Công Cụ Này Làm Gì
Máy tính Thời Gian Lặn Đáy này giúp ước tính thời gian một thợ lặn có thể ở dưới nước trước khi đạt tới mức áp suất dự phòng đã chọn. Đây là công cụ dựa hoàn toàn trên định luật khí (vật lý) và mang tính phổ quát — không gắn với quy định của bất kỳ quốc gia nào. Mọi thông số đều dùng hệ mét: lít (L), atmosphere/bar (atm), mét (m) và lít mỗi phút (L/phút).
Cách Sử Dụng
Hãy nhập dung tích nước bên trong bình, áp suất khi bắt đầu lặn, áp suất kết thúc (dự phòng) mà bạn muốn giữ lại khi rời mặt nước, độ sâu lặn trung bình và chỉ số Tiêu Hao Khí Bề Mặt của bạn (SAC, còn gọi là RMV). Kết quả là thời gian lặn khả dụng tính bằng phút mà vẫn còn dư lượng khí dự phòng trong bình. Việc đặt áp suất kết thúc lớn hơn 0 chính là tính năng an toàn quan trọng nhất — nó đảm bảo ước tính sẽ dừng lại trước khi bình bị cạn khí hoàn toàn.
Giải Thích Công Thức
$$T = \frac{\text{V} \cdot \left(P_{\text{đầu}} - P_{\text{cuối}}\right)}{\left(1 + \dfrac{d}{10}\right) \cdot \text{SAC}}$$ Phần \(\text{V} \times (P_{\text{đầu}} - P_{\text{cuối}})\) cho ra lượng khí thở được tính tại bề mặt, đơn vị lít. Hệ số \(\left(1 + \dfrac{d}{10}\right)\) là áp suất tuyệt đối tại độ sâu: cứ mỗi 10 m nước biển sẽ tăng thêm khoảng 1 atm, nên ở độ sâu 10 m bạn thở nhanh gấp đôi so với trên mặt nước. Chia cho hệ số này và cho chỉ số SAC sẽ ra số phút khả dụng.
Ví Dụ Minh Họa
Bình 10 L, áp suất đầu 200 atm, áp suất cuối 50 atm, độ sâu 15 m, SAC 20 L/phút. Lượng khí dùng được \(= 10 \times (200 - 50) = 1500 \text{ L}\). Hệ số độ sâu \(= 1 + \dfrac{15}{10} = 2{,}5\). Lượng khí ở độ sâu \(= \dfrac{1500}{2{,}5} = 600 \text{ L}\). Thời gian lặn \(= \dfrac{600}{20} = 30\) phút.
Thời gian lặn ở các độ sâu khác nhau và tốc độ tiêu thụ khí SAC
Bảng này giả định bình khí 10 L được nạp đến 200 bar, với 50 bar dự trữ không sử dụng. Như vậy còn lại \(10 \times (200 - 50) = 1500\) L khí có thể dùng ở áp suất mặt nước. Thời gian được tính theo công thức \(T = \dfrac{1500}{(1 + d/10) \times \text{SAC}}\), trong đó \(d\) là độ sâu tính bằng mét và SAC tính bằng L/phút. Kết quả tính bằng phút, làm tròn đến một chữ số thập phân.
| Độ sâu | Áp suất môi trường | SAC 15 L/phút | SAC 20 L/phút | SAC 25 L/phút |
|---|---|---|---|---|
| 10 m | 2 atm | 50.0 | 37.5 | 30.0 |
| 18 m | 2.8 atm | 35.7 | 26.8 | 21.4 |
| 30 m | 4 atm | 25.0 | 18.8 | 15.0 |
| 40 m | 5 atm | 20.0 | 15.0 | 12.0 |
Ví dụ minh họa (18 m, 20 L/phút): \(T = \dfrac{1500}{2.8 \times 20} = \dfrac{1500}{56} \approx 26.8\) phút.
Lượng khí tiêu thụ tăng tỷ lệ thuận với áp suất môi trường, nên khi áp suất theo độ sâu tăng gấp đôi thì thời gian giảm một nửa. Các con số này chỉ phản ánh lượng khí cung cấp. Chúng không tính đến giới hạn không cần giải áp, thường ngắn hơn thời gian bị giới hạn bởi lượng khí ở độ sâu đó.
Tốc độ tiêu thụ khí SAC thông thường và áp suất dự trữ
Các giá trị thông thường được nêu dưới đây. Chúng khác nhau tùy từng người và từng tổ chức đào tạo, và đây là thông tin chung, không phải lời khuyên cá nhân.
| Hạng mục | Khoảng thường được nêu |
|---|---|
| SAC/RMV, thợ lặn có kinh nghiệm khi nghỉ ngơi | khoảng 10–15 L/phút |
| SAC/RMV, thợ lặn giải trí thông thường | khoảng 15–25 L/phút |
| SAC/RMV, người mới, hoặc khi gắng sức hay căng thẳng | 25 L/phút trở lên |
| Kích cỡ bình | 10, 12 và 15 L |
| Áp suất nạp | 200–232 bar |
| Áp suất dự trữ thường được dạy | 30–50 bar |
Trong môi trường có trần đá hoặc trần kín như hang động hay xác tàu, quy tắc một phần ba thường được dùng thay thế: một phần ba lượng khí để đi vào, một phần ba để quay ra, và một phần ba giữ làm dự trữ.
Tốt nhất là đo SAC của bạn từ các lần lặn đã ghi nhật ký ở độ sâu đã biết. SAC của bạn có thể tăng khi trời lạnh, có dòng chảy, làm việc nặng hoặc lo lắng, vì vậy người ta thường dùng một giá trị thận trọng để lên kế hoạch. Hãy tuân theo hướng dẫn của tổ chức đào tạo và người hướng dẫn của bạn.
Câu Hỏi Thường Gặp
Công cụ này có thay thế máy tính lặn hay bảng NDL không? Không. Đây chỉ là ước tính dùng để lập kế hoạch về thời lượng khí mà thôi. Nó bỏ qua giới hạn không giảm áp, sự tích tụ nitơ, lượng khí dùng cho việc lặn xuống/ngoi lên và dừng an toàn, cũng như nhiệt độ và độ nén của khí. Hãy luôn tuân theo máy tính lặn và bảng tra của bạn.
Tại sao phải chia cho \(\left(1 + \dfrac{\text{độ sâu}}{10}\right)\)? Vì khí được thở ở áp suất môi trường. Ở độ sâu 20 m, áp suất môi trường khoảng 3 atm, nên một hơi thở chứa lượng khí gấp ba lần so với ở bề mặt, làm cạn bình nhanh gấp ba lần.
Nếu áp suất cuối cao hơn áp suất đầu thì sao? Khi đó không có khí nào dùng được và máy tính sẽ trả về 0 phút. Áp suất kết thúc (dự phòng) của bạn luôn phải thấp hơn áp suất ban đầu.