Máy tính trọng lượng giàn là gì?
Giàn là một hệ khung gồm các thanh thẳng như thanh cánh, thanh bụng và thanh xiên, liên kết với nhau tại các nút. Biết được trọng lượng bản thân của giàn là điều cần thiết khi lập phương án cẩu lắp, vận chuyển và kiểm tra tĩnh tải tác dụng lên kết cấu đỡ. Công cụ này giúp bạn ước tính nhanh tổng khối lượng giàn dựa trên số thanh, chiều dài trung bình, diện tích tiết diện và loại vật liệu.
Cách sử dụng
Chọn vật liệu, nhập số thanh của giàn, chiều dài trung bình của mỗi thanh (đơn vị mét) và diện tích tiết diện của một thanh điển hình (đơn vị cm²). Sau đó nhập tỷ lệ phần trăm cộng thêm cho bản mã, bu lông, mối hàn và các chi tiết liên kết khác; với giàn thép, mức 5–15% là phổ biến. Kết quả hiển thị trọng lượng theo kg và lb, trọng lượng trên mỗi thanh, tổng chiều dài các thanh và thể tích vật liệu.
Giải thích công thức
Trọng lượng bằng thể tích vật liệu nhân với khối lượng riêng, cộng thêm phần hệ số liên kết:
$$W = N \times L \times A \times \rho \times \left(1 + \frac{k}{100}\right)$$Trong đó \(N\) là số thanh, \(L\) là chiều dài trung bình tính bằng m, \(A\) là diện tích tiết diện tính bằng m² (cm² × 0,0001), \(\rho\) là khối lượng riêng tính bằng kg/m³ và \(k\) là hệ số cộng thêm tính theo phần trăm.
Ví dụ minh họa
Một giàn thép có 21 thanh, chiều dài trung bình 2 m, mỗi thanh có tiết diện 10 cm², cộng thêm 10% cho liên kết. Khối lượng riêng của thép là 7.850 kg/m³.
$$V = 21 \times 2 \times 0.001 = 0.042\,\text{m}^3$$$$W = 0.042 \times 7850 \times 1.10 = 362.67\,\text{kg}$$Con số này tương đương khoảng 799,6 lb, hay 17,27 kg cho mỗi thanh.
Bảng tham chiếu khối lượng riêng vật liệu
Máy tính nhân tổng thể tích cấu kiện với khối lượng riêng của vật liệu tính theo kg/m³. Các giá trị dưới đây là số liệu thông thường; hãy dùng bảng dữ liệu của nhà cung cấp đối với sản phẩm cụ thể.
| Vật liệu | Khối lượng riêng thông thường (kg/m³) |
|---|---|
| Thép kết cấu | 7,850 |
| Nhôm | khoảng 2,700 |
| Gỗ mềm (vân sam, thông) | khoảng 400–600 |
| Gỗ ghép keo (gỗ xẻ ghép keo) | khoảng 410–500 |
| Bê tông trọng lượng thường | khoảng 2,400 |
Lưu ý: khối lượng riêng của gỗ thay đổi theo độ ẩm. Gỗ tươi hoặc gỗ ướt có thể nặng hơn nhiều so với gỗ đã sấy khô trong lò, vì vậy hãy nêu rõ điều kiện độ ẩm ứng với khối lượng riêng bạn sử dụng. Loài gỗ, cấp gỗ và hàm lượng keo (đối với gỗ ghép keo) cũng làm thay đổi giá trị này.
Phạm vi dự phòng khối lượng liên kết thông thường
Hệ số dự phòng liên kết cộng thêm một tỷ lệ phần trăm vào trọng lượng cấu kiện để bù cho bản nút (gusset), bu lông, mối hàn, tấm đinh và các phụ kiện tương tự.
| Loại kết cấu | Dự phòng thông thường |
|---|---|
| Giàn thép hàn | khoảng 5–10% |
| Giàn thép bu lông | khoảng 10–15% |
| Giàn gỗ với tấm đinh | khoảng 3–8% |
| Liên kết gỗ chịu tải lớn bằng bu lông hoặc bản thép | khoảng 10–15% |
Đây là các con số kinh nghiệm dùng cho ước tính sơ bộ, không phải giá trị lấy từ bất kỳ quy chuẩn xây dựng hay tiêu chuẩn nào. Khi nhà chế tạo hoặc nhà sản xuất cung cấp bảng khối lượng hoặc thiết kế liên kết, thông tin đó được ưu tiên hơn các phạm vi này.
Diện tích tiết diện ngang và chuyển đổi đơn vị khối lượng
Máy tính yêu cầu diện tích tính theo cm², chiều dài tính theo m và khối lượng riêng tính theo kg/m³. Hãy dùng các hệ số này để chuyển đổi các đơn vị khác trước.
| Chuyển đổi | Hệ số | Ví dụ |
|---|---|---|
| cm² sang m² | × 0.0001 | 25 cm² = 0.0025 m² |
| mm² sang m² | × 0.000001 | 1,200 mm² = 0.0012 m² |
| in² sang cm² | × 6.4516 | 10 in² = 64.516 cm² |
| kg sang lb | × 2.20462 | 500 kg ≈ 1,102.31 lb |
| kg sang kN (lực trọng lượng) | × 0.00981 | 500 kg ≈ 4.905 kN |
| m sang ft | × 3.28084 | 6 m ≈ 19.685 ft |
Hệ số chuyển kg sang kN sử dụng gia tốc trọng trường tiêu chuẩn, g = 9.81 m/s², nên \(1000\ \text{kg} \times 0.00981 = 9.81\ \text{kN}\). Máy tính cho khối lượng tính theo kg; hãy nhân với hệ số này để có tải trọng bản thân dưới dạng lực.
Câu hỏi thường gặp
Kết quả có đủ chính xác để dùng trong thiết kế không? Đây chỉ là giá trị ước tính dựa trên kích thước thanh trung bình. Khi thiết kế kết cấu, hãy dùng bảng thống kê thanh thực tế và tham khảo ý kiến kỹ sư.
Nếu các thanh có tiết diện khác nhau thì sao? Hãy tính riêng cho từng nhóm thanh rồi cộng các kết quả lại.
Kết quả có bao gồm tải trọng không? Không, công cụ chỉ tính trọng lượng bản thân của giàn, không bao gồm tải trọng tuyết, gió hay hoạt tải.