Máy tính SAC / RMV là gì?
Công cụ này ước tính hai chỉ số tiêu thụ khí quan trọng trong lặn biển chỉ từ một buổi lặn. SAC (Surface Air Consumption – Tiêu thụ khí bề mặt) cho biết bạn dùng hết áp suất trong bình nhanh đến mức nào, tính bằng bar mỗi phút và đã quy đổi về áp suất ở mặt nước. RMV (Respiratory Minute Volume – Thể tích hô hấp mỗi phút) chuyển con số đó thành thể tích khí thực sự bạn hít thở, tính bằng lít mỗi phút, không phụ thuộc vào loại bình bạn dùng. Máy tính này dùng hệ đơn vị mét (bar và lít) phổ biến trong lặn giải trí ở ngoài Hoa Kỳ — nếu bạn quen dùng đơn vị psi/cu ft kiểu Mỹ, hãy lưu ý sự khác biệt này.
Cách sử dụng
Nhập lượng khí bạn đã tiêu thụ (áp suất lúc bắt đầu trừ đi áp suất lúc kết thúc, tính bằng bar), tổng thời gian lặn tính bằng phút, và độ sâu trung bình tính bằng mét. Sau đó nhập dung tích nước của bình tính bằng lít cùng áp suất làm việc định mức tính bằng bar (ví dụ bình 12 L định mức 232 bar). Máy tính sẽ trả về chỉ số SAC, RMV và áp suất môi trường (ATA) đã dùng trong phép quy đổi.
Giải thích công thức
Áp suất môi trường tăng thêm 1 atmosphere (ATA) cho mỗi 10 m nước biển, nên ở độ sâu d, áp suất bằng \(1 + d/10\). Ta lấy mức tiêu thụ áp suất thô (psi_used / thời gian) chia cho hệ số này để quy chuẩn về mặt nước:
$$\text{SAC} = \frac{\text{psi\_used} \,/\, \text{thời gian}}{1 + d/10}$$Vì mỗi bình có kích thước khác nhau, ta nhân SAC với tỉ số thể tích trên áp suất của bình để có tốc độ hô hấp thực:
$$\text{RMV} = \text{SAC} \times \frac{V_{\text{bình}}}{P_{\text{bình}}}$$
Ví dụ minh họa
Bạn đã dùng 140 bar trong buổi lặn 40 phút ở độ sâu trung bình 18 m, với bình 12 L định mức 232 bar.
$$\text{ATA} = 1 + \frac{18}{10} = 2{,}8$$$$\text{SAC} = \frac{140 / 40}{2{,}8} = \frac{3{,}5}{2{,}8} = 1{,}25 \ \text{bar/phút}$$$$\text{RMV} = 1{,}25 \times \frac{12}{232} \approx 1{,}25 \times 0{,}0517 \approx 0{,}065$$tức là RMV khoảng 0,065 (theo tỉ lệ thể tích/áp suất của bình), cho ra tốc độ hô hấp tương ứng.
Câu hỏi thường gặp
Tôi nên nhập áp suất nào cho mục "lượng khí đã dùng"? Lấy áp suất bình lúc bắt đầu trừ đi áp suất lúc kết thúc, tính bằng bar.
Công cụ này dùng cho nước mặn hay nước ngọt? Quy tắc 1 ATA cho mỗi 10 m là cách tính gần đúng tiêu chuẩn cho nước mặn, được dùng trong đào tạo lặn.
Tại sao RMV hữu ích hơn SAC? RMV không phụ thuộc vào loại bình, nên bạn có thể so sánh giữa các buổi lặn và lên kế hoạch lượng khí cần dùng với bất kỳ bình nào.
