Công cụ này làm gì?
Công cụ đọc một trình tự DNA mã hóa (chiều 5′→3′), dịch mã theo bảng mã di truyền chuẩn ở khung đọc bạn chọn, rồi tính khối lượng phân tử trung bình của protein tạo thành. Bạn có thể dán trình tự thuần hoặc văn bản định dạng FASTA; công cụ tự coi U là T và bỏ qua khoảng trắng cũng như chữ số. Biết khối lượng theo kDa sẽ giúp bạn chuẩn bị gel SDS-PAGE, chọn cột tinh sạch, ước tính hệ số hấp thụ và hiệu suất, đồng thời kiểm tra xem băng protein biểu hiện có đúng kích thước dự kiến hay không.
Cách sử dụng
Dán trình tự mã hóa của bạn, chọn khung đọc 1, 2 hoặc 3, rồi quyết định có dừng dịch mã tại codon kết thúc đầu tiên (thường dùng cho một gen đơn lẻ) hay bỏ qua các codon kết thúc và tiếp tục dịch. Kết quả hiển thị khối lượng theo kDa và Da, số amino acid, hàm lượng GC và trình tự protein đã dịch.
Giải thích công thức
Mỗi amino acid đóng góp khối lượng gốc (residue) của nó, tức là khối lượng amino acid tự do trừ đi một phân tử nước mất đi khi hình thành liên kết peptide. Sau đó cộng lại một phân tử nước cho nhóm H ở đầu N và nhóm OH ở đầu C.
$$\text{MW} = \sum_i n_i \, m_i + 18.01524$$Trong đó \(n_i\) là số lượng amino acid \(i\) và \(m_i\) là khối lượng gốc trung bình của nó tính theo Da. Từ đó \(\text{kDa} = \text{Da}/1000\).
Ví dụ minh họa
Lấy trình tự ATGGGCTAA ở khung 1. Trình tự được đọc thành ATG (Met), GGC (Gly), TAA (kết thúc), nên protein là Met-Gly.
$$\text{MW} = 131.1926 + 57.0519 + 18.0152 = 206.2597\,\text{Da} = 0.2063\,\text{kDa}$$Khối lượng phân tử trung bình của gốc amino acid
Máy tính cộng khối lượng trung bình (có trọng số đồng vị) của từng gốc amino acid, tức là amino acid trừ đi một phân tử nước mất đi khi hình thành liên kết peptide, rồi cộng thêm một phân tử nước (18,01524 Da) cho đầu N tự do (H) và đầu C tự do (OH) của toàn chuỗi. Giá trị được tính bằng dalton (Da).
| Amino acid | 3 chữ cái | 1 chữ cái | Khối lượng gốc trung bình (Da) |
|---|---|---|---|
| Glycine | Gly | G | 57,0519 |
| Alanine | Ala | A | 71,0788 |
| Serine | Ser | S | 87,0782 |
| Proline | Pro | P | 97,1167 |
| Valine | Val | V | 99,1326 |
| Threonine | Thr | T | 101,1051 |
| Cysteine | Cys | C | 103,1388 |
| Leucine | Leu | L | 113,1594 |
| Isoleucine | Ile | I | 113,1594 |
| Asparagine | Asn | N | 114,1038 |
| Aspartic acid | Asp | D | 115,0886 |
| Glutamine | Gln | Q | 128,1307 |
| Lysine | Lys | K | 128,1741 |
| Glutamic acid | Glu | E | 129,1155 |
| Methionine | Met | M | 131,1926 |
| Histidine | His | H | 137,1411 |
| Phenylalanine | Phe | F | 147,1766 |
| Arginine | Arg | R | 156,1875 |
| Tyrosine | Tyr | Y | 163,1760 |
| Tryptophan | Trp | W | 186,2132 |
Nước được thêm một lần cho mỗi chuỗi: 18,01524 Da.
Ví dụ tính tay: dipeptide Met-Gly có khối lượng \(131.1926 + 57.0519 + 18.01524 = 206.25974\) Da.
Bảng mã di truyền chuẩn: bảng codon
Đây là mã di truyền chuẩn (phổ quát) trong nhân, được nhóm theo amino acid. Các codon được viết dưới dạng DNA (A, C, G, T); nếu trình tự của bạn là RNA, U được đọc như T. ATG (Met) là codon khởi đầu thông thường, còn TAA, TAG và TGA là các codon kết thúc. Một số bào quan (ví dụ ty thể) và một vài sinh vật sử dụng mã biến thể, mà bảng chuẩn này không bao gồm.
| Amino acid | Codon | Số lượng |
|---|---|---|
| Phe (F) | TTT, TTC | 2 |
| Leu (L) | TTA, TTG, CTT, CTC, CTA, CTG | 6 |
| Ile (I) | ATT, ATC, ATA | 3 |
| Met (M) | ATG (codon khởi đầu) | 1 |
| Val (V) | GTT, GTC, GTA, GTG | 4 |
| Ser (S) | TCT, TCC, TCA, TCG, AGT, AGC | 6 |
| Pro (P) | CCT, CCC, CCA, CCG | 4 |
| Thr (T) | ACT, ACC, ACA, ACG | 4 |
| Ala (A) | GCT, GCC, GCA, GCG | 4 |
| Tyr (Y) | TAT, TAC | 2 |
| His (H) | CAT, CAC | 2 |
| Gln (Q) | CAA, CAG | 2 |
| Asn (N) | AAT, AAC | 2 |
| Lys (K) | AAA, AAG | 2 |
| Asp (D) | GAT, GAC | 2 |
| Glu (E) | GAA, GAG | 2 |
| Cys (C) | TGT, TGC | 2 |
| Trp (W) | TGG | 1 |
| Arg (R) | CGT, CGC, CGA, CGG, AGA, AGG | 6 |
| Gly (G) | GGT, GGC, GGA, GGG | 4 |
| Dừng | TAA, TAG, TGA | 3 |
Tổng cộng: 61 codon mã hóa amino acid + 3 codon dừng = 64.
Diễn giải khối lượng protein của bạn
Kết quả là khối lượng trung bình lý thuyết của polypeptide không bị biến đổi được mã hóa bởi trình tự của bạn. 1 kDa = 1000 Da, vì vậy kết quả 33.000 Da tương đương 33 kDa. Để kiểm tra nhanh, amino acid trung bình đóng góp khoảng 110 Da, nên \(\text{MW (Da)} \approx N_{\text{aa}} \times 110\): protein 100 gốc có khoảng 11 kDa và protein 300 gốc có khoảng 33 kDa. Protein thực tế lệch khỏi ước tính này tùy theo thành phần của chúng.
Vì sao vạch SDS-PAGE có thể khác khối lượng tính toán
- Thẻ và protein dung hợp: thẻ His6 thêm khoảng 0,8 kDa gốc amino acid cộng với đoạn nối; các protein dung hợp lớn hơn thêm nhiều hơn. Hãy kiểm tra xem trình tự của bạn có bao gồm thẻ hay không và bạn có dịch mã nó hay không.
- Cắt peptide tín hiệu: protein tiết ra hoặc protein màng thường mất đi trình tự tín hiệu ở đầu N (thường khoảng 15–30 gốc), nên protein trưởng thành nhẹ hơn bản dịch mã đầy đủ.
- Biến đổi sau dịch mã: glycosyl hóa, phosphoryl hóa, lipid hóa, xử lý phân giải protein, loại bỏ Met khởi đầu và cầu disulfide (khoảng −2,016 Da mỗi cầu) làm thay đổi khối lượng thực. Glycosyl hóa có thể thêm vài kDa và làm loang vạch.
- Sai khung đọc hoặc sai mạch: một khung đọc khác cho ra một protein hoàn toàn khác, thường kết thúc sớm tại codon dừng. Nếu kết quả nhỏ hơn nhiều so với dự kiến, hãy thử khung 1–3 và cân nhắc bổ thể đảo ngược của trình tự.
- Hành vi trên gel: SDS-PAGE chỉ mang tính gần đúng (thường trong khoảng 10%); các protein có tính axit, bazơ hoặc kỵ nước cao có thể di chuyển bất thường.
- Codon dừng: cách xử lý codon dừng bên trong hoặc ở đầu cuối (được đặt bởi tùy chọn codon dừng) làm thay đổi số gốc được tính.
Khối lượng trung bình so với khối lượng đơn đồng vị
Máy tính này sử dụng khối lượng trung bình, trong đó mỗi nguyên tố được cân theo độ phong phú đồng vị tự nhiên. Chúng tương ứng với tâm của đường bao đồng vị và phù hợp với các protein lớn trong khối phổ. Khối lượng đơn đồng vị chỉ dùng đồng vị phong phú nhất của mỗi nguyên tố (ví dụ 12C) và thường được dùng cho peptide và máy có độ phân giải cao; nó thấp hơn khối lượng trung bình một chút, và chênh lệch tăng theo kích thước. Không so sánh trực tiếp hai loại này.
Công cụ này được thiết kế cho nghiên cứu và lập kế hoạch các thí nghiệm biểu hiện và tinh sạch; nó chỉ cung cấp thông tin chung, không phải tư vấn y tế hay chẩn đoán.
Câu hỏi thường gặp
Công cụ có tính cả tag hay các biến đổi sau dịch mã không? Không. Chỉ các amino acid được dịch từ trình tự mới được tính. Vì vậy hãy cộng thêm khối lượng của tag nếu tag không nằm trong trình tự của bạn, và lưu ý rằng phosphoryl hóa, glycosyl hóa hay cắt peptide tín hiệu sẽ làm kích thước quan sát được thay đổi.
Vì sao khối lượng tính ra bị sai? Hãy kiểm tra lại khung đọc và chắc chắn rằng trình tự của bạn là mạch mã hóa, không phải mạch bổ sung đảo ngược.
Đây có phải khối lượng đồng vị đơn (monoisotopic) không? Không, đây là khối lượng trung bình, phù hợp với ước tính từ gel và SEC hơn so với giá trị monoisotopic.