tàu. Phí lưu tàu thường được tính khi vượt quá laytime; hợp đồng thuê tàu (charter party) quy định cách laytime bắt đầu, dừng và được đếm.
- Ngày tính phí
- Số ngày giữ vượt quá thời gian miễn phí, bằng giá trị lớn hơn giữa 0 và (số ngày sử dụng − số ngày miễn phí). Do máy tính tự tính, không nhập thủ công.
- Bậc (tier)
- Một khoảng ngày tính phí có mức giá ngày riêng, ví dụ ngày 1–3 với một mức giá và ngày 4–7 với mức cao hơn. Đầu vào của máy tính: Độ dài bậc 1, Mức giá bậc 1, Độ dài bậc 2, Mức giá bậc 2 và Mức giá bậc 3. Bậc 3 không có độ dài; nó áp dụng cho tất cả các ngày còn lại.
- Detention (phí giữ container ngoài bãi)
- Khoản phí giữ container của hãng vận chuyển (thiết bị) ở bên ngoài bến bãi, ví dụ tại cơ sở của người nhận hàng, vượt quá thời gian cho phép. Ngược lại, demurrage thường áp dụng khi container vẫn nằm trong bến bãi hoặc cảng.
- Per diem (phí theo ngày)
- Cụm từ tiếng Latinh nghĩa là "mỗi ngày"; là mức giá theo ngày áp dụng cho các ngày tính phí. Tương ứng với mức giá các bậc trong máy tính.
- Thời gian lưu (dwell time)
- Tổng thời gian container nằm trong bến bãi hoặc sân container, từ khi dỡ hàng đến khi lấy hàng. Thời gian này có liên quan đến Ngày sử dụng nhưng bản thân nó không phải là một khoản phí.
- Phí lưu và phí giữ kết hợp (D&D)
- Một biểu phí hoặc hóa đơn duy nhất bao gồm cả phí lưu container và phí giữ container, thường có thời gian miễn phí và các bậc riêng. Nếu hãng vận chuyển gộp hai loại phí này, hãy chạy máy tính một lần cho mỗi giai đoạn hoặc sử dụng biểu phí gộp.
Các đầu vào khác: Ngày sử dụng là số ngày container được giữ, và Số lượng container là số lượng bị tính phí. Lưu ý rằng biểu phí của hãng vận chuyển và điều khoản hợp đồng thuê tàu quy định cách đếm ngày: có tính cuối tuần và ngày lễ hay không, thời điểm bắt đầu và kết thúc việc tính, và liệu ngày lẻ có được làm tròn lên hay không. Luôn kiểm tra hợp đồng hoặc biểu phí của bạn và nhập các con số áp dụng cho trường hợp của bạn.
Câu hỏi thường gặp
Cuối tuần có được tính là ngày miễn phí không?
Điều này tùy thuộc vào biểu phí của hãng tàu. Một số hãng tính theo ngày dương lịch, số khác loại trừ cuối tuần và ngày lễ. Hãy nhập số ngày đúng theo cách biểu phí của bạn quy định.
Nếu tôi chỉ có một mức giá cố định thì sao?
Hãy đặt cả ba mức giá bằng nhau, hoặc đặt thời lượng các bậc bằng 0 và chỉ dùng đơn giá của bậc 3.
Demurrage có giống detention không?
Không. Demurrage là phí cho container nằm trong cảng/bãi, còn detention (phí lưu vỏ container) là phí cho container bị giữ bên ngoài cảng quá hạn trả vỏ. Bạn có thể dùng công cụ này cho cả hai nếu biểu phí cũng được chia theo bậc tương tự.